Cuộc vận động sáng tác “Lúa gạo Việt - Nguồn cội và tương lai” không chỉ khép lại bằng một lễ trao giải, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới trong việc xây dựng thương hiệu ngành hàng lúa gạo Việt Nam: kết nối văn hóa, nghệ thuật với nông nghiệp góp phần khơi dậy niềm tự hào về hạt gạo Việt và tạo động lực cho phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế…
Sau hơn một năm phát động (từ ngày 01/5/2025 đến ngày 30/4/2026), chiều 02/7 tại TP. Hồ Chí Minh, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc vận động sáng tác “Lúa gạo Việt - Nguồn cội và tương lai”, với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền.
Văn hóa trở thành “sức mạnh mềm” của ngành lúa gạo
Phát biểu tại buổi lễ, PGS, TS. Bùi Bá Bổng - Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) cho biết, trong nhiều năm qua, ngành lúa gạo Việt Nam đã tạo dựng vị thế trên thị trường quốc tế bằng chất lượng, năng suất và khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu... Tuy nhiên, để xây dựng thương hiệu quốc gia cho hạt gạo, yếu tố văn hóa ngày càng được nhìn nhận là một giá trị cốt lõi.
Chủ tịch VIETRISA nhấn mạnh, hạt gạo không đơn thuần là một sản phẩm nông nghiệp mà còn là biểu tượng của nền văn minh lúa nước, gắn với lịch sử hình thành dân tộc, đời sống nông thôn và bản sắc văn hóa Việt Nam… Chính vì vậy, cuộc vận động sáng tác đã lựa chọn nghệ thuật làm cầu nối để kể câu chuyện về hạt gạo bằng ngôn ngữ của cảm xúc, góp phần đưa hình ảnh người nông dân, cánh đồng và nền nông nghiệp Việt Nam đến gần hơn với công chúng.
Thông tin tại chương trình, Ban Tổ chức cho biết cuộc vận động đã thu hút 1.328 tác phẩm của 514 tác giả trên cả nước, trong đó gồm 67 ca khúc, 446 tác phẩm văn xuôi và 815 tác phẩm thơ… Đây là con số vượt kỳ vọng, phản ánh sức hấp dẫn của chủ đề cũng như tình cảm đặc biệt mà giới văn nghệ sĩ dành cho hạt gạo Việt Nam.
Đáng chú ý, hơn 50 hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã tham gia, tạo nên chất lượng chuyên môn cao cho cuộc thi. Hội đồng chung khảo đánh giá chủ đề không chỉ khẳng định giá trị ngành hàng lúa gạo, mà còn khơi gợi cảm xúc sâu sắc về quê hương, đồng ruộng và con người Việt Nam.
Không dừng ở việc trao thưởng cho các tác phẩm xuất sắc, Ban Tổ chức mong muốn các sáng tác sẽ tiếp tục được lan tỏa trong đời sống xã hội, góp phần khơi dậy niềm tự hào về hạt gạo Việt, về người nông dân và nền văn minh lúa nước hàng nghìn năm.
Cuộc vận động vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một sân chơi văn học nghệ thuật. Đây là diễn đàn để kết nối giữa văn hóa với nông nghiệp, giữa truyền thống với đổi mới và giữa bản sắc dân tộc với khát vọng đưa ngành lúa gạo Việt Nam phát triển trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Ở góc độ truyền thông ngành hàng, việc xây dựng hình ảnh hạt gạo thông qua các tác phẩm nghệ thuật góp phần bổ sung giá trị phi vật thể cho thương hiệu gạo Việt. Đây cũng là xu hướng nhiều quốc gia nông nghiệp đang theo đuổi nhằm gia tăng giá trị sản phẩm thông qua yếu tố văn hóa và câu chuyện bản địa.
Nghệ thuật góp phần nâng tầm thương hiệu gạo Việt
Với vai trò nhà tài trợ chính duy nhất, ông Ngô Văn Đông - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền khẳng định, việc đồng hành cùng chương trình là một phần trong chiến lược phát triển bền vững, gắn trách nhiệm xã hội với sự phát triển của ngành hàng lúa gạo.
