Ngày 4/5, phát biểu tại Hội nghị với các Hiệp hội ngành hàng bàn biện pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026, ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, ngành rau quả Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để bứt phá cả về quy mô lẫn giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng bền vững và hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD xuất khẩu rau quả trong năm 2026, cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về giống cây trồng, phát triển vùng nguyên liệu và tăng cường xúc tiến thương mại quốc tế.
Theo ông Đinh Cao Khuê, năm 2025 ngành rau quả đã đạt kim ngạch xuất khẩu 8,56 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 6 tỷ USD của năm 2024. Riêng 4 tháng đầu năm nay, xuất khẩu rau quả đạt khoảng 2,06 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm trước.
Đánh giá về tình hình thị trường, ông cho rằng hoạt động xuất khẩu rau quả hiện tương đối thuận lợi, trong đó yếu tố quyết định vẫn là chất lượng sản phẩm. Theo ông, khi bảo đảm được tiêu chuẩn chất lượng, khả năng tiếp cận các thị trường khó tính như Mỹ hay châu Âu không phải là rào cản quá lớn.
Đại diện Hiệp hội Rau quả Việt Nam khẳng định, nhiều loại nông sản hiện duy trì ở mức tích cực, tạo động lực cho người dân mở rộng sản xuất. Ông dẫn chứng, giá chanh leo tại khu vực phía Nam và Tây Nguyên hiện đạt khoảng 20.000 đồng/kg, trong khi dứa dao động từ 7.000 - 10.000 đồng/kg, cao hơn đáng kể so với nhiều loại cây trồng khác.
Tuy nhiên, bên cạnh tín hiệu tăng trưởng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam thông tin, ngành vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ, đặc biệt là vấn đề giống cây trồng. Theo ông Khuê, hiện nhiều loại giống phục vụ sản xuất rau quả vẫn phải phụ thuộc vào nhập khẩu như ngô ngọt, ngô rau, đậu tương rau hay rau chân vịt.
Trên cơ sở đó, ông Đinh Cao Khuê đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các viện nghiên cứu, trường đại học và địa phương đẩy mạnh nghiên cứu, chọn tạo giống trong nước nhằm chủ động nguồn cung, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
“Chúng ta có rất nhiều viện nghiên cứu, các trường đại học có trình độ khoa học tốt, cần tập trung hơn vào việc nghiên cứu các giống cây trồng mà doanh nghiệp đang có nhu cầu thực tế”, ông Khuê nhấn mạnh.
Đáng chú ý, ông Khuê cho biết ngành rau quả hiện đang đẩy mạnh phát triển cây dứa tại nhiều địa phương ven biển miền Trung. Theo đánh giá của Hiệp hội, đây là loại cây phù hợp với điều kiện khí hậu khu vực ven biển, góp phần chống sụt lún và thích ứng biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, giống dứa MD2 đang được xem là hướng đi nhiều tiềm năng khi có tới 80% dứa tươi được tiêu thụ trên thị trường thế giới thuộc giống này. Theo ông Khuê, hiệu quả kinh tế của cây dứa cao gấp khoảng 8 lần trồng lúa và gấp khoảng 20 lần cây bạch đàn, song khâu nghiên cứu và nhân giống trong nước vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.
Ông dẫn chứng, trước đây nhiều loại cây như chanh leo hay chuối cũng phụ thuộc vào nguồn giống nhập khẩu, nhưng đến nay Việt Nam đã chủ động được giống chanh leo và phát triển được giống chuối kháng bệnh Panama.
Bên cạnh câu chuyện giống cây trồng, ông Khuê cũng nhấn mạnh vai trò của xúc tiến thương mại và hội chợ quốc tế trong mở rộng thị trường xuất khẩu. Theo ông, các hoạt động kết nối giao thương thời gian qua được triển khai hiệu quả nhờ sự phối hợp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Vụ Hợp tác quốc tế và Trung tâm Xúc tiến thương mại.
Ông cho biết, các hội chợ lớn như SIAL tại Pháp hay ANUGA tại Đức đã mở ra nhiều cơ hội tiếp cận đối tác quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, sau các hoạt động xúc tiến thương mại tại Bắc Kinh năm ngoái, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 170%.
Đại diện Hiệp hội Rau quả Việt Nam cũng đề nghị các tỉnh ven biển miền Trung tăng cường phối hợp phát triển vùng nguyên liệu phục vụ chế biến sâu. Theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay không còn là đầu ra thị trường mà là nguy cơ thiếu nguyên liệu cho các nhà máy chế biến.
Ngành rau quả kỳ vọng, việc đẩy mạnh nghiên cứu, chủ động nguồn giống trong nước và mở rộng công nghiệp chế biến sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng, ổn định đầu ra và gia tăng sức cạnh tranh cho rau quả Việt Nam trên thị trường quốc tế.