Với phương châm bám rừng, sát địa bàn, Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình (Lạng Sơn) đang từng bước đổi mới phương thức quản lý, bảo vệ rừng, kết hợp giữa lực lượng kiểm lâm, chính quyền cơ sở và cộng đồng dân cư. Cùng với kiểm soát nguy cơ cháy, phá rừng, đơn vị chú trọng ứng dụng công nghệ, phát triển rừng trồng và quản lý rừng theo hướng bền vững.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Bám địa bàn, chủ động giữ rừng
Địa bàn huyện Lộc Bình cũ (tỉnh Lạng Sơn) có diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn, địa hình phức tạp, nhiều khu vực rừng nằm xa khu dân cư. Đây là những yếu tố đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng, nhất là trong điều kiện lực lượng kiểm lâm địa bàn còn mỏng.
Trước thực tế đó, Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình xác định việc bám cơ sở, chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và phát huy vai trò của người dân là giải pháp quan trọng để quản lý rừng hiệu quả. Kiểm lâm địa bàn thường xuyên phối hợp với chính quyền xã, trưởng thôn, các tổ đội quần chúng bảo vệ rừng tổ chức kiểm tra, tuần tra, nắm bắt tình hình ngay từ cơ sở.
Trong tháng 9/2026, lực lượng kiểm lâm phối hợp với UBND các xã thực hiện 08 cuộc kiểm tra, tuần rừng, nâng tổng số lên 85 cuộc từ đầu kỳ báo cáo. Đồng thời, đơn vị duy trì phối hợp với các địa bàn giáp ranh, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến lâm sản và cơ sở gây nuôi động vật hoang dã.
Theo ông Nông Văn Huân, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình, quản lý, bảo vệ rừng muốn đạt hiệu quả phải bắt đầu từ cơ sở, trong đó kiểm lâm địa bàn giữ vai trò tham mưu, hướng dẫn và phối hợp cùng chính quyền, chủ rừng và người dân.
“Địa bàn rộng, địa hình phức tạp nên lực lượng kiểm lâm không thể chỉ dựa vào những đợt kiểm tra theo kế hoạch. Điều quan trọng là phải thường xuyên bám địa bàn, nắm được tình hình rừng, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường và tham mưu xử lý ngay từ cơ sở”, ông Nông Văn Huân nhấn mạnh.
Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình đã phối hợp kiểm tra, đôn đốc thực hiện quy ước thôn bản tại 73 thôn; duy trì 73 tổ đội quần chúng quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng. Đây là lực lượng hỗ trợ quan trọng giúp phát hiện sớm nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng.
Chủ động phòng cháy, ứng dụng công nghệ
Cùng với tuần tra, kiểm soát, phòng cháy, chữa cháy rừng được Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình xác định là nhiệm vụ thường xuyên, nhất là tại những khu vực có nguy cơ cao. Đơn vị duy trì trực PCCCR 24/24 giờ, thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết, cảnh báo nguy cơ cháy rừng đến chính quyền các cấp, chủ rừng và người dân.
Trong tháng báo cáo, trên địa bàn không xảy ra cháy rừng; qua kiểm tra, rà soát cũng không phát hiện phá rừng tự nhiên. Các biến động được phát hiện chủ yếu liên quan đến khai thác rừng trồng và được theo dõi, cập nhật theo quy định.
Điểm đáng chú ý là công tác quản lý rừng ngày càng gắn với ứng dụng công nghệ. Hạt thường xuyên khai thác dữ liệu từ các ứng dụng cảnh báo cháy rừng, mất rừng và biến động rừng. Trong tháng, đơn vị thực hiện 2 lượt truy cập ứng dụng cảnh báo biến động rừng; lũy kế tiếp nhận, theo dõi 53 biến động.
Cũng theo ông Nông Văn Huân, công nghệ đang hỗ trợ đáng kể cho lực lượng kiểm lâm trong việc xác định khu vực cần kiểm tra, qua đó nâng cao tính chủ động trong quản lý rừng.
“Việc ứng dụng ảnh vệ tinh, công nghệ viễn thám và các thiết bị hỗ trợ như flycam giúp lực lượng kiểm lâm có thêm công cụ để theo dõi diễn biến tài nguyên rừng. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được kết hợp với kiểm tra thực địa và sự phối hợp của chính quyền, người dân”, ông Nông Văn Huân cho biết.
Bên cạnh đó, Hạt tiếp tục theo dõi sâu, bệnh hại rừng; trong tháng chưa phát sinh sâu bệnh ảnh hưởng đến cây rừng. Tổng diện tích theo dõi, cập nhật biến động về rừng trong tháng đạt 934,60 ha, lũy kế 2.111,83 ha.
Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình duy trì trực PCCCR 24/24 giờ, thường xuyên theo dõi thời tiết, cảnh báo nguy cơ cháy và kiểm tra các khu vực trọng điểm. Trong tháng 9/2026, địa bàn không xảy ra cháy rừng và không phát hiện phá rừng tự nhiên.
Bảo vệ rừng gắn với phát triển bền vững
Bảo vệ rừng không chỉ dừng ở ngăn chặn vi phạm mà còn phải gắn với phát triển kinh tế lâm nghiệp, nâng cao giá trị tài nguyên rừng và tạo sinh kế ổn định cho người dân. Từ định hướng đó, Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình tăng cường theo dõi các hoạt động khai thác, trồng rừng, phát triển dược liệu và quản lý rừng bền vững.