Cũng tại buổi lễ, đại diện doanh nghiệp này cho biết, sau hơn nửa thế kỷ đồng hành với nông dân, Bình Điền hiểu rõ giá trị của từng hạt lúa và mong muốn góp phần tôn vinh không chỉ người nông dân, mà cả những văn nghệ sĩ đã dùng nghệ thuật để lưu giữ giá trị của “hạt ngọc Việt”. Đặc biệt, ông Đông nhấn mạnh trong bối cảnh ngành nông nghiệp hướng đến tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, văn học nghệ thuật có thể trở thành “sức mạnh mềm” giúp lan tỏa tư duy canh tác có trách nhiệm, nâng cao nhận thức xã hội về sản xuất nông nghiệp xanh và khơi dậy niềm tự hào đối với gạo Việt.
Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước chuyển từ mục tiêu “sản lượng” sang “giá trị”, việc phát triển thương hiệu gạo không chỉ dựa vào chất lượng sản phẩm mà còn cần xây dựng hệ giá trị văn hóa đi kèm.
Những ca khúc, bài thơ và tác phẩm văn xuôi… được vinh danh sẽ góp phần làm giàu thêm kho tàng sáng tác về nông nghiệp Việt Nam, đồng thời tạo thêm nguồn tư liệu truyền thông cho ngành hàng lúa gạo. Khi văn hóa đồng hành với khoa học công nghệ, cùng chính sách phát triển nông nghiệp và sự tham gia của doanh nghiệp, giá trị của hạt gạo sẽ không chỉ được đo bằng sản lượng xuất khẩu mà còn bằng hình ảnh, thương hiệu và niềm tự hào dân tộc.
Lễ tổng kết và trao giải Cuộc vận động sáng tác “Lúa gạo Việt - Nguồn cội và tương lai” vì thế không chỉ đánh dấu sự thành công của một cuộc thi, mà còn cho thấy hướng đi mới trong việc kết nối văn hóa với nông nghiệp, góp phần xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và giàu bản sắc - nơi hạt gạo Việt tiếp tục khẳng định vị thế không chỉ trên thị trường quốc tế, mà còn trong đời sống tinh thần của người Việt.
Ban Tổ chức đã công bố kết quả các giải thưởng Cuộc vận động sáng tác “Lúa gạo Việt - Nguồn cội và tương lai” với ca khúc, văn xuôi và thơ…
Giải thưởng thơ:
- Giải đặc biệt: Lê Nguyễn Kiều My (Học sinh lớp 10CH2, Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa).
- Giải nhất: Đinh Nho Tuấn (TP. Hồ Chí Minh) với “Những cánh đồng quê hương”, “Với cánh đồng”, “Nông dân”.
- Giải nhì: Nguyễn Thanh Mừng (Gia Lai) với “Câu thần chú tình yêu”, “Những thế võ trong hạt lúa Tây Sơn”, “Mắt Chiêm Thành”; Nguyễn Vũ Quỳnh (TP. Hồ Chí Minh) với “Chuyện muốn nói cùng quê”, “Lời ru gặt giữa cánh đồng mẹ tôi”.
- Giải ba: Trần Đức Tín (Cần Thơ) với “Chín những mầm đầu tiên”, “Sau bão giông đời lúa”; Đỗ Thượng Thế (Đà Nẵng) với “Trong bữa cơm”, “Lời cây lúa - Cảm thức xanh”; Trần Lê Anh Tuấn (Đắk Lắk) với “Mùa màng”, “Cánh đồng”.
- Giải tư: Phan Thành Đạt (Trường Đại học Đồng Tháp) với “Hành trình”; Nguyễn Đức Hưng (Quảng Ngãi) với “Thương hạt cơm từ lúa rẫy”; Nhiên Đăng (Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Gia Lai) với “Hạt ánh sáng”; Vu Trầm (Lâm Đồng) với “Bài ca đồng nội”.
Giải thưởng văn xuôi:
- Giải đặc biệt: “Nâng niu hạt gạo quê nhà” của Lê Thi (Việt kiều bang Ohio, Mỹ).
- Giải nhất: “Cây lúa dạt dào tình người quê lúa” của Đỗ Trọng Khơi (Hưng Yên).
- Giải nhì: “Bóng mẹ trên cánh đồng trăng” của Lê Thị Hằng (Đắk Lắk); “Hạt gạo ba đời” của Bùi Cẩm Trúc (Lâm Đồng).
