Nhớ Trường Sa

Lần đầu ra Trường Sa, tôi đi trên tàu HQ 936. Thuyền trưởng Nguyễn Văn Sửu cho biết đây là tàu chuyên chở nước ra cung cấp cho các đảo. Không có phòng khách, tôi treo võng ở boong tàu. Anh em còn trang bị cho tôi cả dép rọ và mũ cối. Sóng ru tôi bằng những nhịp điệu và thanh âm sôi nổi, trìu mến. Trong hải trình tôi đi qua, biển có nơi sâu tới hơn năm nghìn mét. Nhưng, có chiều sâu, bề rộng nào bằng lịch sử văn hóa biển, đảo Việt Nam, với câu chuyện cha Lạc cùng đàn con của mình quyết đạp sóng dữ mà xây dựng biển, đảo quê hương cho được như hôm nay?

Con tàu KN 490 rộn ràng tiếng hát, của văn công và của những người lính trẻ. Có tiếng gà gáy sáng trên tàu, cứ khiến tôi nhớ đất liền. Dường như, những người lính dù đi đâu cũng muốn mang theo bên mình chút phong vị quê nhà. Hay đó là tinh thần tàu là nhà, biển cả là quê hương của những người lính Hải quân? Bình minh lên. Con tàu lại rộn ràng khẩu lệnh:

Toàn tàu báo thức!

Báo thức toàn tàu!

Và những khúc quân hành hùng tráng:

Biển này là của ta

Đảo này là của ta…

Chúng tôi luôn bắt đầu một ngày mới trên tàu với một tâm thế sôi nổi, nhiều năng lượng như vậy.

Bây giờ, tôi cùng hàng trăm con người hòa cùng một nhịp của con tàu lắc lư theo sóng gió đại dương. Thi thoảng, trên những con sóng bạc đầu, xuất hiện những cánh cầu vồng nho nhỏ, lung linh. Những bạn trẻ lần đầu ra Trường Sa háo hức không ngủ được, cứ canh chừng điện thoại. Giữa biển khơi, chỉ có sóng biển, không có sóng điện thoại. Rồi òa vỡ: Có rồi! Có sóng điện thoại là tới đảo rồi.

Tôi đã nhiều lần dự lễ tưởng niệm những chiến sĩ đã anh dũng hy sinh vì chủ quyền biển, đảo quê hương tại khu vực các đảo Len Đao, Cô Lin và Gạc Ma theo nghi thức của những người đi biển thực thụ. Ấy thực sự là những phút giây thiêng liêng mà tôi hằng trải qua trong đời. Lễ tưởng niệm diễn ra trên tàu. Chúng tôi chỉnh tề trong đội ngũ cùng những người lính. Hoa. Trầm hương. Tất cả đều được thả xuống biển. Chẳng hiểu sao, sóng gió là vậy mà hương hỏa vẫn cứ dập dờn trên sóng nước, cứ mãi lấn quấn, quyến luyến con tàu như không muốn rời xa. Vong linh những người lính đã ở lại cùng biển mẹ nơi này như muốn nhắn gửi điều gì đó cùng đồng đội hôm nay?

Trên những chuyến tàu ra Trường Sa, khi mặt trời khuất dần xuống đường chân trời mịt mờ khói sóng, tôi thường tìm một góc khuất nào đó trên boong cao để ngắm biển đêm. Đêm càng chìm sâu, biển càng trở nên huyền hoặc. Bóng tối như quánh lại. Trời nước chỉ có một màu. Chỉ thấy phía xa có những đốm sáng đèn tàu đánh cá nhấp nhánh như những vì sao, cứ lặng lẽ trôi dài theo con sóng. Rồi khi đặt chân lên đảo là những đêm không ngủ, cùng những người dân, người lính. Chính ở những nơi đó, tôi đã được gặp những con người lặng thầm mà gan góc, làm nên kỳ tích Trường Sa.

