Bài 8: Giữ màu xanh cho Thủ đô từ lời dạy “Rừng là vàng”

LTS: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới vấn đề trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng, sống hài hòa với thiên nhiên. 
Người chọn việc trồng cây là điểm xuất phát để bảo vệ môi trường và kêu gọi mọi người ra sức trồng cây, gây rừng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Sự nghiệp trồng cây được Chủ tịch Hồ Chí Minh xem trọng như sự nghiệp trồng người, bởi trồng cây hay trồng người cũng là phục vụ lợi ích của con người. 
Kể từ Tết Canh Tý năm 1960 cho đến hết cuộc đời, với tầm nhìn chiến lược, Người đã phát động và trực tiếp chỉ đạo “Tết trồng cây”, làm cho việc trồng cây gây rừng, bảo vệ rừng trở thành phong trào rộng khắp và thường xuyên của quần chúng.
Bác Hồ tuy đã đi xa nhưng những lời dạy: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” của Người vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự. 
Tuyến bài “Vận dụng tư tưởng của Bác Hồ về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường phản ánh những nỗ lực và kết quả thực hiện công tác trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng của các địa phương, lực lượng kiểm lâm, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng, phòng hộ và người dân. Qua đó tôn vinh những tập thể và cá nhân đã có những hành động thiết thực trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng.

Những ngày đầu hè, khi nền nhiệt ngoài trời tại Hà Nội liên tục vượt ngưỡng 40 độ C, trên các chòi canh lửa ở Sóc Sơn, cán bộ kiểm lâm vẫn thay nhau trực 24/24 giờ. Dưới những tán rừng đặc dụng Hương Sơn, các tổ tuần tra miệt mài bám địa bàn, kiểm tra từng đường mòn, lối mở để kịp thời phát hiện nguy cơ xâm hại rừng.
Ở một đô thị đặc biệt với hơn 8 triệu dân như Hà Nội, rừng không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là “lá phổi xanh”, điều hòa khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo không gian sinh thái cho hàng triệu người dân.

Chi cục Kiểm lâm Hà Nội hiện có 177 cán bộ, công chức và người lao động. Hệ thống tổ chức gồm: 07 Hạt Kiểm lâm, 2 đội kiểm lâm cơ động và 1 trạm dự báo phòng cháy, chữa cháy rừng.

Giữ được màu xanh ấy là câu chuyện không dễ dàng. Đó là cuộc chiến với thời tiết cực đoan, với nguy cơ cháy rừng ngày càng gia tăng, với những vi phạm về đất lâm nghiệp, với tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép và cả áp lực từ quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ.
Thế nhưng, bằng nhiều giải pháp đồng bộ, từ tham mưu chính sách, ứng dụng công nghệ đến huy động sức mạnh cộng đồng, lực lượng kiểm lâm Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa lời dạy của Bác bằng những hành động cụ thể.
Từ lời dạy của Bác đến những cánh rừng hồi sinh
Ngay từ khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đã được xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng.
Hằng năm, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội chủ động tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND thành phố ban hành nhiều chương trình, kế hoạch, đề án nhằm tăng cường quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; đồng thời duy trì hiệu quả phong trào “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”.
Giai đoạn 2015 - 2025, Hà Nội đã trồng khoảng 3,4 triệu cây xanh, đạt và vượt chỉ tiêu đề ra, góp phần cải thiện môi trường sống, nâng cao chất lượng không khí và tạo dựng cảnh quan xanh cho đô thị.
Không chỉ mở rộng diện tích cây xanh, thành phố còn chú trọng nâng cao chất lượng rừng, bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
Những năm gần đây, nhiều loài chim hoang dã quý hiếm xuất hiện trở lại tại Hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm, bãi giữa sông Hồng hay khu vực Hương Sơn.
Sự trở lại ấy không chỉ là tín hiệu tích cực về môi trường sinh thái mà còn cho thấy hiệu quả của những nỗ lực bền bỉ trong công tác bảo vệ rừng.

