Từng nhiều lần đối mặt với cảnh tôm chết hàng loạt, năng suất sụt giảm vì biến đổi khí hậu và dịch bệnh, ông Lê Văn Phương ở thôn Châu Triều, xã Hoằng Châu, tỉnh Thanh Hóa đã mạnh dạn đầu tư nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao. Quyết định chuyển đổi không chỉ giúp gia đình ông đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm mà còn mở ra hướng phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững cho địa phương.
Mạnh dạn đầu tư công nghệ cao để vượt qua "bài toán" biến đổi khí hậu
Xã Hoằng Châu là một trong những địa phương có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn của tỉnh Thanh Hóa. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, nghề nuôi tôm đã trở thành sinh kế của nhiều hộ dân trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, những biến động của thời tiết, biến đổi khí hậu, nguồn giống tự nhiên ngày càng suy giảm cùng sự gia tăng của dịch bệnh đã khiến mô hình nuôi quảng canh truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế.
Gia đình ông Lê Văn Phương cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó. Trước đây, toàn bộ diện tích nuôi của gia đình được thực hiện theo hình thức quảng canh cải tiến. Những năm đầu, nguồn giống tự nhiên dồi dào, môi trường nước ổn định nên hiệu quả sản xuất khá khả quan. Song theo thời gian, sản lượng liên tục giảm, chi phí phát sinh ngày càng lớn trong khi rủi ro tăng cao.
Ông Phương nhớ lại, có những vụ nuôi gần như mất trắng vì dịch bệnh, nhìn cả ao tôm mà không khỏi xót xa. Chính những thất bại đó buộc ông phải suy nghĩ nghiêm túc về một hướng đi mới nếu muốn tiếp tục gắn bó với nghề.
Nhận thấy nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao mang lại hiệu quả vượt trội, từ năm 2018 ông bắt đầu thử nghiệm mô hình trên diện tích khoảng 1 ha. Gia đình áp dụng quy trình nuôi ba giai đoạn trong nhà lưới, mỗi giai đoạn kéo dài từ 25 đến 30 ngày nhằm nâng cao tỷ lệ sống của tôm giống, hạn chế dịch bệnh ngay từ đầu vụ.
Sau một năm thử nghiệm, mô hình cho kết quả tích cực khi lợi nhuận đạt hàng trăm triệu đồng mỗi héc-ta, cao hơn nhiều lần so với phương thức nuôi quảng canh trước đây. Thành công bước đầu càng củng cố niềm tin để ông tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất.
Đến năm 2021, sau nhiều lần tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình nuôi tôm công nghệ cao trong và ngoài tỉnh, ông Phương quyết định chuyển đổi mạnh mẽ hơn. Toàn bộ 5 ha ao đất được cải tạo thành khu nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao theo hướng VietGAP với tổng vốn đầu tư khoảng 10 tỷ đồng từ nguồn vốn tích lũy của gia đình kết hợp vốn vay ngân hàng và người thân.
Hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ với ao nổi lót bạt, ao lắng, ao xử lý nước riêng biệt cùng hệ thống cấp, thoát nước khép kín. Bên cạnh đó là hệ thống quạt nước, sục khí tự động và các thiết bị giám sát liên tục những chỉ số quan trọng như pH, oxy hòa tan, nhiệt độ và chất lượng môi trường nước.
Theo ông Phương, chi phí đầu tư ban đầu cho mô hình công nghệ cao khá lớn nhưng đổi lại người nuôi chủ động kiểm soát gần như toàn bộ quá trình sản xuất. Môi trường ao nuôi ổn định hơn, tôm khỏe mạnh, giảm đáng kể nguy cơ phát sinh dịch bệnh, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Hiện nay, cùng với các hộ liên kết, ông Phương đã xây dựng 38 ao nuôi trên diện tích khoảng 5 ha. Ngoài ra, gia đình còn từng bước mở rộng quy mô sản xuất lên khoảng 14 ha, chia thành nhiều khu nuôi, trong đó có khu riêng để ươm giống, tạo sự chủ động về con giống và quy trình sản xuất.
