Ninh Bình: Từ những mùa cá, tôm bội thu đến khát vọng phát triển thuỷ sản bền vững

Đằng sau sự bội thu ấy là sự chuyển mình của ngành Thủy sản Ninh Bình với nhiều giải pháp đồng bộ từ quản lý sản xuất, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ nguồn lợi đến chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), từng bước hướng đến một nền thủy sản hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Trên những vùng nuôi tràn đầy sức sống
Mặt trời vừa nhô lên khỏi những đầm nuôi ven biển, hàng chục lao động đã tất bật kéo lưới, thu hoạch những mẻ tôm đầu ngày. Tiếng máy sục khí vẫn đều đặn hòa cùng tiếng cười nói rộn ràng của người nuôi khi từng sọt tôm thương phẩm được đưa lên bờ. Không chỉ ở vùng ven biển, nhiều khu nuôi nước ngọt cũng đang bước vào vụ thu hoạch, mang theo niềm hy vọng về một mùa sản xuất thắng lợi.

Sáu tháng đầu năm 2026, ngành thủy sản Ninh Bình tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định. Toàn tỉnh duy trì khoảng 34.500 ha nuôi trồng thủy sản, hoàn thành 100% kế hoạch năm. Trong đó, diện tích nuôi nước ngọt đạt trên 25.342 ha, diện tích nuôi nước mặn, lợ đạt 9.158 ha. Đây là nền tảng quan trọng để sản lượng nuôi trồng tiếp tục tăng trưởng trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp và yêu cầu ngày càng cao của thị trường. 
Tính đến hết tháng 6/2026, sản lượng thủy sản toàn tỉnh đạt khoảng 156.489 tấn, tăng gần 3% so với cùng kỳ năm trước. Riêng lĩnh vực nuôi trồng đạt hơn 120.000 tấn, chiếm hơn ba phần tư tổng sản lượng toàn ngành.
Để có được kết quả đó là cả quá trình theo sát cơ sở của đội ngũ cán bộ chuyên môn. Ngay từ đầu năm, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình đã phối hợp với các địa phương hướng dẫn người dân cải tạo ao nuôi, lựa chọn giống, kiểm soát môi trường nước, đồng thời khuyến cáo các biện pháp phòng chống dịch bệnh trong điều kiện nắng nóng kéo dài.
Ông Hoàng Mạnh Hà, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình (Chi cục) cho biết, sáu tháng đầu năm 2026, sản xuất thủy sản trên địa bàn tỉnh tiếp tục phát triển ổn định. Bên cạnh việc duy trì diện tích nuôi theo kế hoạch, Chi cục tập trung hướng dẫn kỹ thuật, giám sát môi trường, phòng chống dịch bệnh, quản lý chất lượng giống và hỗ trợ người dân nâng cao hiệu quả sản xuất theo định hướng phát triển bền vững.
Không chỉ quan tâm đến sản lượng, ngành Thủy sản Ninh Bình còn chú trọng nâng cao chất lượng con giống. Trong những tháng đầu năm, các cơ sở sản xuất giống trên địa bàn duy trì ổn định hoạt động với nhiều đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế như cá truyền thống, cá koi, cá chạch, ốc nhồi, cua xanh, hàu, ngao, cá bống bớp... Tổng số lượng giống sản xuất tính đến hết tháng 6/2026 ước đạt 103.953 triệu con, trong đó giống lợ mặn ước đạt 103.621 triệu con, giống nước ngọt ước đạt 332 triệu con. Với nguồn giống dồi dào này đã giúp người nuôi trong địa bàn tỉnh Ninh Bình chủ động thời vụ, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Song song với đó, Chi cục triển khai đồng bộ nhiều chương trình giám sát an toàn thực phẩm đối với nhuyễn thể hai mảnh vỏ, giám sát dư lượng hóa chất trong thủy sản nuôi và chủ động lấy mẫu giám sát dịch bệnh. Khi phát hiện một số mẫu tôm dương tính với vi rút gây bệnh đốm trắng và vi bào tử trùng, đơn vị đã kịp thời thông báo, hướng dẫn người dân khoanh vùng, xử lý, không để dịch lây lan trên diện rộng. Chính sự chủ động ấy đã góp phần giúp sản xuất duy trì ổn định trong suốt nửa đầu năm 2026.

Những con số nổi bật của ngành thủy sản Ninh Bình 6 tháng đầu năm 2026: diện tích nuôi trồng thủy sản 34.500 ha; sản lượng thủy sản toàn tỉnh 156.489 tấn, trong đó sản lượng nuôi trồng: 120.065 tấn, sản lượng khai thác 36.424 tấn; sản lượng giống thủy sản sản xuất đạt 103.953 triệu con; tăng trưởng sản lượng toàn ngành đạt 2,95% so với cùng kỳ năm 2025.

