Trong thời gian vừa qua, một số cơ quan thông tấn, báo chí và dư luận phản ánh nhiều người dân làm thủ tục đất đai bị trả lại hồ sơ nhiều lần, thời gian giải quyết kéo dài gây bức xúc, trong khi nếu ủy quyền cho “cò” lại được giải quyết nhanh hơn. Để khắc phục tình trạng nêu trên, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng phục vụ trong thực hiện thủ tục hành chính về đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, ngày 7/9/2026 Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 10108/BNNMT-QLĐĐ V/v thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Thời gian qua, Bộ NN&MT cùng các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương đã ban hành nhiều văn bản liên quan đến thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) về đất đai nhằm phù hợp với tình hình mới. Tuy nhiên, việc thực hiện TTHC trong lĩnh vực đất đai vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Trước tình hình đó, Bộ NN&MT đã khẩn trương ban hành ngay Công văn số 10108/BNNMT-QLĐĐ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo, triển khai một số nội dung quan trọng:

Đẩy mạnh và đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai để cán bộ, công chức, viên chức, trong ngành nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ, áp dụng đúng quy định của pháp luật; người dân, doanh nghiệp hiểu được quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất trong việc thực hiện trình tự, TTHC về đất đai.

Rà soát, lựa chọn, bố trí cán bộ, công chức, viên chức có đủ năng lực chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu pháp luật, có phẩm chất đạo đức tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả với tinh thần “hành chính phục vụ, gần dân, sát dân”, chủ động, tận tình hướng dẫn người dân, doanh nghiệp kê khai, hoàn thiện hồ sơ TTHC về đất đai theo quy định; tuyệt đối không có thái độ hách dịch, cửa quyền, gây phiền hà, nhũng nhiễu cho nhân dân.

Công khai, minh bạch đầy đủ trình tự, TTHC, danh mục hồ sơ, nghĩa vụ tài chính, thời hạn giải quyết và kết quả xử lý TTHC về đất đai tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, trụ sở cơ quan giải quyết thủ tục và trên Cổng thông tin điện tử của địa phương; đẩy mạnh chuyển đổi số, giải quyết việc tiếp nhận và trả kết quả thông qua Cổng dịch vụ công trực tuyến; tăng cường kết nối Cơ sở dữ liệu đất đai với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để cắt giảm tối đa các giấy tờ, thủ tục không cần thiết.

Kiểm soát chặt chẽ quy trình tiếp nhận, giải quyết TTHC về đất đai.

Về tiếp nhận và trả kết quả: Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, chưa hợp lệ, cơ quan tiếp nhận phải có văn bản hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ một lần duy nhất đối với các nội dung cần bổ sung, hoàn thiện, chấm dứt tình trạng trả hồ sơ nhiều lần. Trường hợp không đủ điều kiện giải quyết, phải có văn bản trả lời nêu rõ lý do và căn cứ pháp lý cụ thể. Trường hợp hồ sơ trễ hạn phải có văn bản xin lỗi người thực hiện TTHC về đất đai và làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân để làm căn cứ trong xét thi đua, khen thưởng, kỷ luật, xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Kiểm soát chặt chẽ việc tiếp nhận hồ sơ đối với các trường hợp ủy quyền thực hiện TTHC về đất đai, bảo đảm đúng quy định của pháp luật về dân sự và pháp luật về đất đai; theo dõi, phát hiện các trường hợp lợi dụng việc ủy quyền nhằm mục đích kinh doanh dịch vụ bất hợp pháp, trốn thuế hoặc có dấu hiệu can thiệp tiêu cực vào quy trình giải quyết TTHC tại địa phương;

Thực hiện quy trình giải quyết TTHC công bằng, bình đẳng, công khai, minh bạch giữa người dân trực tiếp thực hiện và người được ủy quyền; tuyệt đối không tạo "đặc quyền, đặc lợi" hoặc sự ưu ái về thời gian, quy trình đối với hồ sơ do người được ủy quyền thực hiện.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra công vụ theo kế hoạch hoặc đột xuất, tập trung vào các địa bàn, đơn vị phát sinh nhiều phản ánh, kiến nghị của người dân đối với TTHC về đất đai; đánh giá thực chất việc thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị; kiên quyết xử lý nghiêm khắc đối với những cán bộ, công chức, viên chức có hành vi nhũng nhiễu, chậm trễ hoặc phối hợp, can thiệp đối với trường hợp thực hiện thủ tục do ủy quyền; thực hiện điều chuyển ngay ra khỏi bộ phận tiếp nhận hồ sơ đối với cán bộ vi phạm hoặc có uy tín thấp.

Thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp. Công khai đường dây nóng, hộp thư điện tử và địa chỉ tiếp nhận phản ánh, kiến nghị về hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực, vi phạm trong giải quyết TTHC về đất đai tại tất cả các điểm tiếp nhận hồ sơ.

Trước đó, nhằm tăng cường cải cách TTHC, ngày 4/9/2026, Cục Quản lý đất đai (Bộ NN&MT) đã ban hành Công văn số 4431/QLĐĐ-TKKKTTĐĐ V/v hướng dẫn hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo kế hoạch phối hợp số 2959/KH-BNNMT-BCA. Theo đó, Cục Quản lý đất đai yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, đơn giản hóa quy trình, thủ tục đăng ký đất đai lần đầu, nhằm đẩy nhanh việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Hoàn thiện xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đưa vào vận hành theo thời gian thực

Đến ngày 29/6, cả nước đã xây dựng cơ sở dữ liệu cho hơn 68,2 triệu thửa đất trong tổng số hơn 100,6 triệu thửa đất, đạt 68%. Trong số này, hơn 33,89 triệu thửa đạt tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, tương đương hơn 48% số thửa đã có dữ liệu, đủ điều kiện đưa vào vận hành theo thời gian thực. Công tác kết nối, chia sẻ dữ liệu cũng được đẩy mạnh. Khoảng 87,39 triệu lượt dữ liệu trong tổng số hơn 67,5 triệu thửa đất và tài sản gắn liền với đất đã được đối khớp, xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong đó, hơn 38,24 triệu thửa đã được xác thực, đối khớp thống nhất thông tin người sử dụng đất và tài sản.

Mã định danh đã được tạo lập cho 69,7 triệu thửa đất, góp phần khắc phục tình trạng trùng lặp thông tin và tạo nền tảng tích hợp với Nền tảng địa chỉ số quốc gia. Dữ liệu đất đai cũng từng bước được khai thác trong giải quyết TTHC. Hiện 20/34 tỉnh, thành phố đã tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC về đất đai trên cơ sở khai thác cơ sở dữ liệu đất đai và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Tỷ lệ TTHC đất đai được tái cấu trúc đạt 46,9%. Trong hơn 2,85 triệu hồ sơ tiếp nhận trên môi trường điện tử, gần 2,7 triệu hồ sơ đã được giải quyết hoàn toàn trên môi trường điện tử, đạt 94,4%.

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai vẫn còn một số vướng mắc. Theo Cục Quản lý đất đai, dữ liệu tại nhiều địa phương được xây dựng từ nhiều năm trước, chưa cập nhật theo tiêu chuẩn kỹ thuật mới, thiếu thông tin người sử dụng đất hoặc chưa chỉnh lý khi phát sinh biến động về quyền sử dụng đất. Một số dữ liệu còn bị trùng, chồng lấn sau khi hợp nhất đơn vị hành chính cấp xã. Quá trình triển khai cũng phát sinh vướng mắc liên quan đến đăng ký đất đai lần đầu, cập nhật dữ liệu sau dồn điền, đổi thửa và đồng bộ thông tin từ địa phương về Trung ương.

Trước những vướng mắc trên, Cục Quản lý đất đai có văn bản yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, đơn giản hóa quy trình, thủ tục đăng ký đất đai lần đầu theo quy định. Việc này nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin, dữ liệu, trong đó có trường hợp đã xây dựng dữ liệu không gian địa chính nhưng người sử dụng đất chưa đăng ký đất đai lần đầu.

Đối với trường hợp đăng ký theo quy trình được đơn giản hóa, hồ sơ quét để đồng bộ từ địa phương về Trung ương là thông báo ghi nhận đăng ký hiện trạng sử dụng đất đã được UBND cấp xã xác nhận và ký số.

Các địa phương cũng cần lưu trữ, đưa vào lịch sử để tra cứu dữ liệu của các thửa đất đã được xây dựng trước khi dồn điền, đổi thửa.

Trường hợp Giấy chứng nhận hoặc đơn đăng ký đất đai đứng tên cả vợ và chồng nhưng khi đối khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chỉ làm sạch được dữ liệu của một người, người còn lại chưa xác minh được và Giấy chứng nhận không có thông tin về giấy tờ tùy thân, một số trường dữ liệu về giấy tờ tùy thân của người chưa xác minh được xác định là không bắt buộc.