Với mục tiêu thu hút tối thiểu khoảng 450.000 tỷ đồng vốn đăng ký đầu tư mới trong giai đoạn 2026 - 2030, Khu kinh tế Vân Phong đang bước vào một chu kỳ phát triển mới trên 4 trụ cột gồm công nghiệp, năng lượng, du lịch - dịch vụ và đô thị - xây dựng. Cùng với việc mở rộng không gian đầu tư, Khánh Hòa xác định hạ tầng kết nối, cải cách thủ tục, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và tăng trưởng xanh là những yếu tố quyết định khả năng bứt phá của KKT ven biển này.
Ông Trần Minh Chiến, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế (KKT) và Khu công nghiệp (KCN) tỉnh Khánh Hòa cho biết, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Kế hoạch số 9995/KH-UBND thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 10/6/2026 của Tỉnh ủy về phát triển KKT Vân Phong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Kế hoạch cụ thể hóa các mục tiêu phát triển bằng hệ thống nhiệm vụ, công trình, dự án và giải pháp, đồng thời xác định rõ cơ quan chủ trì, nguồn lực và tiến độ thực hiện. Mục tiêu xuyên suốt là phát triển KKT Vân Phong nhanh nhưng bền vững, hiện đại, xanh, thông minh; gắn tăng trưởng kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Nền tảng cho một chu kỳ đầu tư mới
Vân Phong được lựa chọn phát triển khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực từ lợi thế của một trong những vịnh nước sâu thuận lợi trong khu vực. Năm 2005, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch Khu kinh tế Vịnh Vân Phong đến năm 2020; một năm sau, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong được thành lập.
“Sau 2 thập kỷ, không gian phát triển của Vân Phong đã thay đổi đáng kể. Nếu giai đoạn đầu chủ yếu tập trung hoàn thiện quy hoạch, xây dựng những tuyến giao thông và khu tái định cư nền tảng, thì giai đoạn 2016 - 2025 ghi nhận sự chuyển dịch rõ hơn sang mô hình phát triển đồng bộ giữa công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị và năng lượng”, ông Trần Minh Chiến chia sẻ.
Đáng chú ý, Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng KKT Vân Phong đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 cùng 19 đồ án quy hoạch phân khu chức năng đã được phê duyệt, tạo cơ sở pháp lý để triển khai các dự án quy mô lớn và tiếp cận các nhà đầu tư chiến lược.
Hạ tầng khung cũng từng bước được hoàn thiện. Qua gần 20 năm, hơn 45km đường giao thông trong KKT đã được đầu tư, đưa vào khai thác; trong đó có tuyến Quốc lộ 1 - Đầm Môn dài 14,3km, tuyến đường ven biển Vạn Lương - Ninh Hòa dài hơn 20km và dự án nâng cấp, mở rộng Tỉnh lộ 1B.
Cùng với hạ tầng, Nam Vân Phong đã hình thành một số dự án công nghiệp và năng lượng quy mô lớn. Nhà máy Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam từng bước mở rộng, kéo theo hệ sinh thái doanh nghiệp phụ trợ trong lĩnh vực đóng tàu. Nhà máy Nhiệt điện BOT Vân Phong 1 có tổng vốn đầu tư khoảng 2,58 tỷ USD, đi vào hoạt động từ tháng 1/2024, cung cấp khoảng 8,5 tỷ kWh điện mỗi năm và đóng góp cho ngân sách địa phương khoảng 1.000 tỷ đồng/năm.
Các bến cảng tổng hợp Bắc Vân Phong, Nam Vân Phong cùng hệ thống cảng chuyên dùng cũng đang khai thác lợi thế vùng nước sâu, tạo nền tảng cho logistics, dịch vụ hàng hải và công nghiệp gắn với cảng biển.
Riêng giai đoạn 2016 - 2025, KKT Vân Phong, bao gồm KCN Ninh Thủy, thu hút 66 dự án với tổng vốn khoảng 160.000 tỷ đồng. Tổng vốn đầu tư tăng hơn 4,3 lần so với giai đoạn trước, cho thấy xu hướng chuyển dần từ thu hút số lượng sang các dự án có quy mô và khả năng tạo động lực lớn hơn.
