Kiểm dịch động vật thủy sản: Những điểm đáng chú ý trong Thông tư 03/2026/TT-BNNMT

Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT quy định cụ thể danh mục động vật, sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện phải kiểm dịch. Theo đó, các động vật thủy sản phải kiểm dịch bao gồm: cá (cá có vẩy, cá da trơn và các loài cá khác); giáp xác (tôm, cua, ghẹ và các loài giáp xác sống dưới nước); thân mềm (mực, bạch tuộc, ốc, trai, nghêu, sò, hầu…); động vật lưỡng cư; bò sát sống dưới nước hoặc lưỡng cư; xoang tràng; da gai; hải miên; động vật có vú sống dưới nước; cùng các loài thủy sản khác theo yêu cầu của nước nhập khẩu hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đối với sản phẩm động vật thủy sản, Thông tư quy định phải kiểm dịch các sản phẩm ở dạng tươi sống, ướp lạnh, đông lạnh, bao gồm cả phôi, trứng, tinh dịch và ấu trùng của các loài thủy sản, cũng như các sản phẩm khác theo yêu cầu của nước nhập khẩu hoặc các điều ước quốc tế có liên quan.

Bên cạnh đó, Thông tư nêu rõ các trường hợp được miễn kiểm dịch, như: động vật, sản phẩm động vật thủy sản nhập khẩu thuộc diện ngoại giao; sản phẩm nhập khẩu làm nguyên liệu để gia công, sản xuất xuất khẩu, hàng mẫu thử nghiệm, sản phẩm trưng bày hội chợ, triển lãm, sản phẩm làm thực phẩm xuất khẩu bị triệu hồi hoặc trả về.

Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT cũng quy định chi tiết trình tự, thủ tục kiểm dịch đối với nhiều hoạt động, gồm: vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửa khẩu, kho ngoại quan, quá cảnh lãnh thổ Việt Nam, kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản tham gia hội chợ, triển lãm, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật; vận chuyển mẫu bệnh phẩm thủy sản.

Đáng chú ý, trình tự, thủ tục kiểm dịch động vật thủy sản sử dụng làm giống vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh; động vật thủy sản thương phẩm, sản phẩm động vật thủy sản xuất phát từ vùng công bố dịch được quy định chặt chẽ. Chủ hàng phải lập hồ sơ đăng ký kiểm dịch theo Mẫu 01 TS (Phụ lục V của Thông tư) và gửi đến cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp tỉnh. Hồ sơ có thể nộp qua Cổng dịch vụ công, dịch vụ bưu chính công ích, thư điện tử, fax hoặc nộp trực tiếp; trường hợp gửi điện tử hoặc fax phải bổ sung bản chính sau đó.

Trong thời hạn 1 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ, cơ quan kiểm dịch động vật nội địa xem xét tính đầy đủ, hợp lệ và thông báo thời gian, địa điểm kiểm dịch. Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan kiểm dịch phải phản hồi và nêu rõ lý do. Đối với cơ sở nuôi trồng thủy sản chưa được công nhận an toàn hoặc chưa được giám sát dịch bệnh, việc kiểm dịch con giống được thực hiện nghiêm ngặt hơn.

Việc kiểm dịch được tiến hành tại nơi nuôi giữ tạm thời, bể, ao ương dưỡng con giống hoặc tại cơ sở thu gom, kinh doanh. Nội dung kiểm dịch bao gồm: kiểm tra lâm sàng; đối chiếu thông tin lô hàng với hồ sơ; lấy mẫu xét nghiệm tác nhân gây bệnh; kiểm tra điều kiện vệ sinh thú y của phương tiện vận chuyển và giám sát quá trình bốc xếp.

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi thực hiện kiểm dịch, nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và đáp ứng yêu cầu vệ sinh thú y, cơ quan kiểm dịch sẽ cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh. Trường hợp không đủ điều kiện cấp giấy, cơ quan kiểm dịch phải trả lời bằng văn bản hoặc thông qua Cổng dịch vụ công, thư điện tử và nêu rõ lý do.

Việc ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thú y thủy sản, kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn sinh học và đáp ứng yêu cầu hội nhập, thương mại quốc tế.