Ông Lê Xuân Thắng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội, cho biết: “Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh ‘Rừng là vàng’, chúng tôi luôn xác định bảo vệ và phát triển rừng không chỉ là nhiệm vụ của ngành kiểm lâm mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi cánh rừng được giữ gìn hôm nay chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong tương lai”.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Chi cục đã tham mưu triển khai đồng bộ nhiều chủ trương lớn của Trung ương và thành phố về lâm nghiệp; tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác trồng cây, gây rừng.
Từ các trường học, khu dân cư đến những doanh nghiệp lớn, ngày càng có nhiều tổ chức, cá nhân chung tay bảo vệ màu xanh của Thủ đô.

Những con số biết nói: giai đoạn 2015 - 2025, Hà Nội trồng khoảng 3,4 triệu cây xanh; trong 3 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố đã trồng hơn 116.000 cây các loại và 1,7 ha rừng.

Áp lực giữ rừng giữa đô thị đặc biệt
Không giống nhiều địa phương có diện tích rừng lớn, công tác bảo vệ rừng ở Hà Nội mang những đặc thù riêng. Rừng nằm xen kẽ với khu dân cư, gần các khu du lịch, di tích và chịu tác động trực tiếp từ tốc độ đô thị hóa.
Điều này khiến áp lực quản lý ngày càng lớn. Tại Sóc Sơn, chỉ một tàn lửa nhỏ từ hoạt động đốt thực bì, thắp hương hay dã ngoại bất cẩn cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.
Tại các khu vực có rừng và đất lâm nghiệp, tình trạng san gạt, xây dựng trái phép vẫn diễn biến phức tạp. Trong 3 tháng đầu năm 2026, lực lượng kiểm lâm đã phối hợp phát hiện, lập hồ sơ 16 vụ san gạt, xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp.
Cùng với đó là những thách thức từ biến đổi khí hậu. Nắng nóng kéo dài, thời tiết cực đoan và lượng mưa phân bố thất thường làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
Dù vậy, nhờ triển khai hiệu quả các phương án phòng cháy, chữa cháy theo phương châm “4 tại chỗ”, số vụ cháy rừng đã giảm đáng kể. Trong quý I/2026, trên địa bàn thành phố chỉ xảy ra một vụ cháy rừng tại Sóc Sơn với diện tích thiệt hại 0,18 ha, chủ yếu là thảm thực bì. Đám cháy được phát hiện và dập tắt kịp thời, không gây thiệt hại lớn đến tài nguyên rừng.
Ông Lê Xuân Thắng chia sẻ: “Khó khăn lớn nhất hiện nay là địa bàn quản lý rộng, trong khi lực lượng còn mỏng. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm pháp luật về lâm nghiệp ngày càng tinh vi, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và áp lực từ phát triển đô thị ngày càng gia tăng”.
Theo ông Lê Xuân Thắng, nhiều địa phương vẫn chưa thực sự nhận thức đầy đủ vai trò, trách nhiệm trong quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp.
Một bộ phận người dân còn hạn chế hiểu biết pháp luật, dẫn đến những hành vi xâm hại rừng. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho lâm nghiệp vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Một số phương tiện phục vụ công tác đã xuống cấp, việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn gặp nhiều khó khăn.
Không chỉ bảo vệ rừng, lực lượng kiểm lâm Hà Nội còn đối mặt với cuộc chiến chống buôn bán động vật hoang dã. Chỉ trong 3 tháng đầu năm, Chi cục đã xử lý 34 vụ vi phạm, tịch thu hàng trăm cá thể động vật rừng và nhiều sản phẩm từ động vật hoang dã.
Mỗi vụ việc được phát hiện không chỉ là một con số thống kê, mà còn là nỗ lực của những cán bộ kiểm lâm ngày đêm bám địa bàn.

Những thách thức lớn với công tác bảo vệ rừng ở Hà Nội: biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ cháy rừng; địa bàn rộng, lực lượng kiểm lâm còn mỏng; vi phạm về đất lâm nghiệp diễn biến phức tạp; buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ và lực đô thị hóa làm gia tăng nguy cơ xâm hại rừng.