Bước chân lên các đảo, công việc đầu tiên của tôi là đến thắp hương trên bàn thờ Tổ quốc. Trên tất cả các đảo đều có bàn thờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ rất trang nghiêm. Người dân, người lính đêm ngày hương khói kính cẩn lắm. Rồi tôi lại ra viếng chùa. Những sư thầy trụ trì ở đây giúp người dân, người lính có đời sống tâm linh tốt hơn, vững vàng hơn trước những khắc nghiệt của cuộc sống nơi miền biên viễn. Có vậy mới hiểu được rằng, Trường Sa luôn có những điểm tựa tinh thần, tâm linh rất vững chắc, để trụ vững giữa bão táp, phong ba.

Chỉ mới hai năm, tôi ra lại. Trường Sa đổi thay nhiều quá, nhanh quá. Ấn tượng nhất vẫn là một màu xanh đầy sức sống, xanh đến nao lòng. Để có được màu xanh cây lá trên một vùng đất khát, đầy nắng và gió như ở đây là không hề dễ dàng. Nước hiếm. Nhưng gió thì phóng đãng, dữ dằn. Và hơi nước biển mặn chát. Vậy mà đảo nào cũng xanh hơn rất nhiều. Biển xanh. Trời xanh. Và cây xanh. Tôi vào thăm nhà bếp. Trưa nay, anh em có thực đơn gồm gà kho, đậu hũ chiên, rau luộc và canh bầu. Khắc nghiệt là vậy, mà anh em ở đây vẫn có rau xanh trong những bữa cơm, có cả những trái ớt, cùng nhiều loại rau gia vị tươi rói mới hái trong vườn.

Đêm giao lưu văn nghệ trên đảo Trường Sa Lớn xong, đoàn công tác di chuyển ngay. Tàu kéo còi chào đảo rồi dần rời cảng. Nhưng những người lính đảo vẫn cứ đứng thẳng hàng, vẫy tay chào tàu và hô vang tha thiết:

- Trường Sa vì Tổ quốc!

Trên tàu, tất thảy đồng thanh đáp lại:

- Tổ quốc vì Trường Sa!

Cứ vậy, những tiếng đối đáp nhỏ dần, nhỏ dần theo bọt sóng cuối thân tàu. Tôi nghe sống mũi cay cay. Nhiều người lặng lẽ rút khăn tay.

Trên đảo Đá Tây, trong một ngôi miếu nhỏ có bốn câu thơ thần của Lý Thường Kiệt được khắc ghi trên bia đá. Nhiều ngư dân đến đây thành tâm dâng hương hỏa, và dõng dạc cất lên:

 Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư...

Còn nhớ, trong chuyến đi cùng tôi ở thời điểm đó, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Nguyễn Hải Ninh rất xúc động khi dâng hương ở nơi này, và bảo rằng, có đứng ở đây mới thật sự thấm thía hai chữ chủ quyền.

Cứ một vài năm không được ra với Trường Sa, tôi thấy như thiêu thiếu một điều gì đó, khó tả. Rất may, như thấu hiểu tình cảm của tôi với Trường Sa, những đề xuất được đi Trường Sa của tôi luôn được lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa ủng hộ. Xuất phát từ thực tế có rất nhiều bài báo, phóng sự ảnh, ca khúc… viết về Trường Sa, trong cuộc họp báo về tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hòa năm 2011, tôi tỏ bày ý tưởng về việc tổ chức một cuộc thi sáng tác về Trường Sa. Chủ trì cuộc họp, Bí thư Tỉnh ủy Lê Thanh Quang lập tức ủng hộ và chỉ đạo triển khai thực hiện ngay.

Cuộc thi thành công tốt đẹp, tỉnh Khánh Hòa xuất bản cuốn “Trường Sa và biển, đảo quê hương”, tập hợp những tác phẩm đạt giải thưởng, với nhiều thể loại như báo hình, báo in, báo nói, báo ảnh, ca khúc. Cho tới giờ, tôi luôn coi cuốn sách ấy như một kỷ vật quý báu, thiêng liêng trong đời làm báo của mình.