Khoa học và công nghệ góp phần đưa chăn nuôi, thú y từ thiếu hụt sang đáp ứng đủ tiêu dùng, xuất khẩu

31 tiến bộ kỹ thuật ngành Chăn nuôi và Thú y 

Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, giai đoạn 2021-2025, với việc thực hiện các đề tài nghiên cứu, dự án sản xuất thử nghiệm, các nhà khoa học đã chọn tạo và giới thiệu vào sản xuất nhiều dòng, giống vật nuôi mới có giá trị kinh tế cao. 

Trong đó, đã có 31 Tiến bộ kỹ thuật được Bộ công nhận, bao gồm 6 dòng, giống lợn mới; 15 dòng, giống gia cầm; 2 TBKT về dinh dưỡng; 5 TBKT lĩnh vực Thú y và 3 TBKT về xử lý môi trường chăn nuôi. 

Nhiều giống gia súc, gia cầm chủ lực đã được cải tiến vượt trội; một số sản phẩm chăn nuôi đạt năng suất tương đương khoảng 90 - 95% so với mức trung bình của thế giới. Đáng chú ý, đã có thêm 47 giống vật nuôi mới được công nhận, nâng tổng số giống năng suất cao lên 59 giống. Nhờ đó, ngành chăn nuôi đã chuyển từ tình trạng thiếu hụt sang cơ bản đáp ứng đủ, thậm chí dư thừa nguồn cung thực phẩm cho thị trường trong nước. Hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục được đẩy mạnh với 317 bài báo quốc tế và 478 bài báo trong nước.

Ghi nhận những đóng góp của ngành, Thủ tướng Chính phủ đã trao tặng 2 Giải thưởng Hồ Chí Minh và 3 Giải thưởng Nhà nước cho các công trình tiêu biểu trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y; đồng thời có 1 công trình được công bố trong Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2020.

Tuy nhiên, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ thẳng thắn nhìn nhận, chất lượng giống của một số vật nuôi chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu; mức tiêu tốn thức ăn cho tăng khối lượng hoặc sản lượng trứng còn cao, làm gia tăng giá thành sản phẩm. 

Việc ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến như di truyền phân tử, công nghệ hỗ trợ sinh sản trong chọn tạo giống còn hạn chế. Đồng thời, các nghiên cứu mang tính tích hợp, xây dựng gói kỹ thuật đồng bộ giữa giống, dinh dưỡng, quy trình chăn nuôi và thú y phòng bệnh còn ít; việc ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc trong chăn nuôi, thú y chưa được triển khai rộng rãi.

Định hình định hướng chiến lược cho ngành Chăn nuôi và Thú y

Phát biểu về định hướng triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh yêu cầu tổ chức các nhiệm vụ theo chuỗi liên kết, gắn kết chặt chẽ giữa các chủ thể liên quan.
Theo đó, các nhiệm vụ cần có sự tham gia của “3 nhà”: Nhà nước, Nhà khoa học và Doanh nghiệp, nhằm tạo ra sản phẩm cuối cùng đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc liên kết này được xem là yếu tố then chốt để bảo đảm tính đồng bộ từ nghiên cứu đến ứng dụng.

Về công nghệ chiến lược, ông Nguyễn Văn Long nhấn mạnh những ưu tiên Công nghệ chiến lược. Trong đó, tập trung nghiên cứu Chỉnh sửa gen và Chọn giống chính xác để tạo ra các giống vật nuôi không chỉ cho năng suất cao mà còn tăng khả năng kháng bệnh đối với các dịch bệnh nguy hiểm.

Đặc biệt, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW nhằm xây dựng hệ thống Big Data chăn nuôi quốc gia kết nối từ trang trại đến cơ quan quản lý. Đồng thời, phát triển phần mềm ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh dịch bệnh và tự động hóa khẩu phần ăn theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo Luật số 93/2025/QH15 được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Ông Nguyễn Văn Long cho biết, cần sớm triển khai cơ chế “sandbox” (thử nghiệm có kiểm soát) đối với các công nghệ mới như thịt nhân tạo hay các loại thuốc thú y thế hệ mới chưa có trong danh mục quản lý. Cơ chế này sẽ tạo không gian linh hoạt để doanh nghiệp và nhà khoa học thử nghiệm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng, đồng thời giảm thiểu rủi ro về pháp lý và thị trường. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến khích hình thành các doanh nghiệp khoa học và công nghệ ngay trong các viện nghiên cứu, qua đó rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn.

Cùng với đó, nghiên cứu sâu về công nghệ tái chế chất thải thành năng lượng tái tạo và phân bón hữu cơ nano; Phát triển các dòng phụ gia thức ăn giúp giảm tối đa phát thải khí nhà kính ngay từ hệ tiêu hóa vật nuôi.

Từ những kết quả đạt được, có thể thấy khoa học và công nghệ tiếp tục giữ vai trò then chốt trong nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của ngành Chăn nuôi và Thú y. Trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao về thị trường, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững, việc đẩy mạnh nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ và tăng cường ứng dụng vào thực tiễn sẽ là yếu tố quyết định để ngành duy trì đà tăng trưởng và phát triển ổn định trong thời gian tới.