Nghệ An dồn lực cho tháng cao điểm chống IUU

Bám sát định hướng, chỉ đạo của Chính phủ, Trung ương, những năm qua cả hệ thống chính trị tỉnh Nghệ An đã nhập cuộc với tinh thần, trách nhiệm cao trong quá trình chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Chủ trương này tiếp tục được thể hiện rõ qua Kế hoạch số 787/KH-UBND mà UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành nhằm triển khai các biện pháp khắc phục theo khuyến nghị của EC.

Để công cuộc chống IUU đạt hiệu quả cao nhất, Nghệ An đặt mục tiêu cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu của 100% tàu cá đã đăng ký trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản (VNFishbase). Những thông tin về đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, lắp đặt VMS, kiểm soát xuất - nhập bến và dữ liệu dân cư được rà soát, đối chiếu để làm sạch và chuẩn hóa.

Với tàu cá từ 6 m trở lên, mỗi lượt ra, vào cảng, xuất, nhập bến phải được ghi nhận đầy đủ. Tàu thuộc diện bắt buộc lắp VMS phải được kiểm tra tình trạng thiết bị trước khi xuất bến và khi cập cảng. Những tàu đã xóa đăng ký nhưng vẫn còn khả năng hoạt động, tàu hết hạn đăng kiểm, giấy phép khai thác hoặc giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cũng được đưa vào diện theo dõi chặt.

Tại địa phương, trách nhiệm quản lý cũng được phân định rõ, tàu nào còn đủ điều kiện thì được kiểm soát để ra khơi; tàu nào chưa đủ điều kiện phải được giữ lại. Tỉnh yêu cầu không để tình trạng tàu cá thiếu điều kiện vẫn xuất bến, xuất lạch.

Một trong những nội dung được tỉnh Nghệ An đặc biệt quan tâm là tín hiệu VMS trên biển. Đây được xem “đường dây” quan trọng để cơ quan chức năng biết tàu đang ở đâu và hoạt động như thế nào. Vì vậy, trong tháng cao điểm, việc kiểm tra thiết bị VMS được thực hiện từ lúc tàu chuẩn bị rời bến cho đến khi kết thúc chuyến biển. Đối với những trường hợp tàu xin ngắt thiết bị do sửa chữa hoặc neo đậu dài ngày phải được xác định rõ lý do, thời gian. Không thể để việc “mất tín hiệu” trở thành khoảng trống để tàu đi khai thác mà cơ quan quản lý không biết.

Cùng với đó, Nghệ An yêu cầu cảng cá, lực lượng Bộ đội Biên phòng và các cơ quan liên quan sử dụng thống nhất eCDT. Dữ liệu được cập nhật phải đầy đủ, chính xác và đồng bộ, bởi chỉ cần một mắt xích thiếu thông tin, việc kiểm soát cả chuyến biển có thể gặp khó khăn. Mục tiêu được đặt ra là 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp VMS được kiểm soát tình trạng thiết bị khi xuất, nhập bến; mọi lượt tàu từ 6 m trở lên ra, vào cảng đều được ghi nhận trên eCDT.

Theo đó, sản phẩm khai thác không có dữ liệu hoặc dữ liệu không hợp lệ trên eCDT sẽ không được cấp giấy xác nhận. Các hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu sang những thị trường yêu cầu phải được xử lý trên eCDT theo quy định tại Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT, trừ trường hợp bất khả kháng.

Với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu, nhất là những doanh nghiệp xuất khẩu các loài có nguy cơ cao sang thị trường châu Âu, việc kiểm tra được thực hiện theo hướng đánh giá rủi ro. Những bất thường về nguyên liệu, sản lượng, định mức hay hồ sơ truy xuất phải được làm rõ.

Để cán đích, UBND tỉnh yêu cầu Thủ trưởng các bên liên quan phải chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả thực tế. Đồng thời phải thực hiện nghiêm nguyên tắc “Một tàu cá - Một mã định danh - Một hồ sơ điện tử thống nhất”. 

Tuân thủ chỉ đạo từ cấp trên, chiều 30/8 ghi nhận tại cảng cá Quỳnh Lập, không khí nhộn nhịp khi từng tàu cá lần lượt cập bến sau chuyến biển. Tiếng máy tàu, tiếng người gọi nhau chuyển cá hòa cùng hoạt động mua bán diễn ra liên tục trên cầu cảng. Nhưng phía sau nhịp điệu tất bật ấy là một quy trình kiểm soát được thực hiện khá chặt chẽ.

Mỗi khi tàu cập cảng, nhân viên cảng nhanh chóng tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ, ghi chép nhật ký và trực cân sản lượng thủy sản đưa lên bờ. Số lượng, chủng loại thủy sản được đối chiếu với thông tin do thuyền trưởng báo cáo, bảo đảm sản lượng khai thác thực tế phù hợp với hồ sơ của chuyến biển.

Nhận rõ điều này, ông Lê Hội Hưng, Quản lý cảng cá Quỳnh Lập nhấn mạnh: Công việc của cảng cá không chỉ dừng ở việc ghi nhận tàu ra, vào hay cân sản lượng. Đây còn là một trong những khâu quan trọng để kiểm soát nguồn thủy sản ngay từ khi cập bờ, phục vụ truy xuất nguồn gốc và góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm quy định về khai thác IUU.

Trong tháng cao điểm này Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì theo dõi, cập nhật và tổng hợp tiến độ thực hiện “Tháng cao điểm”; tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành, kiểm tra đột xuất tại địa phương, cảng cá, doanh nghiệp; tổng hợp kết quả, báo cáo UBND tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định.