Theo ông Trần Minh Chiến, nền tảng tích lũy trong gần 20 năm là điều kiện quan trọng để Vân Phong bước vào giai đoạn phát triển mới, nhưng yêu cầu đối với dòng vốn đầu tư hiện nay cũng cao hơn.
“Mục tiêu không đơn thuần là tăng số lượng dự án hay vốn đăng ký, mà phải lựa chọn được những dự án có khả năng tạo động lực, hình thành chuỗi liên kết, nâng giá trị sử dụng đất và khai thác hiệu quả lợi thế đặc biệt về cảng biển, công nghiệp và kinh tế biển của KKT Vân Phong”, ông Chiến cho biết.
Theo Kế hoạch số 9995/KH-UBND, giai đoạn 2026 - 2030, Khánh Hòa xác định 4 trụ cột động lực tăng trưởng của KKT Vân Phong gồm công nghiệp, năng lượng, du lịch - dịch vụ và đô thị - xây dựng.
Trong đó, Nam Vân Phong được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp gắn với cảng biển của tỉnh Khánh Hòa, tập trung vào công nghiệp công nghệ cao, chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics và đóng tàu.
Đối với năng lượng, tỉnh chủ trương vận hành hiệu quả các dự án hiện hữu, đồng thời thu hút có chọn lọc các dự án năng lượng sạch, năng lượng tái tạo phù hợp quy hoạch và lộ trình chuyển dịch năng lượng.
Ở phía Bắc, Bắc Vân Phong được định hướng phát triển thành đô thị du lịch biển chất lượng cao, trung tâm dịch vụ biển, logistics, tài chính, thương mại, dịch vụ hỗ trợ cảng biển và kinh tế biển. Trụ cột đô thị - xây dựng sẽ gắn với việc hình thành hệ thống đô thị công nghiệp, đô thị biển, đô thị cảng và đô thị du lịch - dịch vụ theo hướng hiện đại, xanh, thông minh.
Sự phân vai này mở ra những không gian đầu tư khá rõ cho từng nhóm nhà đầu tư, từ sản xuất công nghiệp, hạ tầng khu công nghiệp, logistics, năng lượng đến bất động sản đô thị, thương mại và dịch vụ du lịch.
“Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý nhất là trong giai đoạn 2026 - 2030, KKT Vân Phong phấn đấu thu hút tối thiểu khoảng 450.000 tỷ đồng vốn đăng ký đầu tư mới, trong đó vốn thực hiện đạt khoảng 75% tổng vốn đăng ký mới. Đến năm 2030, KKT Vân Phong được đặt mục tiêu đóng góp khoảng 30% GRDP của tỉnh, tổng thu ngân sách chiếm tỷ lệ trên 30% toàn tỉnh và tạo việc làm ổn định cho khoảng 55.000 lao động”, ông Chiến chia sẻ.
Cùng với đó, các khu công nghiệp trong KKT đi vào hoạt động trước năm 2028 phấn đấu đạt tỷ lệ lấp đầy từ 75 - 90%; trước năm 2030 hình thành ít nhất một khu công nghiệp sinh thái.
Xa hơn, đến năm 2045, Vân Phong được định hướng trở thành cực tăng trưởng chiến lược của Khánh Hòa, hạt nhân kinh tế biển của vùng, tập trung vào công nghiệp công nghệ cao, cảng biển, logistics, đô thị, dịch vụ và du lịch; gắn với tăng trưởng xanh, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Trần Minh Chiến, việc định hình rõ Bắc và Nam Vân Phong sẽ giúp khai thác tốt hơn lợi thế của từng khu vực. “Nam Vân Phong tập trung cho công nghiệp và hệ sinh thái cảng biển, còn Bắc Vân Phong có dư địa lớn cho đô thị, du lịch và các loại hình dịch vụ kinh tế biển chất lượng cao. Điều quan trọng là các không gian này phải được kết nối bằng một hệ thống hạ tầng đồng bộ thay vì phát triển riêng lẻ”, ông Chiến nhận định.
Để đáp ứng quy mô phát triển mới, Khánh Hòa xác định hạ tầng là một trong những khâu ưu tiên. Tỉnh sẽ huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước, vốn ngoài ngân sách, ODA, vốn vay ưu đãi và PPP để phát triển hệ thống giao thông khung, tăng khả năng kết nối Vân Phong với cao tốc Bắc - Nam, Tây Nguyên, cảng biển, sân bay và các khu chức năng.
