Từ những mô hình thí điểm tưới ướt - khô xen kẽ, sản xuất lúa giảm phát thải ở Nghệ An đang từng bước mở rộng về quy mô. Đến nay, toàn tỉnh đã có gần 30.000 ha lúa áp dụng các giải pháp canh tác giảm phát thải, mở ra hướng đi mới cho sản xuất lúa theo hướng xanh và bền vững.
Nghệ An có hơn 90.000 ha đất trồng lúa, sản xuất 2 vụ chính mỗi năm, sản lượng đạt trên 1,1 triệu tấn. Lúa không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn gắn với sinh kế của đông đảo nông dân trong tỉnh.
Tuy nhiên, sản xuất lúa nước theo phương thức truyền thống cũng là một trong những nguồn phát sinh khí nhà kính đáng kể của ngành nông nghiệp. Việc giảm phát thải vì thế không chỉ đặt ra yêu cầu về môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến cách tổ chức lại sản xuất, sử dụng nước, phân bón và nâng cao hiệu quả trên đồng ruộng.
Đề góp phần triền khai thưc hiên mục tiêu "Net zero" theo cam kết của Việt Nam tại COP26 và hiện thực hóa Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Nghê An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trong đó có nội dung "Phát triển ngành nông nghiệp theo hưóng bền vững, từng bước thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí metan trong sản xuất nồng nghiệp". Từ năm 2024, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã chủ động kết nối với Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ và một số doanh nghiệp Nhật Bản, trong đó có Công ty Green Carbon, triển khai dự án thí điểm sản xuất lúa giảm phát thải bằng biện pháp tưới ướt - khô xen kẽ.
Từ những diện tích ban đầu, mô hình từng bước được mở rộng. Cùng với việc tăng diện tích, ngành Nông nghiệp cũng chú trọng nâng chất lượng mô hình, thu hút thêm doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia.
Theo bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, việc triển khai sản xuất lúa giảm phát thải được đặt trong định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và từng bước giảm phát thải khí metan trong sản xuất. Đến nay, diện tích lúa áp dụng các biện pháp sản xuất giảm phát thải trên địa bàn tỉnh đã đạt gần 30.000 ha.
Tại HTX Hùng Tiến, xã Kim Liên, sản xuất lúa giảm phát thải đã được duy trì nhiều năm nay. Hiện HTX có trên 1.000 ha diện tích canh tác lúa áp dụng phương thức tưới ướt - khô xen kẽ, thay vì giữ nước liên tục, việc tưới được điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.
Ông Đinh Xuân Bình, Phó Giám đốc HTX Hùng Tiến cho biết: Qua thực tế sản xuất, phương thức tưới này giúp cây lúa đẻ khỏe, cứng cây và phát triển tốt. Năng suất vì thế cũng được cải thiện.
Bình quân, mỗi sào lúa sản xuất theo hướng giảm phát thải tại HTX đạt khoảng 260 - 300 kg/vụ. Với những diện tích được chăm sóc tốt, năng suất có thể đạt khoảng 350 kg/sào/vụ. Đây chính là cơ sở để được người dân tiếp nhận và nhân rộng.
Cùng với lúa, HTX Hùng Tiến còn sản xuất khoảng 30 ha ngô, chủ yếu trên vùng cao cưỡng và vùng bãi ven sông. Một số diện tích được canh tác theo hướng thuận tự nhiên, tận dụng điều kiện thời tiết và độ ẩm đất để giảm chi phí đầu vào.
Từ thực tế ở HTX Hùng Tiến có thể thấy, để sản xuất giảm phát thải đi được đường dài, yếu tố quyết định vẫn là hiệu quả trên đồng ruộng. Người dân chỉ thay đổi cách làm khi họ thấy phương thức mới phù hợp với điều kiện sản xuất và đem lại lợi ích thiết thực.
Giảm phát thải trong sản xuất lúa là một phần trong quá trình chuyển đổi nông nghiệp xanh của Nghệ An. Với diện tích tự nhiên gần 1,65 triệu ha, địa hình phần lớn là đồi núi, Nghệ An có nhiều lợi thế để phát triển nông, lâm nghiệp nhưng cũng đứng trước không ít thách thức do biến đổi khí hậu và yêu cầu giảm phát thải ngày càng rõ nét.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, Nghệ An duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 58%. Từ năm 2023, tỉnh tham gia Thỏa thuận chi trả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ (ERPA), với diện tích rừng tự nhiên được chi trả lên tới gần 790.000 ha, liên quan đến hơn 38.400 chủ rừng và UBND cấp xã.
