Từ món ăn quen thuộc gắn bó với đời sống bao đời của đồng bào Ma Coong (dân tộc Bru-Vân Kiều) sống giữa đại ngàn Trường Sơn, măng rừng Cà Roòng đã được nâng tầm thành sản phẩm OCOP 3 sao, mở ra hướng sinh kế ổn định, bền vững cho người dân vùng biên xã Thượng Trạch (Quảng Trị), góp phần thiết thực vào công cuộc giảm nghèo và phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Nằm nép mình dưới chân những dãy núi đá vôi hùng vĩ của dãy Trường Sơn, các bản làng đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Thượng Trạch (Quảng Trị) từ bao đời nay gắn bó mật thiết với rừng. Đối với người Ma Coong, măng rừng không chỉ là nguồn thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày mà còn là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng.
Nhận thấy tiềm năng sẵn có của sản vật địa phương và mong muốn tạo sinh kế lâu dài, bền vững cho người dân, năm 2021, chính quyền xã Thượng Trạch đã quyết định thành lập Hợp tác xã Cà Roòng. Mục tiêu của hợp tác xã là tổ chức sản xuất theo chuỗi, đầu tư máy móc chế biến, sấy ép, nâng cao chất lượng, xây dựng bao bì, nhãn mác và từng bước hình thành thương hiệu cho sản phẩm măng rừng tự nhiên.
Các thành viên hợp tác xã cùng các hộ dân trong xã được phân công thành những nhóm sản xuất chuyên biệt như: khai thác măng, sơ chế - chế biến, hoàn thiện và đóng gói sản phẩm. Cách làm này không chỉ giúp tối ưu thời gian, chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, thay đổi tư duy làm kinh tế nhỏ lẻ của bà con theo hướng hàng hóa, liên kết bền vững.
Sản phẩm măng khô rừng Cà Roòng được chế biến theo quy trình khép kín, bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại và bí quyết truyền thống của người Ma Coong. Nhờ giữ được hương vị thơm, ngon, giòn, ngọt đặc trưng, sản phẩm nhanh chóng được thị trường đón nhận.
Từ chủ trương “Mỗi xã một sản phẩm”, măng khô rừng Cà Roòng được lựa chọn xây dựng thành sản phẩm OCOP và đã được công nhận đạt OCOP 3 sao. Đây là bước ngoặt quan trọng, đưa sản vật của núi rừng Thượng Trạch vươn ra thị trường, đến với các siêu thị, cửa hàng nông sản sạch ở nhiều địa phương, đồng thời góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Chính quyền xã Thượng Trạch đã từng bước hướng tới sản xuất hàng hóa, tạo sinh kế cho đồng bào vùng biên từ măng rừng, với kỳ vọng tạo liên kết cho các hộ dân trong bản, phát huy hơn nữa hiệu quả kinh tế từ măng rừng, giúp người dân giảm nghèo.
Ngoài sản lương măng tươi do các hội viên khai thác, hợp tác xã còn thu mua măng ở địa phương góp phần tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân.
Hiện nay, mỗi ngày Hợp tác xã Cà Roòng thu mua từ 300 – 600 kg măng tươi của người dân địa phương để chế biến. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình có thêm nguồn thu nhập ổn định. Theo chia sẻ của các thành viên hợp tác xã, nếu chăm chỉ đi hái măng, mỗi hộ có thể thu nhập trên dưới 500 nghìn đồng mỗi ngày.
Không chỉ đem lại nguồn thu nhập khá, ổn định cho đồng bào vùng biên, từ khi thành lập hợp tác xã Măng rừng Cà Roòng, cách nghĩ cách làm của đồng bào dân tộc cũng thay đổi. Ngoài việc phát triển kinh tế từ măng rừng, người dân trong bản còn trồng thêm sắn, keo,… góp phần tăng thu nhập.
Mô hình HTX chế biến măng khô rừng Cà Roòng đã và đang trở thành hướng đi hiệu quả, góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030. Từ chủ trương đúng đắn của chính quyền địa phương, cùng sự cần cù, sáng tạo của người Ma Coong, măng khô Cà Roòng không chỉ là sản phẩm OCOP 3 sao mà còn là “chìa khóa” mở ra con đường thoát nghèo bền vững cho vùng biên giới Thượng Trạch.
Thời gian tới, chính quyền xã Thượng Trạch sẽ tiếp tục chú trọng công tác tập huấn, đào tạo kỹ năng quản lý cho cán bộ hợp tác xã, hướng dẫn người dân nâng cao chất lượng sản xuất và phát triển thêm các sản phẩm OCOP mới, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa và nâng cao đời sống cho đồng bào vùng cao.