Bài 10: Kiểm lâm Sơn La làm theo lời Bác - Biến “vàng xanh” thành nguồn lực phát triển

LTS: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới vấn đề trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng, sống hài hòa với thiên nhiên. 
Người chọn việc trồng cây là điểm xuất phát để bảo vệ môi trường và kêu gọi mọi người ra sức trồng cây, gây rừng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Sự nghiệp trồng cây được Chủ tịch Hồ Chí Minh xem trọng như sự nghiệp trồng người, bởi trồng cây hay trồng người cũng là phục vụ lợi ích của con người. 
Kể từ Tết Canh Tý năm 1960 cho đến hết cuộc đời, với tầm nhìn chiến lược, Người đã phát động và trực tiếp chỉ đạo “Tết trồng cây”, làm cho việc trồng cây gây rừng, bảo vệ rừng trở thành phong trào rộng khắp và thường xuyên của quần chúng.
Bác Hồ tuy đã đi xa nhưng những lời dạy: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” của Người vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự. 
Tuyến bài “Vận dụng tư tưởng của Bác Hồ về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường phản ánh những nỗ lực và kết quả thực hiện công tác trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng của các địa phương, lực lượng kiểm lâm, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng, phòng hộ và người dân. Qua đó tôn vinh những tập thể và cá nhân đã có những hành động thiết thực trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng.

Từ lời dạy của Bác đến những cánh rừng hồi sinh
Sơn La là một trong những địa phương có diện tích đất lâm nghiệp lớn nhất cả nước, với gần 697.000 ha đất lâm nghiệp, chiếm khoảng 50% diện tích tự nhiên. Không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá, rừng còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, điều tiết nguồn nước cho các công trình thủy điện lớn, giảm nhẹ thiên tai và tạo sinh kế cho hàng vạn hộ dân miền núi.
Những năm qua, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sơn La đã tham mưu triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, chuyển từ tư duy quản lý đơn thuần sang quản lý tài nguyên rừng theo hướng bền vững, đa giá trị.

Từ các chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững, Đề án trồng 1 tỷ cây xanh của Chính phủ đến chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, những chủ trương lớn đã từng bước đi vào cuộc sống.
Đến hết năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh đạt 47,43%. Hơn 24,46 triệu cây xanh phân tán đã được trồng trên khắp các địa phương, phủ xanh những khoảng đồi trọc, góp phần cải thiện cảnh quan và nâng cao chất lượng môi trường sống.
Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả của các chính sách lâm nghiệp mà còn cho thấy sự thay đổi trong nhận thức của người dân.
Ở nhiều bản làng vùng cao, rừng không còn được nhìn nhận như nguồn tài nguyên để khai thác đơn thuần mà đã trở thành tài sản cần được gìn giữ.
Ông Đỗ Văn Ánh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Sơn La, chia sẻ: "Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh 'Rừng là vàng' luôn được chúng tôi quán triệt và cụ thể hóa trong mọi hoạt động quản lý nhà nước về lâm nghiệp. Mục tiêu của tỉnh không chỉ là bảo vệ diện tích rừng hiện có mà còn nâng cao giá trị đa dụng của rừng, để người dân thực sự được hưởng lợi từ rừng và chủ động tham gia bảo vệ rừng".

Những con số nổi bật về công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng Sơn La: tổng diện tích đất lâm nghiệp gần 696.873 ha; tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt 47,43%; số cây xanh phân tán đã trồng giai đoạn 2021-2025 là 24,46 triệu cây’ nguồn thu chi trả dịch vụ môi trường rừng khoảng 220-250 tỷ đồng/năm; quý I/2026 đã tổ chức 262 cuộc tuyên truyền về bảo vệ rừng với 18.362 lượt người tham gia.

Giữ rừng giữa những thách thức mới
Con đường tuần tra dẫn vào các khu rừng đặc dụng ở Mường La hay Sốp Cộp vẫn còn nhiều đoạn dốc dựng đứng, trơn trượt sau những cơn mưa đầu mùa. Với lực lượng kiểm lâm, mỗi chuyến đi là một hành trình vượt khó.
Khó khăn đầu tiên đến từ áp lực phát triển kinh tế - xã hội. Nhu cầu mở rộng hạ tầng, phát triển sản xuất và triển khai các dự án đầu tư khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng đứng trước nhiều thách thức.
Ở một số địa bàn, tình trạng lấn chiếm đất rừng để sản xuất nông nghiệp vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái diễn.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu đang khiến thời tiết trở nên cực đoan hơn. Những đợt nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, đặc biệt trong mùa khô.
Trong khi đó, địa bàn quản lý rộng, địa hình chia cắt phức tạp, lực lượng kiểm lâm còn mỏng, trang thiết bị ở một số nơi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.
Để chủ động ứng phó, Chi cục Kiểm lâm Sơn La đã duy trì chế độ trực phòng cháy chữa cháy rừng 24/24 giờ tại các đơn vị, tăng cường ứng dụng công nghệ cảnh báo cháy sớm, sử dụng ảnh viễn thám và cơ sở dữ liệu số để theo dõi diễn biến rừng.
Riêng trong quý I/2026, toàn lực lượng đã phối hợp tổ chức 262 cuộc tuyên truyền tại các xã, bản; tăng thời lượng phát sóng trên hệ thống loa truyền thanh bằng tiếng Kinh, tiếng Thái và tiếng Mông.
Cùng với đó, kiểm lâm địa bàn thường xuyên phối hợp với chính quyền cơ sở và chủ rừng tổ chức tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm.
Theo thống kê, trong quý I/2026, lực lượng kiểm lâm toàn tỉnh đã phát hiện và xử lý 59 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp, tăng 23 vụ so với cùng kỳ năm trước.
Ông Đỗ Văn Ánh cho biết: "Công tác quản lý, bảo vệ rừng hiện nay không thể chỉ dựa vào lực lượng kiểm lâm mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư. Chúng tôi xác định phòng ngừa là chính, phát hiện sớm, xử lý ngay từ cơ sở để không hình thành các điểm nóng".

