Trong năm 2025, Trung tâm Ứng phó Sự cố môi trường Việt Nam (SOS) đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong công tác bảo vệ môi trường, với những sự cố lớn được giải quyết kịp thời và hiệu quả. Đặc biệt, sự cố tràn dầu tại Cần Giờ và các dự án hợp tác quốc tế đã làm nổi bật khả năng ứng phó của tổ chức. Nhân dịp Tết Nguyên Đán 2026, ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm SOS đã có cuộc trò chuyện với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ về những thành tựu nổi bật trong năm qua và kế hoạch phát triển của tổ chức trong năm 2026.
Giám đốc Phạm Văn Sơn
PV: Xin chào ông, trước tiên xin ông cho biết đôi nét về hành trình phát triển của SOS từ những ngày đầu?
Ông Phạm Văn Sơn:
Trung Tâm SOS được thành lập với một mục tiêu rõ ràng: Phòng ngừa sự cố, ứng phó kịp thời hiệu quả sự cố nếu xảy ra, phục hồi môi trường do ô nhiễm. Những ngày đầu chúng tôi gặp phải không ít khó khăn, từ việc xây dựng đội ngũ cho đến phát triển công nghệ ứng phó. Tuy nhiên, với quyết tâm và sự kiên trì, Trung tâm SOS đã vươn lên, ngày càng khẳng định vị thế của mình trong công tác bảo vệ môi trường.
Huấn luyện và diễn tập ứng phó sự cố tràn dầu do Trung tâm SOS tổ chức
PV: Năm 2025 là một năm đặc biệt đối với Trung tâm SOS. Ông có thể chia sẻ về những sự kiện nổi bật mà SOS đã tham gia, đặc biệt là sự cố tại Cần Giờ?
Ông Phạm Văn Sơn:
Năm 2025, SOS đã đối diện với nhiều sự cố môi trường lớn, nhưng sự cố tại Cần Giờ là một dấu ấn quan trọng. Vào dịp 30/4/2025, trong thời gian nghỉ lễ của cả nước, SOS đã phải đối mặt với sự cố tràn dầu quy mô lớn tại rừng ngập mặn Cần Giờ. Đây là sự cố phức tạp, thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận và truyền thông. Với sự huy động lực lượng ứng phó từ nhiều đơn vị, SOS đã được các đối tác quốc tế tin tưởng giao nhiệm vụ thực hiện toàn bộ hoạt động ứng cứu khẩn cấp và khắc phục hậu quả theo tiêu chuẩn quốc tế. Điều này không chỉ là niềm tự hào mà còn là minh chứng cho năng lực và uy tín của SOS trong hệ thống các lực lượng ứng phó sự cố môi trường tại Việt Nam.
Sự cố cháy nổ hóa chất trong điều kiện sắp có mưa lớn bằng trang bị công nghệ dạng module xử lý lại chỗ hơn 4000 m3 hỗn hợp hóa chất không để thoát ra sông biển đầu độc môi trường nước là thành tựu công nghệ của Trung tâm SOS, và đồng thời là lưu ý quan trọng về kế hoạch ứng phó sự cố môi trường cần phải bám sát thực tiễn hơn nữa, năng lực phòng ngừa và ứng phó sự cố tại các cơ sở, địa phương cần thực chất hơn nữa.
Các dự án thi công nạo vét, xây dựng công trình trên mặt nước, tại cảng, thậm chí ngay cả các dự án thi công đường cao tốc trên cạn cũng đang âm thầm gây ô nhiễm môi trường nước, môi trường đất do chưa được quan tâm đúng mức. Điều này chúng tôi thấy rất rõ từ thực tế Trung tâm SOS xử lý ô nhiễm hàng ngày và ứng cứu hàng chục sự cố liên quan đến các dự án thi công. Với sự thấu hiểu sâu sắc về tác động của những sự cố này, SOS đã không ngừng nỗ lực thu gom và xử lý ô nhiễm, âm thầm ứng cứu hết sự cố này đến sự cố khác để bảo vệ môi trường khỏi những thiệt hại lâu dài.
Tại Trạm ứng phó sự cố tràn dầu, Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam đã tổ chức thành công buổi "Tập huấn nâng cao kỹ năng ứng phó sự cố tràn dầu" cho đội ngũ thực địa tại Dự án san lấp Khu đô thị Du lịch biển Cần Giờ năm 2025.
PV: Trung tâm SOS đã phát triển và ứng dụng công nghệ gì để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường, thưa ông?
Ông Phạm Văn Sơn:
Miệt mài không ngừng nghỉ nhiều năm qua, SOS luôn bám sát vào những tình huống khó khăn trong ứng cứu sự cố, xử lý ô nhiễm, không coi đó là khó khăn mà coi đó là nhiệm vụ, là thách thức chúng tôi tự đặt ra cho chính mình, để trăn trở nghiên cứu tìm giải pháp vượt qua.
