Ở Hà Nội, phía sau những cánh rừng xanh là công việc thầm lặng của lực lượng Kiểm lâm ngày ngày bám địa bàn, tuần tra, kiểm tra, phòng cháy và xử lý các hành vi xâm hại rừng để gìn giữ màu xanh của Thủ đô.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Chủ động bám địa bàn
Mỗi cánh rừng có một đặc điểm, mỗi địa bàn đặt ra những yêu cầu quản lý khác nhau. Vì vậy, với lực lượng kiểm lâm Hà Nội, nắm địa bàn là yêu cầu xuyên suốt trong công tác bảo vệ rừng.
Ngay từ đầu năm 2026, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội (Chi cục) đã phân công cụ thể trách nhiệm của lãnh đạo, các phòng chuyên môn, Hạt Kiểm lâm, Đội Kiểm lâm cơ động và PCCCR. Xác định rõ địa bàn phụ trách của từng đơn vị. Công tác kiểm tra công vụ, kiểm tra chuyên đề về quản lý địa bàn và xử lý vi phạm được triển khai nhằm nâng cao trách nhiệm của từng cán bộ trong thực thi nhiệm vụ.
Ông Lê Xuân Thắng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội cho rằng, bảo vệ rừng muốn hiệu quả phải bắt đầu từ cơ sở. Mỗi Kiểm lâm viên phụ trách địa bàn phải nắm chắc tình hình, chủ động phát hiện nguy cơ và phối hợp với chính quyền địa phương, chủ rừng xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.
“Bám địa bàn là yêu cầu xuyên suốt đối với lực lượng Kiểm lâm. Phải nắm chắc rừng, nắm chắc địa bàn, phát hiện sớm nguy cơ và phối hợp xử lý ngay từ cơ sở, không để những vi phạm nhỏ kéo dài, trở thành vấn đề phức tạp”, ông Lê Xuân Thắng nhấn mạnh.
Cùng với kiểm tra thực địa, công tác chỉ đạo, điều hành được tăng cường trên môi trường số. Hằng tuần, cán bộ, công chức lập kế hoạch công tác, cập nhật tiến độ trên phần mềm để lãnh đạo theo dõi, giám sát.
Chi cục Kiểm lâm Hà Nội hiện có 5 phòng chuyên môn và 10 đơn vị trực thuộc, gồm: 02 Đội Kiểm lâm cơ động và PCCCR, 07 Hạt Kiểm lâm và 01 Trạm Kỹ thuật dự báo PCCCR, với tổng số 177 cán bộ, công chức và lao động hợp đồng.
Nhận diện sớm nguy cơ để bảo vệ rừng
Hà Nội hiện có 25 xã, phường có rừng. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) được triển khai đồng bộ tại các địa bàn này với sự tham gia của các lực lượng chức năng.
Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn Thành phố Hà Nội xảy ra 06 vụ cháy rừng với tổng diện tích 3,582 ha, chủ yếu là cháy thảm thực bì. Ngoài ra có một vụ cháy trên diện tích đã khai thác cây rừng tại xã Xuân Mai, rộng 0,15 ha. Các vụ cháy được phát hiện, huy động lực lượng dập tắt kịp thời, không để lan rộng và không ảnh hưởng lớn đến tài nguyên rừng.
Theo ông Lê Xuân Thắng, Chi cục tiếp tục yêu cầu các đơn vị tăng cường kiểm tra những khu vực trọng điểm, chủ động phương án PCCCR, duy trì lực lượng trực trong thời điểm nguy cơ cao và đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức phòng cháy.
Song song với PCCCR là nhiệm vụ kiểm tra, xử lý các hành vi xâm hại đất lâm nghiệp. Từ đầu năm 2026, trên địa bàn Chi cục quản lý xảy ra 102 vụ vi phạm, trong đó 84 vụ san ủi, cào gạt thực bì và xây dựng công trình, 12 vụ khai thác cây cùng các hành vi khác.
Đến ngày 24/9/2026, các đơn vị trực thuộc Chi cục đã xử lý 101 vụ việc. Trong đó có 01 vụ chuyển hồ sơ đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội, 100 vụ vi phạm hành chính thu nộp ngân sách Nhà nước 858,125 triệu đồng, đạt 143% chỉ tiêu.
“Mục tiêu của công tác kiểm tra, xử lý không chỉ là xử phạt mà quan trọng là nâng cao hiệu quả phòng ngừa, bảo đảm pháp luật về lâm nghiệp được chấp hành ngay từ cơ sở. Những khu vực có nguy cơ cao phải được tăng cường tuần tra, kiểm tra, khi phát hiện vi phạm phải xử lý kịp thời, đúng quy định”, ông Lê Xuân Thắng nói.
Những con số phía sau công việc giữ rừng của Chi cục Kiểm lâm Hà Nội trong 09 tháng đầu năm 2026: 06 vụ cháy rừng, diện tích bị cháy 3,582 ha; 102 vụ vi phạm về đất lâm nghiệp được ghi nhận; 101 vụ việc đã được xử lý đến ngày 24/9/2026; 858,125 triệu đồng thu nộp ngân sách Nhà nước; 3.035 điểm nghi có biến động rừng được rà soát qua ảnh vệ tinh.