Kết quả công tác bảo vệ rừng quý I/2026 của Chi cục Kiểm lâm Sơn La: 59 vụ vi phạm lâm nghiệp được phát hiện và xử lý; 50 vụ phá rừng trái pháp luật; 04 vụ khai thác rừng trái pháp luật; 02 vụ vận chuyển lâm sản trái phép; tổng số gỗ tịch thu 1,292 m³; tố tiền xử phạt, nộp ngân sách hơn 1,16 tỷ đồng; không xảy ra vụ cháy rừng nào trên địa bàn tỉnh Sơn La.

Khi người dân trở thành “chủ nhân” của rừng
Nếu trước đây, bảo vệ rừng được xem là nhiệm vụ của lực lượng kiểm lâm thì nay, ở nhiều địa phương của Sơn La, người dân đã trở thành những “cánh tay nối dài” trong công tác giữ rừng.
Sự thay đổi ấy bắt nguồn từ các chính sách phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững. Thông qua chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, mỗi năm, Sơn La duy trì nguồn thu từ 220 đến 250 tỷ đồng, tạo nguồn lực ổn định cho công tác quản lý, bảo vệ rừng và cải thiện sinh kế của người dân.
Nhiều mô hình phát triển cây dược liệu, mắc ca, sơn tra, du lịch sinh thái và sản xuất dưới tán rừng đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ dân miền núi.
Khi nhìn thấy lợi ích thiết thực từ rừng, người dân cũng chủ động hơn trong việc tuần tra, phát hiện vi phạm và tham gia phòng cháy chữa cháy rừng. Đây chính là cách Sơn La hiện thực hóa tư tưởng “lấy người dân làm trung tâm” trong quản lý tài nguyên rừng.

Không dừng lại ở đó, địa phương đang từng bước tiếp cận thị trường các-bon rừng, mở ra cơ hội tạo thêm nguồn lực tài chính cho bảo vệ và phát triển rừng.
Các dự án điều tra rừng, xây dựng khung giá rừng, phát triển tín chỉ các-bon, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu đang được triển khai đồng bộ.
Chi cục Kiểm lâm Sơn La cũng đang tăng tốc chuyển đổi số, ứng dụng viễn thám, hệ thống theo dõi diễn biến rừng và cơ sở dữ liệu số vào quản lý.
Theo ông Đỗ Văn Ánh, đây là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh mới. "Chúng tôi sẽ tiếp tục hiện đại hóa công tác quản lý, bảo vệ rừng, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững. Mục tiêu cao nhất là biến tài nguyên rừng thành nguồn lực phát triển, để mỗi người dân đều thấy rõ trách nhiệm và quyền lợi của mình trong việc giữ rừng".
Giữa đại ngàn Tây Bắc, những cánh rừng Sơn La vẫn đang ngày một xanh hơn. Đó là thành quả của sự bền bỉ, của những bước chân không mỏi của lực lượng kiểm lâm, của sự đồng hành từ chính quyền các cấp và hơn hết là sự thay đổi trong nhận thức của người dân.
Lời dạy của Bác Hồ cách đây nhiều thập kỷ vẫn nguyên giá trị. Bởi rừng không chỉ là “vàng” của hôm nay, mà còn là tài sản vô giá dành cho các thế hệ mai sau.

Giải pháp trọng tâm của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sơn La trong thời gian tới: nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ và phát triển rừng; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, viễn thám trong quản lý rừng; phát triển du lịch sinh thái, lâm sản ngoài gỗ và sinh kế dưới tán rừng; từng bước tham gia thị trường các-bon rừng; xây dựng kế hoạch phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2026-2030.

>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:

- Bài 8: Giữ màu xanh cho Thủ đô từ lời dạy “Rừng là vàng”

- Bài 7: Vận dụng lời dạy của Bác vào bảo vệ và phát triển rừng ở Lạc Sơn

- Bài 6: Kiểm lâm Thái Nguyên - Để rừng mãi là “vàng”

- Bài 5: “Rừng là vàng” giữa đại ngàn Ngọc Sơn – Ngổ Luông

- Bài 4: Khi lời dạy của Bác xanh mãi cùng đại ngàn Lục Ngạn