Xã Nậm Tăm, tỉnh Lai Châu vùng đất vốn gắn bó với lúa, ngô và nương rẫy. Những năm gần đây, với niềm đam mê với cây dược liệu, anh Lê Văn Chiều đã tập trung phát triển cây Sâm Lai Châu, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, giúp nhiều hộ đồng bào dân tộc vươn lên thoát nghèo, làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương.
Hành trình bảo tồn và phát triển
Là người gốc Hà Tây, anh Lê Văn Chiều lên tỉnh miền núi Lai Châu lập nghiệp từ đầu năm 2008, xuất phát từ cán bộ thú y, trạm trưởng trạm thú y xã, cán bộ bảo vệ thực vật huyện Phong Thổ, rồi giám đốc Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Phong Thổ, Chủ tịch UBND xã Pa Vây Sử…, trải qua nhiều vị trí khác nhau nhưng anh vẫn luôn có niềm đam mê với sản xuất nông nghiệp.
Luôn mong muốn phát triển các loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao cho đồng bào dân tộc thiểu số. Từ những diện tích nhỏ, đến nay anh đã phát triển hàng chục ha cây dược liệu, phần lớn diện tích này được giao cho các hộ nông dân ở nhiều xã trên địa bàn tỉnh.
Tùy từng mỗi vùng đất, bản làng anh lựa chọn các loại dược liệu để phù hợp, trong đó phổ biến là Sâm Lai Châu, Tam thất, Thất diệp nhất chi hoa, Mạch môn, Bách bộ, Hà thủ ô đỏ… các cây dược liệu này đều được trồng ở những độ cao phù hợp với từng loại cây. Thông thường từ 1.200 m đến 1.600 m so với mực nước biển, lúc này cây phát triển tốt.
Phần lớn các loại cây dược liệu này đều được nuôi cấy, trồng dưới tán lá rừng, để tiết kiệm quỹ đất, không sử dụng đất trồng lúa, trồng màu để trồng cây dược liệu tránh ảnh hưởng tới an ninh lương thực hay việc canh tác lấy lương thực của người dân.
Anh Lê Văn Chiều - Công ty TNHH Trí Đức LC cho biết: Chúng tôi sản xuất theo hướng liên kết với các hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số, xuống từng hộ hỗ trợ cây giống, kỹ thuật trồng chăm sóc cây dược liệu dưới tán rừng gắn với phát triển du lịch. Vừa qua công ty đã ký cam kết đầu tư với UBND tỉnh mở rộng thêm 700 ha vùng trồng dược liệu dưới tán rừng gắn với phát triển du lịch cộng đồng dưới tán rừng. Ngoài ra, còn có 500 ha nông sản gắn với sơ chế hướng dẫn kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm, xây dựng nhà máy sơ chế. Công ty cũng đang phối hợp với các đơn vị liên quan để phát triển thị trường carbon rừng góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải ròng bằng “0”. Đây là 3 chương trình, dự án lớn công ty đã được tỉnh chấp thuận và đang triển khai thực hiện.
Củ sâm thường mọc thành nhiều nhánh, hình dáng quả giống quả thận, khi chín có màu hồng, cam hoặc vàng. Điểm đặc biệt của Sâm Lai Châu là mùi thơm đặc trưng và vị đắng ngọt lưu lại rất lâu sau khi ăn. Tùy thuộc vào thổ nhưỡng và điều kiện địa lý, số lượng đốt trên thân củ sâm có thể khác nhau. Sâm Lai Châu được biết đến với nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe.
|
Mở hướng sinh kế bền vững
Luôn có suy nghĩ làm sao phát huy được tiềm năng lợi thế, về dược liệu của địa phương, thời gian đầu làm vườn cây dược liệu anh gặp không ít khó khăn, mua cây giống từ người dân đi rừng để nhân giống, sau hàng chục năm anh đã có hàng chục ha cây dược liệu, sinh trưởng phát triển tự nhiên dưới tán lá rừng.
Hiện nay, mô hình của anh có quy mô là hơn 10 ha diện tích cây Sâm Lai Châu, mô hình này được liên kết chặt chẽ với khoảng 10 hộ dân, anh đã đến từng hộ dân để hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, cách canh tác để người dân tự sản xuất. Đối với cây dược liệu Hoàng tinh hoa trắng và Hoàng tinh hoa đỏ đã phát triển được 20 ha… tất cả đều giao cho người dân làm chủ, tự khởi nghiệp, điều này giúp anh giảm được chi phí quản lý, đồng thời nâng cao trách nhiệm việc trồng chăm sóc của các chủ vườn (hộ dân).