Vươn khơi an toàn, khai thác có trách nhiệm
Rời những vùng nuôi trù phú, hành trình phát triển của ngành Thủy sản Ninh Bình còn được nối dài trên những cửa biển, nơi hàng nghìn con tàu ngày đêm bám ngư trường. Mỗi chuyến ra khơi hôm nay không chỉ mang theo kỳ vọng về những khoang cá đầy mà còn là trách nhiệm của ngư dân trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.
Tại các cảng cá, không khí làm việc diễn ra nhộn nhịp từ sáng sớm. Tàu cập cảng, tàu rời bến được kiểm tra đầy đủ hồ sơ, nhật ký khai thác và nguồn gốc sản phẩm. Những cán bộ kiểm ngư, nhân viên cảng cá gần như không có ngày nghỉ khi liên tục hướng dẫn ngư dân thực hiện các thủ tục điện tử, kiểm soát tàu cá trước khi vươn khơi.

Sáu tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác thủy sản toàn tỉnh ước đạt 36.424 tấn, bằng hơn 50% kế hoạch năm. Trong đó, khai thác biển đạt khoảng 32.824 tấn, còn khai thác nội địa đạt 3.600 tấn. Những con số ấy cho thấy hoạt động khai thác vẫn duy trì nhịp độ ổn định, tạo nguồn nguyên liệu quan trọng cho chế biến và tiêu thụ thủy sản của địa phương. 
Điều đáng ghi nhận là tăng trưởng sản lượng luôn đi cùng với việc siết chặt quản lý nghề cá. Toàn tỉnh hiện có 2.064 tàu cá, trong đó 1.396 tàu thuộc diện phải đăng ký và cấp phép khai thác. Đến hết tháng 5/2026, 1.388 tàu còn hiệu lực giấy phép khai thác, đạt tỷ lệ 99,43%. Với đội tàu có chiều dài từ 15 m trở lên, 605/615 tàu đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, đạt trên 98%. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). 
Theo ông Hoàng Mạnh Hà, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình, cùng với việc phát triển sản xuất, Chi cục xác định quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác, duy trì vận hành hệ thống giám sát hành trình, cập nhật dữ liệu tàu cá và chống khai thác IUU là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng nghề cá hiện đại, có trách nhiệm.

Không chỉ quản lý tàu cá trên giấy tờ, lực lượng kiểm ngư còn tăng cường tuần tra trên biển, trên sông và vùng nội đồng. Trong 5 tháng đầu năm, Chi cục đã tổ chức 8 cuộc kiểm tra chuyên ngành, kiểm tra 247 cá nhân, ban hành 17 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, thu nộp ngân sách 123 triệu đồng và tịch thu nhiều bộ kích điện cùng ngư cụ khai thác trái phép. Những con số ấy phản ánh quyết tâm lập lại trật tự trong hoạt động khai thác, từng bước loại bỏ các phương thức đánh bắt tận diệt nguồn lợi thủy sản. 
Ở các cảng cá, công tác kiểm tra, kiểm soát nghề cá cũng được thực hiện nghiêm túc. Từ đầu năm đến hết tháng 5/2026, Văn phòng đại diện kiểm tra, kiểm soát nghề cá đã kiểm tra 1.207 lượt tàu, trong đó 564 lượt tàu cập cảng (Cảng cá Ninh cơ 427 lượt; Cảng cá Công ty TNHH Thành Vui 137 lượt) và 659 lượt rời cảng (Cảng cá Ninh cơ 522 lượt; Cảng cá Công ty TNHH Thành Vui 137 lượt).
Đồng thời hướng dẫn thực hiện hơn 12.200 lượt khai báo truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT). Trong đó Ban Quản lý cảng cá 11.367 lượt (5.516 lượt cập cảng, 5.851 lượt rời cảng), cảng cá Công ty TNHH Thành Vui 858 lượt (421 lượt cập cảng, 437 lượt rời cảng). Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ rút ngắn thời gian làm thủ tục mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch của chuỗi khai thác, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường trong và ngoài nước. 

Những kết quả nổi bật trong quản lý, khai thác thủy sản ở Ninh Bình 06 tháng đầu năm 2026: sản lượng khai thác đạt 36.424 tấn. 1.388/1.396 (99,43%) tàu cá còn hiệu lực giấy phép khai thác; tàu từ 15 m trở lên lắp thiết bị giám sát hành trình đạt 605/615 (98,37%); 08 cuộc kiểm tra chuyên ngành; xử phạt vi phạm hành chính 17 trường hợp, thu 123 triệu đồng; kiểm tra 1.207 lượt tàu tại các cảng cá; thực hiện 12.209 lượt khai báo truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT). 

Hướng đến một nền thủy sản xanh và bền vững
Đằng sau những con số tăng trưởng đó là một mục tiêu lớn hơn mà ngành thủy sản Ninh Bình đang kiên trì theo đuổi: phát triển bền vững. Bởi nếu chỉ chú trọng khai thác mà không gìn giữ nguồn lợi, những mùa cá đầy khoang hôm nay sẽ khó có thể lặp lại trong tương lai.
Ngay từ đầu năm, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình đã chủ động tham mưu nhiều kế hoạch về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Từ việc khảo sát các điểm thả cá nhân dịp Tết ông Công, ông Táo đến xây dựng danh mục khu vực cấm khai thác có thời hạn, quy định nghề và ngư cụ cấm sử dụng ở vùng ven bờ, vùng lộng và vùng nội địa... tất cả đều hướng tới mục tiêu phục hồi hệ sinh thái thủy sinh và nâng cao ý thức của cộng đồng trong khai thác có trách nhiệm. 
Song hành với bảo vệ nguồn lợi là việc xây dựng một nền sản xuất an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Trong 6 tháng đầu năm, Chi cục đã triển khai nhiều chương trình giám sát vệ sinh an toàn thực phẩm đối với nhuyễn thể hai mảnh vỏ; lấy mẫu giám sát dư lượng hóa chất trong tôm nuôi; chủ động quan trắc, cảnh báo môi trường và giám sát dịch bệnh trên các vùng nuôi trọng điểm.

