Một nền nông nghiệp phát triển xanh, bền vững, thân thiện với môi trường thì khoa học và công nghệ phải là động lực then chốt

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn nhưng năm 2025 ngành nông nghiệp và môi trường đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tăng trưởng đạt 3,7-3,92%, xuất khẩu đạt trên 70 tỷ USD, tăng 12%, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD; xuất siêu đạt khoảng 20,7 tỷ USD, tăng 16,8%. Đặc biệt, trong lĩnh vực khoa học công nghệ (KHCN) của ngành đã đạt được nhiều thành tích nổi bật, cụ thể như đã triển khai có hiệu quả 11 chiến lược, chương trình, đề án, dự án KHCN được Thủ tướng Chính phủ, trong đó có Quyết định 540/QĐ-TTg ngày 19/6/2024 phê duyệt “Đề án phát triển khoa học và ứng dụng, chuyển giao công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đến năm 2030. Triển khai và hoàn thành trên 1.230 nhiệm vụ KHCN cấp Bộ trong giai đoạn 2021-2025, trong đó, riêng năm 2025 đã triển khai 483 nhiệm vụ KHCN. Lần đầu tiên chúng ta đã hoàn thành tất cả 100% các nhiệm vụ xây dựng 198 Tiêu chuẩn Việt Nam và 33 Quy chuẩn Việt Nam trong năm 2025 (nhiều nhất trong các năm qua), góp phần hoàn thiện và ban hành tổng cộng 212 Quy chuẩn Việt Nam và 1.926 Tiêu chuẩn Việt Nam...

Trình bày báo cáo tổng kết tại Hội nghị về các nhiệm vụ khoa học và công nghệ giai đoạn 2021-2025, ông Nguyễn Thạc Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết, trong 5 năm qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai đồng bộ 6 chương trình khoa học và công nghệ cấp Bộ trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, với hàng trăm đề tài được nghiệm thu, ứng dụng vào thực tiễn. Cụ thể, có 23 đề tài đã cung cấp cơ sở lý luận để góp phần xây dựng Hồ sơ đề nghị sửa đổi, bổ sung các luật gồm: Luật Đất đai, Luật Địa chất và Khoáng sản, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, Luật Đa dạng sinh học, Luật Tài nguyên nước... từ đó đóng góp thiết thực cho công tác điều tra cơ bản, quan trắc, bảo vệ tài nguyên và môi trường, dự báo và cảnh báo thiên tai.

Đặc biệt, việc thực hiện Nghị quyết 57, năm 2025, Bộ được giao 188 nhiệm vụ, trong đó, Bộ đã cơ bản hoàn thành tốt 151 nhiệm vụ (100%) có thời hạn trước ngày 31/12/2025; không có nhiệm vụ quá hạn, còn lại 37 nhiệm vụ thường xuyên, có thời hạn hoàn thành trong năm tiếp theo. Nhiều nhiệm vụ khoa học và công nghệ đã được chuyển giao, ứng dụng trực tiếp vào sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Tại Hội nghị, ông Nguyễn Như Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ đã trình bày kế hoạch triển khai Quyết định số 540/QĐ-TTg ngày 19/6/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Phát triển Khoa học và ứng dụng, chuyển giao công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đến năm 2030.

Mục tiêu của Đề án này là phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp dựa trên cơ sở đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong nông nghiệp, gia tăng giá trị nông sản, tăng tỷ lệ phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng, tái chế, bảo vệ môi trường, tạo việc làm, thúc đẩy quá trình chuyển đổi nông nghiệp xanh, phát thải thấp. Trong đó cần tập trung nghiên cứu phát triển và ứng dụng KHCN, tiến bộ kỹ thuật, quy trình sản xuất tiên tiến phục vụ nông nghiệp tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển giao công nghệ phát triển nông nghiệp tuần hoàn; phát triển thị trường đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp tuần hoàn; xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn; tăng cường hợp tác quốc tế; truyền thông nâng cao nhận thức và năng lực phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.

Về việc hướng dẫn triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2026 và những năm tiếp theo, tại hội nghị, ông Nguyễn Hữu Ninh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết, các nhiệm vụ sẽ được lựa chọn theo hướng đặt hàng, bám sát nhu cầu thực tiễn quản lý và sản xuất, ưu tiên các lĩnh vực như nông nghiệp tuần hoàn, công nghệ sinh học, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu....

Cũng tại hội nghị, các đại biểu đã được nghe chuyên viên của Vụ Khoa học và Công nghệ phổ biến các điểm mới về Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025; phổ biến các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho sản xuất, kinh doanh và bảo vệ môi trường...

Tại hội nghị, nhiều ý kiến của các nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện các doanh nghiệp cho rằng, Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 đã được ban hành, chúng ta cần liên kết chặt chẽ hơn nữa “3 nhà” một cách thực chất, hiệu quả. Và chỉ khi khoa học và công nghệ gắn chặt với thực tiến sản xuất thì lúc đó khoa học và công nghệ mới thực sự trở thành động lực để phát triển...

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, một nền nông nghiệp phát triển xanh, bền vững, thân thiện với môi trường thì khoa học và công nghệ phải là động lực then chốt. Để khẩn trương và tập trung mọi nguồn lực tổ chức triển khai, kịp thời các nhiệm vụ KHCN trong năm 2026 và các năm tiếp theo, Thứ trưởng đề nghị và giao Vụ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công trách nhiệm theo đúng tinh thần “6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”. Triển khai các nhiệm vụ KHCN năm 2026 đã được phê duyệt, yêu cầu các cơ quan, đơn vị, cá nhân tham gia thực hiện đề tài khẩn trương, tập trung mọi nguồn lực để hoàn thành 100% nhiệm vụ kết thúc trong năm 2025. Xây dựng và ban hành kế hoạch chi tiết của đơn vị để tổ chức triển khai các nhiệm vụ KHCN đã được phê duyệt tại Quyết định số 2660/QĐ-TTg ngày 05/12/2025 của Thủ trướng Chính Phủ và Quyết định số 5818/QĐ-BNNMT ngày 30/12/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc giao dự toán thu, chi ngân sách nhà nước năm 2026. Chủ động triển khai kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ KHCN từ sớm, đặc biệt đối với các nhiệm vụ có khả năng chậm tiến độ để tập trung tháo gỡ những vước mắc ngay khi phát sinh. Kiên quyết hạn chế tối đa việc điều chỉnh thời gian, gia hạn nhiệm vụ. Xây dựng và trình ban hành “Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 05 năm giai đoạn 2026-2030 của ngành nông nghiệp và môi trường” và hoàn thành việc ban hành trước ngày 31/3/2026.

“Năm 2025 chúng ta đã hoàn thành giai đoạn “khởi động, chạy đà”, năm 2026 phải chuyển ngay sang “tăng tốc”, với yếu tố quyết định là năng lực tổ chức thực hiện, kỷ luật hành động và kết quả đầu ra thực tế. Đặc biệt, các tổ chức, cá nhân khi đề xuất các nhiệm vụ KHCN cần bám sát tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo Chính phủ về phương châm của năm 2026 là “Hành động đột phá, lan toả kết quả”- Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.