Ký kết Khung Đối tác Một Sức khỏe 2026 - 2030: Tăng cường liên kết đa ngành, chủ động kiểm soát dịch bệnh

Liên kết y tế - nông nghiệp - môi trường: Trụ cột bảo vệ sức khỏe trong bối cảnh mới

Phát biểu chỉ đạo tại Lễ ký kết Khung Đối tác Một Sức khỏe Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhìn lại chặng đường 5 năm qua với nhiều dấu ấn nổi bật, khi Khung Đối tác không ngừng mở rộng và trở thành hình mẫu về sự gắn kết đa ngành. Theo Thứ trưởng, giá trị cốt lõi của giai đoạn 2021 - 2025 không chỉ nằm ở số lượng chương trình, dự án được triển khai, mà quan trọng hơn là sự kết nối bền chặt giữa ba trụ cột y tế - nông nghiệp - môi trường, hình thành “lá chắn” tổng thể bảo vệ sức khỏe con người, động vật và hệ sinh thái.

Từ nền tảng 33 đối tác ban đầu, Khung Đối tác đã phát triển thành một mạng lưới hợp tác tin cậy với hàng trăm chương trình, dự án cụ thể, góp phần hỗ trợ hiệu quả cho các lĩnh vực y tế, nông nghiệp và môi trường, đồng thời bảo vệ sinh kế người dân. Những kết quả này, theo Thứ trưởng, là sự kết tinh của niềm tin, cam kết và nỗ lực phối hợp liên ngành được duy trì trong suốt gần hai thập kỷ.

Bước sang giai đoạn mới, việc nâng tổng số đối tác lên 57 được xem là bước ngoặt quan trọng về quy mô và chất lượng hợp tác. Thứ trưởng nhấn mạnh, đây là minh chứng cho cơ chế quản trị có sự tham gia, đồng sở hữu giữa các cơ quan trong nước và đối tác quốc tế, từ cấp hoạch định chính sách đến các nhóm kỹ thuật. “Dịch bệnh xuyên biên giới, không giới hạn không gian, không phải là trách nhiệm của một ngành hay một quốc gia đơn lẻ”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nêu rõ, đồng thời khẳng định sự cần thiết của một tiếng nói chung và hành động thống nhất.

Đánh giá cao vai trò phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Bộ Y tế, Thứ trưởng cho biết, hai cơ quan đã duy trì cơ chế phối hợp hiệu quả trong nhiều lĩnh vực then chốt như đánh giá năng lực y tế công cộng, xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống dịch bệnh, kiểm soát kháng kháng sinh và bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc ban hành các cơ chế phối hợp liên ngành đã góp phần thể chế hóa cách tiếp cận Một Sức khỏe, nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo sớm và ứng phó với các nguy cơ dịch bệnh có nguồn gốc từ động vật và môi trường.

Không chỉ dừng ở cấp trung ương, sự phối hợp đa lĩnh vực trong nội bộ ngành nông nghiệp và môi trường cũng được đẩy mạnh, với sự tham gia của nhiều lĩnh vực chuyên môn từ chăn nuôi, thú y đến bảo tồn, thủy sản và phát triển thị trường. Sự chuyển dịch từ tư duy quản lý đơn ngành sang tích hợp, từ thực thi riêng lẻ sang đồng kiến tạo được xem là bước tiến quan trọng, giúp xử lý hiệu quả các vấn đề liên ngành như kháng kháng sinh, an toàn sinh học, phúc lợi động vật và an toàn thực phẩm.

Ở bình diện quốc tế, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định, Việt Nam là một trong những quốc gia tiên phong triển khai Khung Một Sức khỏe ASEAN và Kế hoạch hành động chung của các tổ chức quốc tế, đồng thời chủ động chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam như một mô hình điển hình trong khu vực và trên thế giới.

Tại buổi lễ, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nhấn mạnh, lễ ký kết Khung Đối tác Một Sức khỏe là một dấu mốc có ý nghĩa đối với công tác bảo đảm an ninh y tế của Việt Nam. Theo bà, việc bảo vệ sức khỏe động vật, hệ sinh thái và môi trường có mối liên hệ chặt chẽ với bảo vệ sức khỏe con người, trong đó cách tiếp cận Một Sức khỏe giữ vai trò quan trọng trong triển khai Chương trình nghị sự 2030. 

Bà cho biết, cách tiếp cận này góp phần thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững, gồm mục tiêu về sức khỏe (SDG 3), bảo tồn hệ sinh thái trên cạn và dưới nước (SDGs 14, 15), cũng như xóa đói giảm nghèo thông qua bảo đảm an ninh lương thực (SDG 2). Đại diện Liên Hợp Quốc cũng đánh giá cao quan hệ hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy chuyển hóa các cam kết thành kết quả cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân trên cả nước.