Trong chăn nuôi, nhiều mô hình công nghệ cao, sản xuất theo chuỗi và tuần hoàn cũng được triển khai. Đáng chú ý, năm 2025, 2 doanh nghiệp chủ lực thuộc Tập đoàn TH được tổ chức Control Union của Hà Lan cấp chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn quốc tế PAS 2060:2014.
Ở lĩnh vực trồng trọt, câu chuyện giảm phát thải đang được gắn với quá trình tích tụ ruộng đất, cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ và xây dựng vùng sản xuất tập trung. Đây cũng là điều kiện cần thiết để việc đo đếm, kiểm soát và xác nhận lượng phát thải giảm có thể thực hiện thuận lợi hơn trong tương lai.
Theo ngành Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, việc phát triển các mô hình nông nghiệp xanh, thông minh, tuần hoàn và bền vững đang tạo thêm dư địa để nâng cao giá trị sản xuất, đồng thời từng bước thích ứng với yêu cầu mới của thị trường.
Tại Diễn đàn Khuyến nông Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp nhân rộng mô hình canh tác lúa phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh” do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tổ chức tại Nghệ An vừa qua, vấn đề được đặt ra không chỉ là làm thế nào để có thêm diện tích lúa giảm phát thải, mà còn là làm sao để những mô hình này thực sự bền vững khi mở rộng.
Bà Võ Thị Nhung cho rằng, diễn đàn là “cơ hội quý báu đế chúng ta cùng nhìn lại những kết quả đã triền khai, chia sẻ những bài học kinh nghiệm sinh động từ thực tiễn, những điểm nghẽn cần tháo gỡ và thào luận sâu sắc hơn về cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý, các cơ chế chính sách để cùng tìm ra những giải pháp căn cơ thúc đẩy tiền trình nhân rộng mô hình canh tác lúa phát thải thấp môt cách hiệu quả”.
Thực tế triển khai cho thấy, từ kỹ thuật tưới, quản lý nước đến tổ chức sản xuất, liên kết doanh nghiệp và tiêu thụ sản phẩm đều cần được tính toán đồng bộ. Nếu chỉ dừng ở việc thay đổi một khâu kỹ thuật trên đồng ruộng, việc nhân rộng sẽ khó tạo ra sự thay đổi lớn. Đây cũng là những vấn đề cần được tháo gỡ khi sản xuất giảm phát thải bước sang giai đoạn rộng hơn, gắn với thị trường carbon và yêu cầu minh bạch về lượng phát thải được giảm.
Ngày 29/9/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 4024/QĐ-BNNMT về Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là cơ sở để các địa phương tiếp tục cụ thể hóa các giải pháp giảm phát thải trong sản xuất trồng trọt. |
Nông nghiệp tái tạo là sự phát triển của nông nghiệp truyền thống, giảm thiểu việc sử dụng nước và các yếu tố đầu vào khác, đồng thời ngăn ngừa suy thoái đất và phá rừng, tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và nguồn nước, đồng thời làm cho nông nghiệp năng suất và sinh lợi hơn.
Vừa qua, Hạt Kiểm lâm số 12 – tỉnh Thái Nguyên đã phối hợp Phòng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Thái Nguyên trao tặng cây giống lâm nghiệp cho người dân.
Pin xe điện góp phần thúc đẩy giao thông xanh nhưng khi hết vòng đời, lượng pin lithium thải đặt ra yêu cầu cấp thiết về thu gom, tái sử dụng và tái chế. Cùng với những thách thức về công nghệ, chi phí và hạ tầng, các cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và chính sách hỗ trợ từ Quỹ Bảo vệ môi trường đang mở ra hướng xử lý pin theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Chủ động tham mưu, tăng cường tuần tra, kiểm soát, nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy rừng và đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp là những giải pháp Hạt Kiểm lâm khu vực Bảo Yên (tỉnh Lào Cai) đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Qua đó, từng bước nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, chủ rừng và người dân trong gìn giữ tài nguyên rừng.
Trước yêu cầu giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp, canh tác lúa theo hướng tiết kiệm nước, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và quản lý tốt rơm rạ,... đang được nhiều địa phương triển khai với kỳ vọng vừa giảm tác động môi trường, vừa nâng cao hiệu quả và giá trị sản xuất lúa.