Các tuyến ưu tiên tập trung vào kết nối những khu công nghiệp và khu vực động lực như Ninh Diêm, Ninh Thọ, Dốc Đá Trắng, Ninh Thủy, Vạn Lương và Nam Vân Phong. Thay vì phát triển từng dự án riêng lẻ, mục tiêu là hình thành mạng lưới kết nối giữa khu công nghiệp - cảng biển - logistics - đô thị.
Theo ông Trần Minh Chiến, một thông tin đáng chú ý đối với nhà đầu tư là tỉnh đặt nhiệm vụ nghiên cứu, chuẩn bị các điều kiện để hình thành Khu thương mại tự do Vân Phong khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Đồng thời, tỉnh sẽ lập Đề án Cảng hàng không quốc tế Vân Phong, thực hiện thủ tục đề xuất bổ sung vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không quốc gia và chuẩn bị các điều kiện để triển khai khi đủ điều kiện.
Bên cạnh hạ tầng vật chất, môi trường đầu tư cũng được đặt thành một cấu phần quan trọng. Kế hoạch yêu cầu tiếp tục phân cấp, phân quyền, phát huy vai trò của Ban Quản lý KKT và Khu công nghiệp tỉnh trong giải quyết thủ tục theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông; đồng thời đổi mới xúc tiến đầu tư theo hướng lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và đồng hành xuyên suốt vòng đời dự án.
Cùng với đó là việc chuẩn bị quỹ đất sạch, tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao gắn với các khu công nghiệp và khu chức năng động lực. Đây là những điều kiện có ý nghĩa trực tiếp đối với tiến độ triển khai dự án và khả năng thu hút, ổn định nguồn nhân lực.
Tuy nhiên, Khánh Hòa cũng nhìn nhận những điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ. Thực tiễn thời gian qua cho thấy việc thu hút dự án động lực, công nghệ cao và nhà đầu tư chiến lược chưa tương xứng tiềm năng; giải phóng mặt bằng và hạ tầng tại một số khu vực còn chưa đáp ứng yêu cầu.
Song song với việc cải thiện những điểm nghẽn này, tiêu chí môi trường sẽ ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với dòng vốn mới. Các dự án phải tuân thủ chặt chẽ quy định bảo vệ môi trường; hệ thống xử lý nước thải, chất thải rắn tập trung được ưu tiên; các khu công nghiệp từng bước triển khai chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Trần Minh Chiến, đây sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn các dự án đầu tư vào Vân Phong. “Dư địa phát triển của Vân Phong còn rất lớn nhưng tài nguyên đất đai, không gian biển và môi trường là hữu hạn. Vì vậy, giai đoạn tới phải ưu tiên những dự án sử dụng hiệu quả tài nguyên, công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, gắn với chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn. Phát triển nhanh phải đi cùng phát triển bền vững”, ông Chiến nhấn mạnh.
Hội đồng Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã thông qua danh mục 2 khu đất thực hiện đấu thầu dự án đầu tư có sử dụng đất để triển khai các dự án điện mặt trời, gồm Điện mặt trời Hòa Sơn Suối Ông 4 và Điện mặt trời Bác Ái 1.
HĐND tỉnh Khánh Hòa đã thông qua nghị quyết về danh mục khu đất thực hiện đấu thầu dự án đầu tư có sử dụng đất, trong đó có khu đất dự kiến triển khai Dự án Khu đô thị hỗn hợp Vĩnh Lương tại phường Bắc Nha Trang. Dự án có quy mô khoảng 254,5 ha, tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn 49.000 tỷ đồng, hướng tới hình thành khu đô thị hỗn hợp đồng bộ về nhà ở, dịch vụ, hạ tầng xã hội và không gian xanh.
Từ vùng đồi hoang hóa, khô cằn ở thôn Suối Sâu, xã Nam Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, một hệ sinh thái nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn rộng gần 130 ha - ở đó phụ phẩm của quy trình này được tận dụng làm nguyên liệu cho quy trình khác - đã được hình thành, từng bước khẳng định hướng đi bền vững cho nông nghiệp địa phương.