Công nghệ và sức mạnh cộng đồng giữ màu xanh Thủ đô
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Hệ thống theo dõi diễn biến rừng, cảnh báo cháy rừng, cơ sở dữ liệu lâm nghiệp số từng bước được hoàn thiện. Những hình ảnh vệ tinh, phần mềm quản lý tài nguyên rừng và các thiết bị giám sát hiện đại đang trở thành “trợ lý” đắc lực của lực lượng kiểm lâm.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cũng được đổi mới theo hướng đa dạng và gần gũi hơn. Những buổi tuyên truyền trong trường học, các lớp tập huấn về phòng cháy, chữa cháy rừng, các chương trình truyền thanh cơ sở hay hoạt động trải nghiệm dưới tán rừng đã giúp nâng cao nhận thức của người dân.

Thông điệp bảo vệ rừng không còn dừng lại ở những khẩu hiệu mà dần trở thành hành động cụ thể. Nhiều mô hình du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên đang được phát triển tại Ba Vì, Hương Sơn và một số khu vực có rừng.
Khi người dân được hưởng lợi từ rừng, họ sẽ chủ động tham gia bảo vệ rừng. Đó cũng là cách để xây dựng sinh kế bền vững và tạo động lực lâu dài cho công tác bảo tồn.
Theo ông Lê Xuân Thắng, thời gian tới, Chi cục sẽ tiếp tục tham mưu thành phố rà soát quỹ đất để phát triển rừng và cây xanh; ưu tiên trồng cây bản địa, cây gỗ lớn có giá trị sinh thái cao; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên rừng.
“Chúng tôi xác định phát triển rừng và cây xanh phải gắn với quy hoạch phát triển Thủ đô, phát triển hạ tầng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng Hà Nội xanh hơn, đáng sống hơn và phát triển bền vững hơn”, ông Lê Xuân Thắng nhấn mạnh.
Trong hành trình ấy, mỗi người dân đều có vai trò quan trọng. Một hành động nhỏ như không mang lửa vào rừng, không sử dụng sản phẩm từ động vật hoang dã, tham gia trồng và chăm sóc cây xanh cũng góp phần giữ gìn màu xanh cho thành phố. Bởi suy cho cùng, rừng không chỉ là tài sản của hôm nay mà còn là di sản dành cho thế hệ mai sau.
Giữa nhịp sống hiện đại, lời dạy của Bác Hồ “Rừng là vàng” vẫn nguyên giá trị. Và ở Hà Nội, lời dạy ấy đang được viết tiếp mỗi ngày bằng những bước chân tuần rừng lặng lẽ, những cánh rừng được hồi sinh và những mầm xanh đang vươn lên trên khắp nẻo đường của Thủ đô.

Giải pháp trọng tâm giai đoạn tới của Chi cục Kiểm lâm Hà Nội: hoàn thiện quy hoạch phát triển rừng và cây xanh đô thị; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên rừng; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các ngành và địa phương; tăng cường xã hội hóa nguồn lực cho lâm nghiệp; phát triển du lịch sinh thái gắn với sinh kế bền vững; ưu tiên trồng cây bản địa, cây gỗ lớn và cây có giá trị sinh thái cao.

Bài 9: Để “vàng xanh” mãi bền vững trên đất Cấm Sơn

>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:

- Bài 7: Vận dụng lời dạy của Bác vào bảo vệ và phát triển rừng ở Lạc Sơn

- Bài 6: Kiểm lâm Thái Nguyên - Để rừng mãi là “vàng”

- Bài 5: “Rừng là vàng” giữa đại ngàn Ngọc Sơn – Ngổ Luông

- Bài 4: Khi lời dạy của Bác xanh mãi cùng đại ngàn Lục Ngạn

- Bài 3: Giữ màu xanh từ lời dạy của Bác - Chuyện ở Hạt Kiểm lâm Cao Phong

- Bài 2: Giữ “vàng xanh” nơi đại ngàn Tây Yên Tử theo lời Bác

- Bài 1: Kiểm lâm Đoan Hùng thực hiện lời dạy của Bác