- Giải ba: “Hạt giống quý” của Đào Văn Đạt (TP. Hồ Chí Minh); “Tay ai thơm hương séng cù” của Trần Thị Minh (Lào Cai); “Hoài niệm lúa nương” của Tăng Hoàng Phi (Hà Nội).
- Giải tư: “Cánh đồng gù chở mùa xa xứ” của Việt Phi (Hải Phòng); “Trốn trời mưu sinh” của Đặng Văn Đồng (Vùng 2 Hải quân); “Dệt gấm thêu hoa” của Vương Đình Khang (An Giang); “Hơi ấm về lại bếp xưa” của Đậu Thị Thúy Hà (Hà Tĩnh).
Giải thưởng ca khúc:
- Giải đặc biệt: “Hạt ngọc vươn mình” (Nhạc và lời: Thanh Tâm SEA - Minh Đan).
- Giải nhất: Tác phẩm “Vào mùa gặt” (Thơ: Quốc Phong - Nhạc: Đặng Quang Vinh).
- Giải nhì: Với 2 tác phẩm “Hạt gạo tinh hoa Việt” (Nhạc và lời: Đức Hòa); “Lừng danh gạo Việt Nam” (Nhạc và lời: Đào văn Sử).
- Giải ba: Với các tác phẩm “Yêu lúa gạo Việt Nam” (Thơ: Hoa Cúc Vàng - Nhạc: Huỳnh Quang Linh); “Hạt gạo trên đồi cao” (Nhạc và lời: Mai Quảng); “Khúc ca mùa vàng trên Tứ giác Long Xuyên” (Nhạc và lời: Nguyễn Đăng Khoa).
- Giải tư: Với các tác phẩm “Hạt gạo tình non nước” (Nhạc và lời: Khánh Hòa); “Lúa gạo Việt Nam nguồn cội tương lai” (Nhạc và lời: Phạm Minh Thuận); “Lúa gạo Việt Nam” (Nhạc và lời: Nguyễn Quốc Bảo); “Hạt gạo của mẹ” (Nhạc và lời: Thu Hường).
Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Việc xây dựng thương hiệu “gạo xanh” không chỉ là câu chuyện nâng cao giá trị sản phẩm mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với phát triển bền vững, thân thiện với môi trường và trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Từ thực tiễn triển khai các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, Việt Nam đang từng bước định hình thương hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”, mở ra hướng đi mới cho ngành lúa gạo.
Sáng ngày 5/02, tại TP. Hồ Chí Minh, nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN&MT) Trần Đức Thắng có buổi gặp mặt, chúc tết nguyên Lãnh đạo Bộ, Anh hùng Lao động qua các thời kỳ và Lãnh đạo các đơn vị ngành nông nghiệp và môi trường phía Nam.
Kết thúc năm 2025 được xem là một năm đầy biến động của ngành hàng lúa gạo Việt Nam khi nhiều thị trường nhập khẩu thu hẹp nhu cầu... Gạo Việt bị cạnh tranh về giá với hai đối thủ lớn là Ấn Độ và Thái Lan. Tuy nhiên, dòng gạo xanh phát thải thấp đang được Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) phát động sản xuất từ đầu năm 2024 hiện đang là thế mạnh cạnh tranh mới của Việt Nam trong năm 2026.
Con số 71.000 tấn gạo mang nhãn hiệu “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” mà Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) vừa công bố mới đây cho thấy Ngành hàng lúa gạo Việt Nam đang từng bước chuyển mình trong việc tái định vị lại chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng phát triển bền vững, và tập trung vào các thị trường tiềm năng với gạo chất lượng cao, đang mở ra cơ hội khẳng định giá trị hạt gạo Việt trên thị trường Quốc tế.
Trước những dự báo về thách thức cho ngành hàng lúa gạo xuất khẩu trong năm 2026 sẽ còn gặp nhiều khó khăn, thì sự ra đời của nhãn hiệu “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” được kỳ vọng sẽ trở thành tấm “hộ chiếu” khi tạo ra một dòng sản phẩm mới, một phân khúc riêng trên thị trường xuất khẩu giúp gạo Việt chinh phục được những thị trường khó tính.