Cùng với đó, Chi cục đã cấp 238 Phiếu kiểm soát thu hoạch cho lô nguyên liệu nhuyễn thể hai mảnh vỏ; tiếp nhận và giải quyết 214 hồ sơ Cấp đổi phiếu kiểm soát thu hoạch sang Giấy chứng nhận xuất xứ cho lô nguyên liệu nhuyễn thể hai mảnh vỏ. Những công việc tưởng như lặng lẽ ấy lại chính là "tấm hộ chiếu" giúp thủy sản Ninh Bình đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng trong nước và hướng tới thị trường xuất khẩu. 
Không chỉ chú trọng công tác chuyên môn, Chi cục còn đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Sáu tháng qua, 27 hội nghị tập huấn đã được tổ chức với hơn 2.331 lượt người tham gia. Nội dung tập huấn trải rộng từ kỹ thuật phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phòng chống thiên tai đến chống khai thác IUU và hướng dẫn sử dụng nhật ký khai thác điện tử. Những buổi tập huấn ấy đã góp phần thay đổi nhận thức, giúp người dân hiểu rằng phát triển kinh tế phải gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường và khai thác hợp pháp. 
Cũng theo ông Hoàng Mạnh Hà, Chi Cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình, thời gian tới Chi cục sẽ tiếp tục bám sát địa bàn, hướng dẫn người dân cải tạo ao nuôi, quản lý môi trường, phòng chống dịch bệnh. Đồng thời tăng cường tuần tra, kiểm soát hoạt động khai thác, cập nhật dữ liệu nghề cá, duy trì hệ thống giám sát hành trình và phối hợp xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm IUU. 
Dẫu vậy, phía trước vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng cảng cá ở một số địa bàn chưa đáp ứng nhu cầu neo đậu và bốc dỡ hải sản; khu sản xuất giống công nghệ cao chưa được đầu tư đồng bộ; lực lượng kiểm ngư còn thiếu so với yêu cầu nhiệm vụ, trong khi hai tàu kiểm ngư đã sử dụng gần ba thập kỷ (đóng năm 1998), xuống cấp, ảnh hưởng đến công tác tuần tra trên biển. Đây là những "điểm nghẽn" cần được tháo gỡ để ngành Thủy sản Ninh Bình phát triển tương xứng với tiềm năng. 
Thực tế cho thấy, thành quả của ngành thủy sản hôm nay không chỉ được đo bằng những tấn tôm, cá hay ngao thu hoạch, mà còn được thể hiện ở sự chuyển biến trong tư duy sản xuất. Từ nuôi trồng theo kinh nghiệm sang ứng dụng khoa học kỹ thuật; từ khai thác tự phát sang khai thác có kiểm soát; từ chú trọng sản lượng sang coi trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ hệ sinh thái.
Khi những chuyến tàu vẫn đều đặn vươn khơi trong bình minh, khi những vùng nuôi vẫn rộn ràng tiếng máy sục khí và tiếng cười của người lao động, đó cũng là lúc một bức tranh mới của ngành Thủy sản Ninh Bình đang dần hiện rõ. Một bức tranh được tạo nên từ sự đồng hành của chính quyền, sự chủ động của ngành chuyên môn và sự cần cù của người dân.
Đó không chỉ là câu chuyện về tăng trưởng kinh tế, mà còn là hành trình gìn giữ màu xanh của sông, biển và những nguồn lợi quý giá để mỗi mùa cá, mùa tôm sau lại tiếp tục mang đến niềm vui no ấm cho người dân trên quê hương Ninh Bình.

Định hướng trọng tâm những tháng cuối năm 2026 của Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình: tiếp tục chỉ đạo hoàn thành các chỉ tiêu sản xuất thủy sản năm 2026; tăng cường quan trắc môi trường, hướng dẫn kỹ thuật nuôi và phòng, chống dịch bệnh; đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát trên biển, sông và nội đồng; xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép; duy trì giám sát hành trình tàu cá, cập nhật dữ liệu VNFishbase và kiểm soát chống khai thác IUU; thực hiện hiệu quả các chương trình bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:

- Thủy sản Ninh Bình hướng tới phát triển bền vững

- Ninh Bình tăng cường quản lý nghề cá, quyết liệt thực hiện chống khai thác IUU

- Cảng cá Ninh Bình: Đảm bảo đáp ứng yêu cầu dịch vụ hậu cần nghề cá