Lê Gia và mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp

Lối đi mới từ làng nghề mắm truyền thống Khúc Phụ

Giữa nắng gió mặn mòi của vùng biển Hoằng Phụ, huyện Hoằng Hóa cũ, nay là xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa, nơi làng nghề mắm Khúc Phụ đã tồn tại hơn 200 năm, nhà thùng mắm Lê Gia hiện lên không chỉ như một cơ sở sản xuất, mà như một “không gian kể chuyện” về biển, về nghề và về con người. Từ ngày 1/6/2024, Công ty TNHH Thực phẩm & TMDV Lê Gia chính thức đưa hoạt động du lịch trải nghiệm nghề truyền thống vào khai thác, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ, thích ứng với xu thế du lịch nông nghiệp – du lịch xanh, du lịch có chiều sâu văn hóa.

Nhà máy được thiết kế theo hướng gần gũi thiên nhiên, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, bao quanh là cây xanh, sân vườn thoáng đãng và những thùng gỗ ủ mắm khổng lồ là “linh hồn” của nghề nước mắm truyền thống. Không gian ấy giúp du khách rời xa nhịp sống đô thị, chạm tay vào nhịp thở chậm rãi của làng biển, nơi nghề mắm được làm nên bằng thời gian, nắng gió và sự nhẫn nại.

Tại đây, du khách không chỉ “xem” mà còn trải nghiệm: trực tiếp tìm hiểu quy trình ủ chượp cá cơm bằng phương pháp nén gài cổ truyền, lắng nghe câu chuyện về những mẻ cá tươi được ướp muối ngay sau khi cập bến, rồi âm thầm lên men suốt 24 tháng trong thùng gỗ. Mỗi công đoạn là một lát cắt văn hóa, phản ánh tri thức bản địa được tích lũy qua hàng trăm năm.

Bên cạnh đó là chuỗi hoạt động miễn phí mang đậm hồn quê: thưởng thức mắm tép, mắm tôm, mắm ruốc, kho quẹt cùng những món quà vặt dân dã như sung, khế, ổi, cóc; uống nước vối, chè xanh; tham gia trò chơi dân gian như ô ăn quan, nhảy sạp, chơi cờ. Trẻ em có không gian riêng phù hợp lứa tuổi, còn người lớn được bổ sung kiến thức về an toàn thực phẩm, văn hóa địa phương thông qua các hoạt động tương tác và minigame.

Gắn du lịch nông nghiệp với bảo tồn văn hóa và sinh kế cộng đồng

Theo ông Lê Anh, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm & TMDV Lê Gia, việc phát triển du lịch trải nghiệm không đơn thuần là mở thêm một hoạt động kinh doanh, mà là cách để gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa bản địa trong bối cảnh hiện đại. “Thông qua sản phẩm và mô hình du lịch trải nghiệm tại nhà máy, Lê Gia mong muốn góp sức giới thiệu tới bạn bè trong và ngoài nước hình ảnh xứ Thanh trù phú, an lành và văn minh”, ông Lê Anh chia sẻ.

Thực tế cho thấy, thời điểm chỉ sau hơn một tháng vận hành, nhà thùng mắm Lê Gia đã đón gần 5.000 lượt khách. Lượng khách đa dạng, từ du khách trong nước, khách quốc tế đến các đoàn học sinh, sinh viên. UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận đây là điểm du lịch chính thức, tạo cơ sở pháp lý kết nối với các công ty lữ hành, tổ chức famtrip và xây dựng tour tuyến bền vững.

Lợi thế lớn của Lê Gia là vị trí: nhà máy nằm cách biển Hải Tiến chỉ hơn 3km, dễ dàng kết nối với các điểm du lịch biển, du lịch sinh thái trong khu vực. Mô hình này tạo nên sự tương hỗ: du lịch biển có thêm sản phẩm trải nghiệm văn hóa, còn làng nghề mắm có thêm dòng khách ổn định, gia tăng giá trị.

Điểm đặc biệt trong định hướng của Lê Gia là du lịch gắn với giáo dục. Doanh nghiệp xây dựng các chương trình riêng cho khối trường học, giúp học sinh đặc biệt là mầm non và tiểu học tiếp cận kiến thức về thiên nhiên, nông nghiệp, nghề truyền thống thông qua trải nghiệm trực quan. Các em được học cách trân trọng thực phẩm, hiểu công sức của ngư dân, diêm dân và những người lao động làng chài. những điều mà sách vở khó truyền tải trọn vẹn.

Bên cạnh tham quan nhà thùng, du khách còn có thể đăng ký trước các hoạt động trải nghiệm chuyên sâu: đạp xe theo cung đường làng nghề Khúc Phụ, cánh đồng nuôi trồng thủy sản, đê biển Lạch Hới, Hải đăng Lạch Trào; trải nghiệm làm bánh truyền thống như bánh đúc, bánh răng bừa, bánh cuốn; hay tự tay làm nem chua xứ Thanh và mang sản phẩm về làm kỷ niệm. Phí dịch vụ được chi trả cho người dân tham gia, Lê Gia không thu phí phát sinh, đúng tinh thần kinh doanh tạo tác động xã hội.

Ở góc độ rộng hơn, mô hình của Lê Gia cho thấy một cách tiếp cận mới trong phát triển làng nghề ven biển. Thay vì chỉ tập trung vào sản xuất và tiêu thụ thuần túy, doanh nghiệp đã mở rộng chuỗi giá trị sang du lịch, văn hóa và giáo dục. Điều này không chỉ tạo thêm việc làm tại chỗ, mà còn giúp ngư dân, diêm dân an tâm bám biển, duy trì sinh kế bền vững từ chính nghề truyền thống của mình.

Theo ông Lê Anh, rào cản lớn của du lịch làng nghề hiện nay là quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết và chưa có không gian trình diễn, trưng bày phù hợp. Vì vậy, để du lịch làng nghề thực sự phát huy tiềm năng, cần sự “bắt tay” đồng bộ giữa chính sách nhà nước, cộng đồng làm nghề và doanh nghiệp lữ hành. “Nếu thiếu một trong các yếu tố đó, du lịch làng nghề sẽ rất khó phát triển”, ông nhấn mạnh.

Từ câu chuyện của Lê Gia, có thể thấy rằng du lịch trải nghiệm nghề truyền thống không chỉ là xu hướng, mà là lời giải cho bài toán bảo tồn văn hóa trong dòng chảy hiện đại. Khi mỗi chuyến tham quan không chỉ mang lại niềm vui, mà còn gieo mầm nhận thức, tạo sinh kế và khơi dậy niềm tự hào quê hương, thì du lịch nông nghiệp mới thực sự trở thành động lực phát triển bền vững cho làng quê Việt Nam.