Các diện tích này đều có điểm chung là không sử dụng bất kỳ loại phân hóa học nào, phát triển tự nhiên, tất cả cùng hướng tới mục tiêu tạo ra sản phẩm sạch, an toàn. Cây trồng phát triển hoàn toàn tự nhiên dựa trên điều kiện thời tiết, khí hậu thổ nhưỡng đặc trưng của vùng cao Lai Châu.
Anh Lê Văn Chiều cho biết: trong thời gian tới Công ty sẽ tiếp tục tuyên truyền quảng bá để nhiều người dân biết đến các sản phẩm dược liệu, hiểu được những giá trị của từng loại dược liệu, đồng thời kêu gọi thêm các nhà đầu tư nhằm mở rộng vùng dược liệu, tiếp tục chuẩn hóa từng sản phẩm để đưa ra thị trường quốc tế. Mang lại việc làm và giá trị kinh tế cho người dân địa phương.
Đối với phát triển du lịch nông nghiệp, Công ty đang hoàn thiện thủ tục hồ sơ trình UBND tỉnh vào tháng 8 để tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng vùng du lịch cộng đồng. Hiện đã có 31 hộ gia đình Bản Nà Tăm 3, xã Nậm Tăm, tỉnh Lai Châu thống nhất đầu tư xây dựng các căn nhà theo phong cách truyền thống của đồng bào dân tộc để làm phòng nghỉ dưỡng bungalow, trong đó công ty tài trợ và một phần vốn đối ứng của các hộ gia đình, để họ làm chủ các bungalow, tạo cơ sở để phát triển du lịch cộng đồng.
Lãnh đạo Công ty TNHH Trí Đức LC cho rằng: năm 2026, theo kế hoạch công ty sẽ hoàn thiện 31 căn bungalow trong vòng 6 tháng từ khi được chấp thuận chủ trương đầu tư. Tất cả nhằm mục đích phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái tạo động lực cho người dân lao động sản xuất, có việc làm ổn định. Khi làm du lịch và có khách du lịch về thì nhận thức của bà con sẽ dần nâng cao, có được ý thức bảo vệ môi trường để làm du lịch bền vững cho địa phương.
Song song với việc phát triển kinh tế cho người dân công tác xã hội từ thiện cũng được coi trọng, Công ty TNHH Trí Đức LC đã thành lập Qũy Xanh Trí Đức LC nhằm tặng các cây giống đến các bệnh nhân đang mắc các bệnh hiểm nghèo để tạo việc làm cho các bệnh nhân. Công ty cũng thuê người bệnh chăm sóc vườn cây dược liệu để tăng thêm thu nhập cho người bệnh. Vừa qua đã có một số bệnh nhân chạy thận nhân tạo đang điều trị ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu được hỗ trợ cây giống để phát triển kinh tế hộ gia đình. Việc trồng cây dược liệu còn tạo ra nguồn thuốc quý cho các bệnh nhân đồng thời giúp tái tạo và bảo vệ môi trường xung quanh...
Có thể khẳng định, để phát triển bền vững cây dược liệu cho các xã miền núi tỉnh Lai Châu, cùng với những chủ trương chính sách hỗ trợ của nhà nước, việc đi đầu dám nghĩ dám làm của doanh nghiệp thì cũng rất cần sự phối hợp liên kết của các nhà khoa học để chuẩn hóa giống cây trồng, phát triển các sản phẩm từ cây dược liệu nhằm tăng sức cạnh tranh thị trường trong nước và quốc tế. Tất cả để hướng đến nền nông nghiệp bền vững trong tương lai.
Sáng 30/6, tại Hà Nội, tỉnh Lai Châu long trọng tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 với chủ đề: “Lai Châu – Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội”.
Nằm ở cửa ngõ vùng Tây Bắc, Lai Châu được thiên nhiên ưu đãi với địa hình đa dạng, khí hậu đặc thù và hệ sinh thái phong phú. Đây không chỉ là lợi thế để địa phương phát triển nông nghiệp hàng hóa mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền nông nghiệp xanh, bền vững gắn với khai thác hiệu quả tiềm năng dược liệu bản địa.
Trong không khí rộn ràng những ngày đầu xuân mới, Đoàn Thanh niên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với Tỉnh đoàn Lai Châu tổ chức chương trình thiện nguyện “Xuân ấm mầm xanh 2026” tại Trường Mầm non Nùng Nàng, phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu.