Với vai trò là cơ quan đồng chủ trì khung đối tác, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, trong bối cảnh các nguy cơ dịch bệnh mới nổi, tái nổi và tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, cách tiếp cận Một Sức khỏe trở thành giải pháp mang tính nền tảng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững. 

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, nhiều mối đe dọa y tế hiện nay có nguồn gốc từ động vật và môi trường, do đó đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa y tế, nông nghiệp và môi trường. Thời gian qua, Bộ Y tế đã tích cực phối hợp với các bộ, ngành trong triển khai giám sát dịch bệnh, kiểm soát kháng kháng sinh và bảo đảm an toàn thực phẩm, qua đó từng bước nâng cao năng lực dự phòng, phát hiện sớm và ứng phó hiệu quả. Trong giai đoạn tới, ngành y tế sẽ tiếp tục thúc đẩy chia sẻ dữ liệu, tăng cường phối hợp liên ngành và triển khai hiệu quả Khung Đối tác Một Sức khỏe, hướng tới mục tiêu bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Khung Đối tác Một Sức khỏe 2026 - 2030: Cơ chế hợp tác đa ngành, minh bạch

Khung Đối tác Một Sức khỏe giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục được xác định là cơ chế hợp tác đa ngành, mở và linh hoạt, với sự tham gia của các cơ quan trong nước và đối tác quốc tế. Điểm nhấn của giai đoạn này là phương thức điều phối theo hướng quản lý có sự tham gia, thông qua cơ chế đồng chủ trì, tự nguyện và luân phiên giữa các cơ quan Chính phủ và tổ chức quốc tế, được triển khai xuyên suốt từ cấp hoạch định chính sách đến các nhóm công tác kỹ thuật.

Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm tính đồng sở hữu, nâng cao tính minh bạch trong điều phối, đồng thời tạo lập một khuôn khổ hợp tác có trách nhiệm rõ ràng giữa các bên. Qua đó, Khung Đối tác tiếp tục khẳng định nguyên tắc xuyên suốt: phòng, chống dịch bệnh không phải là nhiệm vụ đơn lẻ của một ngành hay một quốc gia, mà đòi hỏi sự phối hợp đa ngành và hợp tác đa phương chặt chẽ trong bối cảnh rủi ro dịch bệnh ngày càng phức tạp và mang tính xuyên biên giới.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đề nghị các đối tác tập trung vào 6 nhiệm vụ then chốt nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và chủ động kiểm soát rủi ro dịch bệnh.

Trọng tâm trước hết là củng cố năng lực hệ thống Một Sức khỏe, với yêu cầu xây dựng nền tảng thể chế, nguồn nhân lực và bảo đảm tài chính để cơ chế phối hợp đa ngành có thể vận hành ổn định, bền vững. Song song với đó, việc giảm thiểu rủi ro từ các dịch bệnh mới nổi và tái nổi được đặt lên hàng đầu, thông qua tăng cường giám sát sớm và ứng phó kịp thời tại các khu vực có nguy cơ cao, đặc biệt là các bệnh truyền lây từ động vật sang người.

Bên cạnh đó, kiểm soát và tiến tới loại trừ các bệnh truyền lây từ động vật sang người đặc hữu, các bệnh nhiệt đới bị lãng quên và bệnh lây qua véc-tơ, đặc biệt là bệnh dại và các bệnh có ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân và sức khỏe cộng đồng, đóng vai trò quan trọng. Cùng với đó, yêu cầu tăng cường quản lý rủi ro an toàn thực phẩm được đặt ra theo chuỗi “từ trang trại đến bàn ăn”, tập trung vào các nguy cơ từ thực phẩm có nguồn gốc động vật và hệ thống chợ truyền thống.

Đáng chú ý, vấn đề kháng kháng sinh được xác định là ưu tiên đặc biệt quan trọng, đòi hỏi việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm trong cả lĩnh vực y tế, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, nhằm hạn chế sự gia tăng của vi khuẩn kháng thuốc. Bên cạnh đó, việc tăng cường giám sát và đánh giá các yếu tố môi trường cũng được nhấn mạnh, hướng tới bảo vệ sức khỏe hệ sinh thái, đa dạng sinh học và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu - những yếu tố ngày càng có tác động trực tiếp đến nguy cơ phát sinh dịch bệnh.

Những định hướng này được xem là trụ cột hành động của Khung Đối tác trong giai đoạn tới, góp phần chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang phòng ngừa chủ động, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp đa ngành trong bảo vệ sức khỏe con người, động vật và môi trường.

Việc ký kết Khung Đối tác Một Sức khỏe giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ mở ra một giai đoạn hợp tác mới, mà còn khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong các sáng kiến toàn cầu về phòng, chống dịch bệnh. Với cách tiếp cận đa ngành, liên kết chặt chẽ và định hướng hành động rõ ràng, Khung Đối tác được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu bảo vệ sức khỏe con người, động vật và hệ sinh thái trong dài hạn.