Nhằm tăng cường quản lý hoạt động khai thác thủy sản và nâng cao hiệu quả thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành Quyết định số 3126/QĐ-UBND ngày 14/7/2026 về Quy chế phối hợp quản lý, khai thác, sử dụng và xử lý dữ liệu giám sát hành trình tàu cá trên địa bàn tỉnh.
Phối hợp chặt chẽ trong quản lý dữ liệu giám sát tàu cá
Việc ban hành quy chế này là cơ sở để các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ hơn trong việc theo dõi, chia sẻ, khai thác dữ liệu từ Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS), kịp thời phát hiện, xác minh và xử lý các hành vi vi phạm.
Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan, đơn vị thực hiện chức năng quản lý nhà nước liên quan đến quản lý, khai thác và xử lý dữ liệu VMS; các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; Tổ công tác liên ngành xử lý tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình trên biển; chủ tàu, thuyền trưởng cùng các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khai thác thủy sản, cung cấp thiết bị và dịch vụ giám sát hành trình.
Theo Quy chế, Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tổ chức trực hệ thống 24/7 để theo dõi, giám sát toàn bộ tàu cá hoạt động trên biển thông qua Hệ thống giám sát hành trình. Đơn vị có trách nhiệm kịp thời phát hiện, cảnh báo các trường hợp tàu cá mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình, vượt ranh giới vùng biển được phép khai thác hoặc có dấu hiệu vi phạm khác.
Hằng ngày, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ rà soát, sàng lọc dữ liệu, lập danh sách các tàu cá có dấu hiệu vi phạm và gửi đến các cơ quan, địa phương liên quan để phục vụ công tác xác minh, xử lý.
Đối với tàu cá mất tín hiệu trên biển hoặc tại các đảo không có cảng cá quá 6 giờ mà không báo vị trí theo quy định, hoặc mất tín hiệu trên 10 ngày nhưng chưa đưa tàu về bờ, Chi cục sẽ thông báo bằng văn bản và thư điện tử đến Tổ công tác liên ngành để tổ chức điều tra, xác minh.
Trường hợp tàu cá vượt ra ngoài vùng biển được phép khai thác, danh sách vi phạm sẽ được chuyển đến Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh và các đồn biên phòng tuyến biển để phối hợp xử lý. Với các tàu cá mất tín hiệu tại bờ hoặc đảo có cảng cá quá 24 giờ nhưng không báo cáo vị trí, thông tin sẽ được gửi đến UBND cấp xã nơi quản lý tàu.
Nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác xử lý vi phạm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ yêu cầu: Định kỳ 15 ngày, nếu các trường hợp vi phạm chưa được xử lý dứt điểm, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ tổng hợp, tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục thông báo đến các đơn vị liên quan để theo dõi, điều tra và xử lý đến cùng. Đối với tàu cá của Nghệ An cập cảng ngoài tỉnh sau khi mất tín hiệu hoặc vượt ranh giới khai thác, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ có văn bản gửi địa phương nơi tàu cập cảng để phối hợp xử lý theo quy định.
Phân công rõ trách nhiệm giữa các lực lượng
Quy chế cũng quy định rõ trách nhiệm của Ban Quản lý các cảng cá và các tổ công tác liên ngành trong việc tiếp nhận thông tin cảnh báo, thông báo kịp thời cho chủ tàu, thuyền trưởng để thực hiện đúng quy định tại Nghị định số 41/2026/NĐ-CP.
Đồng thời, các đơn vị này chủ trì kiểm tra, xác minh các trường hợp khai thác sai vùng biển, đối chiếu nhật ký khai thác với dữ liệu giám sát hành trình, xử lý vi phạm theo thẩm quyền và phối hợp điều tra các vụ việc tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát trên biển.
Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh có trách nhiệm kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập bến; chủ trì điều tra các trường hợp tàu vượt ranh giới khai thác, vi phạm vùng biển nước ngoài; cập nhật kết quả xử phạt lên cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.
Đối với các tàu không đủ điều kiện tiếp tục hoạt động trên biển, sau khi xử lý vi phạm phải bàn giao cho địa phương quản lý, không để tiếp tục tham gia khai thác. Những vụ việc nghiêm trọng sẽ được khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.
Công an tỉnh được giao chủ trì điều tra các hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình như vô hiệu hóa, tháo gỡ trái phép thiết bị, chuyển thiết bị sang tàu khác hoặc các hành vi tiếp tay, vận chuyển thiết bị nhằm che giấu hoạt động khai thác. Đồng thời xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định của pháp luật.
Trong khi đó, Sở Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm kiểm tra chất lượng dịch vụ vệ tinh và các đơn vị cung cấp thiết bị giám sát hành trình; xử lý các trường hợp cung cấp dịch vụ không bảo đảm chất lượng, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ngư dân, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xác minh các vụ việc.
UBND cấp xã nơi có tàu cá quản lý có trách nhiệm tiếp nhận thông báo từ cơ quan chuyên môn, phối hợp kiểm tra, thông báo ngay cho chủ tàu hoặc gia đình chủ tàu để khắc phục sự cố mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình; đồng thời chủ trì xác minh, xử lý các trường hợp tàu cá mất tín hiệu khi đang neo đậu tại bờ hoặc khu vực có cảng cá nhưng không báo cáo vị trí theo quy định.
Đối với các tổ chức quản lý cảng cá trên địa bàn tỉnh, Quy chế yêu cầu sử dụng hiệu quả dữ liệu từ Hệ thống giám sát hành trình để kiểm soát tàu cá ra vào cảng, giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản và ngăn chặn kịp thời các tàu cá có dấu hiệu vi phạm IUU cho đến khi vụ việc được xử lý dứt điểm.
Việc ban hành Quy chế phối hợp được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu cá của Nghệ An, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, qua đó góp phần thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU và hướng tới mục tiêu cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC đối với ngành thủy sản Việt Nam.