Mùa xuân ở làng "cổ tích" Lô Lô Chải

Làng Lô Lô Chải tọa lạc dưới chân cột cờ Lũng Cú - điểm cực Bắc của Tổ quốc, thuộc xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, nằm trong khu vực Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn. Với tổng diện tích 1,27 km², ngôi làng là nơi sinh sống của 120 hộ, 526 nhân khẩu, chủ yếu là dân tộc Lô Lô (chiếm 98%), còn lại là dân tộc Mông. Ngôi làng có hơn 100 nóc nhà trình tường đất, mái ngói nâu trầm san sát bên nhau như một bức tranh cổ sống động.

Những năm gần đây, lượng khách du lịch đến Lô Lô Chải tăng đều. Năm 2020, Làng đón hơn 50.000 lượt khách; đến năm 2024 con số này đã vượt 102.000 lượt, trong đó có khoảng 45% khách lưu trú. Tổng doanh thu từ du lịch năm 2024 ước đạt hơn 6 tỷ đồng, cho thấy tiềm năng phát triển rất lớn của mô hình du lịch cộng đồng nơi đây.

Ngày 17/10/2025, tại Chiết Giang, Trung Quốc, Làng văn hóa du lịch cộng đồng Lô Lô Chải được Tổ chức Du lịch Thế giới xác nhận là làng văn hóa du lịch tốt nhất năm 2025. Đây là niềm tự hào lớn của tỉnh Tuyên Quang, cũng như cộng đồng Lô Lô - những người đang gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa nơi vùng cực Bắc.

Thành công của Lô Lô Chải không phải là câu chuyện của một vài cá nhân, mà là sức mạnh của cả một tập thể. Người dân trong làng cùng nhau xây dựng một "hệ sinh thái" du lịch nông nghiệp độc đáo. Lô Lô Chải chọn cách liên kết "cùng làm". Nhà này đón khách, nhà kia sẽ cung cấp rau, nhà khác cung cấp lợn, gà hay phụ trách biểu diễn văn nghệ. Tất cả lợi ích được những người dân trong làng chia sẻ hài hòa.

Cả thôn 120 hộ được quy hoạch rõ ràng: 56 hộ làm homestay; 26 hộ chuyên trồng rau sạch; 16 hộ chuyên nuôi lợn; 6 hộ chuyên nuôi gà; 3 hộ chuyên phục vụ cà phê, giải khát; 3 hộ chuyên phục vụ ăn uống (nhà hàng) cho khách không muốn ăn tại homestay; 1 hộ chuyên tắm lá thuốc…

Tất cả tạo thành một vòng tròn khép kín, hỗ trợ lẫn nhau. Du khách đến đây không chỉ ngủ lại mà còn được trải nghiệm, ăn uống, vui chơi khám phá văn hoá của con người nơi đây.

Để Lô Lô Chải có được kết quả như ngày hôm nay, không thể thiếu vai trò "đòn bẩy" từ chính quyền địa phương. Huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ nay là tỉnh Tuyên Quang đã có những định hướng đúng đắn, đầu tư hạ tầng (đường, điện, nước sạch), tổ chức tập huấn, hỗ trợ vốn vay... "tiếp lửa" cho nỗ lực của người dân.

Thời gian qua, UBND xã Lũng Cú đã phối hợp với các sở, ngành liên quan tuyên truyền, vận động người dân thôn Lô Lô Chải giữ gìn và bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc nhà trình tường, mái ngói âm dương, hàng rào đá, trang phục truyền thống; đồng thời phối hợp với mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội tuyên truyền cho hội viên, đoàn viên làm tốt công tác vệ bảo vệ môi trường.

Địa phương đang hướng tới mục tiêu phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa và cảnh quan. Người dân được tập huấn kỹ năng đón khách, nâng cao chất lượng dịch vụ lưu trú, đồng thời duy trì nghi lễ, kiến trúc và nghề truyền thống để tạo sức hút lâu dài. Chính quyền hỗ trợ quảng bá, quản lý lượng khách và khuyến khích mô hình du lịch cộng đồng an toàn, thân thiện. Việc phối hợp giữa người dân và cơ quan chức năng đang góp phần phát huy tiềm năng du lịch, bảo đảm để Lô Lô Chải vừa phát triển kinh tế, vừa giữ được nét nguyên sơ vốn có của vùng Cao nguyên đá.