Hiệu quả kinh tế cao, lan tỏa mô hình nuôi tôm an toàn sinh học
Điểm nổi bật trong mô hình của ông Lê Văn Phương là áp dụng nghiêm ngặt quy trình nuôi an toàn sinh học. Thay vì sử dụng kháng sinh hoặc hóa chất trong xử lý môi trường, ông ưu tiên sử dụng các chế phẩm vi sinh nhằm phân hủy chất hữu cơ, cải thiện chất lượng nước và hạn chế ô nhiễm.
Mỗi ngày, các chỉ tiêu môi trường đều được theo dõi và ghi chép đầy đủ. Khi phát hiện những biến động bất thường, hệ thống sẽ được điều chỉnh kịp thời nhằm duy trì điều kiện tối ưu cho tôm sinh trưởng. Nhờ kiểm soát tốt môi trường nuôi, tỷ lệ sống của tôm luôn ở mức cao, thời gian nuôi được rút ngắn trong khi chi phí sản xuất giảm đáng kể. Trung bình mỗi năm, trang trại thực hiện ba vụ nuôi, sản lượng đạt từ 50 đến 70 tấn tôm thương phẩm.
Với giá bán dao động từ 200.000 đến 250.000 đồng/kg, tổng doanh thu bình quân đạt khoảng 12 tỷ đồng mỗi năm. Sau khi trừ toàn bộ chi phí đầu tư, thức ăn, điện, nhân công và các khoản vận hành, gia đình thu lãi khoảng 5 tỷ đồng/năm. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động địa phương với nguồn thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống người dân vùng ven biển.
Theo ông Phương, để nuôi tôm công nghệ cao thành công cần đặc biệt chú trọng bốn yếu tố then chốt. Thứ nhất là lựa chọn con giống chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng từ các cơ sở uy tín. Thứ hai là cải tạo ao nuôi đúng quy trình kỹ thuật trước mỗi vụ nuôi. Thứ ba là quản lý chặt chẽ môi trường nước trong suốt quá trình sản xuất. Cuối cùng là tăng cường liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp để bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Bên cạnh sản xuất, ông còn chủ động phối hợp với các doanh nghiệp thu mua nhằm xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ, giảm áp lực về thị trường và hạn chế tình trạng được mùa mất giá. Đồng thời, ông sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ nuôi khác để cùng phát triển.
Ông Phương cho rằng, người nông dân hiện nay không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà phải thường xuyên cập nhật tiến bộ khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới để thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị sản xuất. Theo ông, thành công của mô hình không chỉ nằm ở lợi nhuận mà còn ở việc tạo ra sản phẩm an toàn, giảm tác động đến môi trường và phát triển nghề nuôi theo hướng bền vững.
Đánh giá về mô hình này, bà Nguyễn Thị Lan, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hoằng Châu cho biết toàn xã hiện có hơn 1.000 ha nuôi trồng thủy sản. Những năm gần đây, các mô hình nuôi tôm công nghệ cao theo chuỗi liên kết đang phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân.
Theo bà Lan, mô hình của ông Lê Văn Phương là một trong những điển hình tiêu biểu về tinh thần dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Không chỉ là hộ sản xuất kinh doanh giỏi, ông còn tích cực hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm cho nhiều hộ dân trong vùng, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi phương thức nuôi trồng thủy sản theo hướng hiện đại.
Trong bối cảnh ngành thủy sản đang chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường, những mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao như của ông Lê Văn Phương cho thấy đây là hướng đi phù hợp để nâng cao giá trị kinh tế và phát triển bền vững.
Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6) và phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”, sáng 6/6, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã đồng loạt tổ chức lễ phát động và ra quân thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường với sự tham gia của đông đảo cán bộ, đoàn viên, hội viên và Nhân dân.
Sở hữu hơn 100 km bờ biển cùng hệ sinh thái đa dạng, Thanh Hóa đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải cân bằng giữa phát triển kinh tế biển và bảo vệ môi trường. Từ chống khai thác IUU, xử lý ô nhiễm du lịch biển đến phục hồi rừng ngập mặn, địa phương đang từng bước xây dựng nền kinh tế biển xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Với hơn 102 km bờ biển, nguồn lợi hải sản phong phú và vị trí nằm trong ngư trường trọng điểm vịnh Bắc Bộ, Thanh Hóa đang từng bước đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Từ khai thác xa bờ, nuôi trồng công nghệ cao đến chế biến xuất khẩu và chống khai thác IUU, địa phương này đang hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá hiện đại, minh bạch và bền vững.