Công nghệ nối dài những bước chân Kiểm lâm
Công nghệ đang trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng trong theo dõi diễn biến rừng. Trong 09 tháng đầu năm 2026, các Hạt Kiểm lâm của Chi cục đã rà soát 3.035 điểm nghi có biến động rừng qua ảnh vệ tinh, sau đó kiểm tra, xác minh để cập nhật theo quy định.
Những điểm bất thường trên ảnh vệ tinh không thay thế kiểm tra thực địa mà giúp lực lượng Kiểm lâm xác định nhanh hơn những khu vực cần kiểm tra, qua đó nâng cao khả năng phát hiện sớm biến động rừng.
Cũng theo ông Lê Xuân Thắng, Chi cục đang hướng tới kết nối, tích hợp cơ sở dữ liệu lâm nghiệp với cơ sở dữ liệu chung của Sở Nông nghiệp và Môi trường và thành phố Hà Nội.
“Chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý rừng. Dữ liệu càng đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên thì việc theo dõi biến động rừng, quản lý địa bàn và chỉ đạo xử lý càng chủ động”, ông Lê Xuân Thắng cho biết.
Cùng với dữ liệu rừng, Hà Nội đang tập trung xác định ranh giới, cắm mốc đất rừng. Chi cục phối hợp với các cơ quan chuyên môn và địa phương rà soát, hướng dẫn xây dựng phương án cắm mốc, với yêu cầu hoàn thành trong tháng 10/2026.
Đây là cơ sở quan trọng để xác định rõ trách nhiệm quản lý, hạn chế chồng lấn và thuận lợi hơn trong kiểm tra, giám sát đất lâm nghiệp.
Vì vậy, những tháng cuối năm 2026, Chi cục tiếp tục tăng cường tuần tra tại khu vực trọng điểm; phối hợp với Công an, chính quyền địa phương xử lý vi phạm. Đồng thời tổ chức trực PCCCR 24/24 giờ trong thời điểm nguy cơ cao. Cùng với đó là đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức cộng đồng, ông Lê Xuân Thắng cho biết thêm.
Với người Kiểm lâm Hà Nội, màu xanh của rừng được giữ lại từ những công việc tưởng như thầm lặng: bám địa bàn, tuần tra, kiểm tra, phát hiện nguy cơ và có mặt kịp thời khi rừng cần được bảo vệ. Trên mỗi địa bàn có rừng của Thủ đô, những bước chân ấy đang góp phần giữ gìn tài nguyên rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và gìn giữ màu xanh cho hôm nay và mai sau.
Nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm 2026 của Chi cục Kiểm lâm Hà Nội: hoàn thành các nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR; cập nhật, công bố hiện trạng rừng; xác định ranh giới, cắm mốc đất rừng; tích hợp cơ sở dữ liệu lâm nghiệp; tăng cường kiểm soát lâm sản và xử lý vi phạm.
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 52: Tuyên Quang bảo vệ và phát triển rừng bền vững
- Bài 51: Nâng cao hiệu quả quản lý rừng ở Bảo Yên
- Bài 50: Giữ rừng Sông Lô từ trách nhiệm đến hành động
- Bài 49: Những bước chân lặng lẽ giữ rừng đặc dụng Hương Sơn
Trước yêu cầu bảo vệ tài nguyên và ứng phó với những tác động ngày càng lớn từ thiên tai, biến đổi khí hậu, Nghệ An tăng cường quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời nâng cao chất lượng rừng hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững.
Rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và các hệ sinh thái ven biển vừa hấp thụ, lưu trữ các-bon, vừa bảo vệ bờ biển, duy trì đa dạng sinh học và sinh kế cộng đồng. Việt Nam đang từng bước xây dựng nền tảng để khai thác những giá trị này theo hướng bền vững.
Chuyển dịch từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng xanh, sạch và tái tạo đang trở thành xu thế không thể đảo ngược của thế giới. Với Việt Nam, đây không chỉ là yêu cầu để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, mà còn là cơ hội tái cấu trúc ngành năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Để biến tiềm năng năng lượng tái tạo thành động lực phát triển, Việt Nam đã, đang tiếp cận tổng thể, trong đó chính sách, hạ tầng truyền tải, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực được triển khai đồng bộ.
Những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình, chính sách và dự án nhằm nâng cao khả năng chống chịu và năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH). Tuy nhiên, trước diễn biến ngày càng phức tạp của BĐKH, cần tiếp tục chuyển từ cách tiếp cận ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động, tăng cường giải pháp dựa vào hệ sinh thái, thúc đẩy sinh kế thích ứng, nâng cao năng lực quản trị ở cấp cơ sở và tăng cường liên kết vùng, liên ngành trong thực hiện thích ứng.
Ở Như Thanh (Thanh Hóa), những cánh rừng keo không chỉ cho gỗ mà đang mở ra nhiều giá trị mới. Chứng chỉ FSC, tín chỉ carbon và những vùng rừng gỗ lớn dần hình thành, giúp người dân có thêm thu nhập, đồng thời tạo động lực để giữ rừng, bảo vệ màu xanh trên những triền núi.