Trong tháng 09/2026, toàn khu vực trồng mới 122,23 ha rừng, gồm 10 ha do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Lộc Bình thực hiện, 63,73 ha do Công ty cổ phần Lâm sản và Dược liệu Nguyên Anh trồng và 48,5 ha do người dân tự đầu tư. Ngoài ra, diện tích trồng dược liệu đạt 03 ha.
Hoạt động khai thác lâm sản cũng được thực hiện theo quy định, với 6.947,14 m³ gỗ và 4.470,496 tấn nhựa thông. Cùng với phát triển rừng trồng, đơn vị chú trọng kiểm soát nguồn giống, chăm sóc rừng, khoanh nuôi tái sinh và thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Một hướng đi đáng chú ý là thúc đẩy quản lý rừng bền vững và cấp chứng chỉ FSC. Công ty TNHH Vân Nham đang triển khai các bước rà soát, hướng dẫn chủ rừng tham gia chương trình. Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Lộc Bình dự kiến thực hiện cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC với diện tích 1.638,55 ha tại 6 xã trong quý IV/2026.
Song song với phát triển rừng, Hạt cũng tăng cường kiểm soát các dự án có liên quan đến đất rừng, chuyển mục đích sử dụng rừng. Hiện khu vực có 3 dự án đã được chấp thuận chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác và 3 dự án trồng rừng được chấp thuận chủ trương đầu tư. Việc kiểm tra hiện trạng, xác định diện tích và theo dõi tiến độ được thực hiện nhằm bảo đảm các dự án triển khai đúng phạm vi, mục đích được phê duyệt.
Công tác xử lý vi phạm cũng được thực hiện song song với tuyên truyền, phòng ngừa. Tại xã Xuân Dương, Hạt đã tham mưu UBND xã ban hành quyết định xử phạt 34/34 đối tượng trong vụ phá rừng tại thôn Co Hồng và thôn Suối Lùng với số tiền thu nộp ngân sách 88 triệu đồng.
Thời gian tới, Hạt tiếp tục xác định bảo vệ rừng là nhiệm vụ xuyên suốt, đồng thời nâng cao chất lượng tham mưu, tăng cường kiểm tra các khu vực trọng điểm và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ.
“Muốn giữ rừng bền vững phải kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ, phát triển rừng và nâng cao trách nhiệm của chủ rừng, chính quyền cơ sở và cộng đồng. Khi người dân cùng tham gia và thấy được giá trị lâu dài từ rừng, công tác quản lý, bảo vệ rừng sẽ có nền tảng vững chắc hơn”, ông Nông Văn Huân Huân chia sẻ.
Từ những cánh rừng được tuần tra thường xuyên, những cảnh báo được phát hiện sớm trên hệ thống công nghệ đến những diện tích rừng mới được gây trồng, công tác lâm nghiệp ở Lộc Bình đang từng bước chuyển từ quản lý, bảo vệ đơn thuần sang quản trị tài nguyên rừng chủ động, hiện đại và bền vững. Đây cũng là nền tảng để màu xanh của rừng tiếp tục được giữ gìn, phát triển, góp phần tạo sinh kế và bảo vệ môi trường sinh thái trên địa bàn.
Trên địa bàn Hạt Kiểm lâm khu vực Lộc Bình quản lý có Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Lộc Bình dự kiến cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC cho 1.638,55 ha tại 06 xã trong quý IV/2026. Đây là bước đi nhằm nâng cao chất lượng quản trị rừng, hướng tới gia tăng giá trị và tính bền vững của sản phẩm lâm nghiệp.
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 53: Kiểm lâm Hà Nội bám rừng, giữ màu xanh Thủ đô
Rừng giữ vai trò quan trọng trong hấp thụ và lưu giữ carbon, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực đo đếm, giám sát bằng công nghệ. Trường Đại học Lâm nghiệp đang đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng viễn thám, GIS và dữ liệu khoa học, phục vụ quản lý rừng và phát triển thị trường carbon.
Ở Hà Nội, phía sau những cánh rừng xanh là công việc thầm lặng của lực lượng Kiểm lâm ngày ngày bám địa bàn, tuần tra, kiểm tra, phòng cháy và xử lý các hành vi xâm hại rừng để gìn giữ màu xanh của Thủ đô.
Trước yêu cầu bảo vệ tài nguyên và ứng phó với những tác động ngày càng lớn từ thiên tai, biến đổi khí hậu, Nghệ An tăng cường quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời nâng cao chất lượng rừng hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững.
Rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và các hệ sinh thái ven biển vừa hấp thụ, lưu trữ các-bon, vừa bảo vệ bờ biển, duy trì đa dạng sinh học và sinh kế cộng đồng. Việt Nam đang từng bước xây dựng nền tảng để khai thác những giá trị này theo hướng bền vững.
Chuyển dịch từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng xanh, sạch và tái tạo đang trở thành xu thế không thể đảo ngược của thế giới. Với Việt Nam, đây không chỉ là yêu cầu để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, mà còn là cơ hội tái cấu trúc ngành năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Để biến tiềm năng năng lượng tái tạo thành động lực phát triển, Việt Nam đã, đang tiếp cận tổng thể, trong đó chính sách, hạ tầng truyền tải, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực được triển khai đồng bộ.