Đó chính là khởi nguồn cho nhiều thiết bị, vật tư mới được ra đời bằng sự tự chủ, đó là nhiều giải pháp sáng kiến mới được tìm tòi hoàn thiện bằng bề dầy kinh nghiêm, trí tuệ và tâm huyết. Còn liệt kê ra thì nhiều lắm. Tất cả các thành tựu đạt được đều xoay quanh việc chúng tôi tự đặt cho mình các câu hỏi: Nếu tình xuống sự cố môi trường do dầu, do hóa chất, do chất thải, sự cố hỗn hợp, sự cố đa tác nhân, sự cố kép nhân tai-thiên tai xảy ra thì trang thiết bị, vật tư nào có thể giúp cơ sở, địa phương ứng cứu kịp thời hiệu quả? Và tự mình tìm câu trả lời cho các câu hỏi đó.
Nếu chúng ta đặt ra các câu hỏi trên cùng với sự tìm hiểu kĩ lưỡng tính đặc thù riêng về địa lý, địa chất, về khí hậu thủy văn, kinh tế xã hội… tới cấp xã thì tôi tin rằng các chương trình hành động liên quan đến phòng ngừa ứng phó sự cố môi trường, phòng thủ dân sự sẽ mang tính hiệu quả thực tiễn rất cao.
SOS đã không ngừng nỗ lực thu gom và xử lý ô nhiễm, âm thầm ứng cứu hết sự cố này đến sự cố khác để bảo vệ môi trường khỏi những thiệt hại lâu dài.
PV: Trung tâm SOS đã làm gì để nâng cao năng lực và hỗ trợ cộng đồng trong việc ứng phó sự cố môi trường, thưa ông?
Ông Phạm Văn Sơn:
Đào tạo luôn là một phần quan trọng trong công tác của SOS. Chúng tôi đã tổ chức hơn 226 khóa đào tạo cho gần 7.000 học viên trong năm qua. Các khóa học này không chỉ chia sẻ lý thuyết mà còn đi sâu vào những tình huống thực tế, những sự cố môi trường đã xảy ra. Từ đó, học viên có thể học hỏi và ứng phó kịp thời với các tình huống thực tế, giúp doanh nghiệp và cộng đồng giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra sự cố môi trường.
PV: Trong năm 2026, Trung tâm SOS sẽ tập trung vào những mục tiêu gì để tiếp tục phát triển, thưa ông?
Ông Phạm Văn Sơn:
Đẩy mạnh nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ để cho ra các trang thiết bị vật tư mới, áp dụng giải pháp mới nhằm giải quyết các vấn đề thực trạng về ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường là mục tiêu trong năm 2026 và cũng luôn là mục tiêu bền bỉ nhiều năm qua của chúng tôi.
Tổ chức các khóa tập huấn, huấn luyện, diễn tập ứng phó sự cố môi trường, sự cố đa tác nhân cũng là điều Trung tâm SOS rất mong muốn được đồng hành cùng các địa phương, các cơ sở, nhằm tránh lãng phí nguồn lực và thời gian tổ chức nhiều khóa riêng lẻ tách rời theo “kế hoạch được phê duyệt”. Tổ chức nguồn lực phòng ngừa ứng phó sự cố cũng là kinh nghiệm Trung tâm SOS đúc rút từ thực tiễn đã được chứng minh tiết kiệm hiệu quả, được các chuyên gia quốc tế đánh giá cao, không nên lãng phí trong khi tiềm lực về kinh tế của các cơ sở tại Việt Nam chưa như các nước phát triển.
PV: Nhân dịp Tết Nguyên Đán, ông có lời chúc nào gửi đến đội ngũ SOS và cộng đồng?
Ông Phạm Văn Sơn:
Tết là dịp nhìn lại hành trình đã qua và chuẩn bị cho những thử thách phía trước. Tôi xin gửi lời chúc sức khỏe, bình an và vững vàng tới toàn thể thành viên SOS - những người thầm lặng đứng về phía môi trường trong những thời khắc khó khăn nhất. Đồng thời, mong rằng cộng đồng, doanh nghiệp và các địa phương sẽ tiếp tục chung tay, bởi bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm đối với sự sống và xây dựng một tương lai bền vững cho thế hệ mai sau.
Trung tâm SOS lựa chọn chuyến tàu là cơ hội. Không phải cơ hội cho lợi ích, mà là cơ hội phụng sự và trách nhiệm, là cơ hội được đứng về phía môi trường và cộng đồng để bảo vệ trong những thời khắc khó khăn nhất;
Trung tâm SOS lựa chọn la bàn là định hướng bởi nền tảng khoa học, là sự dẫn dắt của những người Thầy, và là mạch nguồn nguyên khí được bồi đắp qua nhiều thế hệ, để trong mọi biến động vẫn giữ được phương hướng đúng và sự cân bằng cần thiết.
Điểm lại hành trình 2025 với sự quyết tâm và lòng biết ơn. Biết ơn những cơ hội, biết ơn sự kiên định, và biết ơn sự định hướng bền chặt cho SOS phát triển suốt chiều dài lịch sử cùng hướng tới tương lai bền vững.
Nhìn lại hành trình của Trung Tâm SOS trong năm 2025, có thể thấy rằng tổ chức đã không chỉ đối mặt với những thách thức môi trường phức tạp mà còn khẳng định vị thế của mình trong công tác bảo vệ hệ sinh thái quốc gia. Với sự sáng tạo trong nghiên cứu, phát triển công nghệ và nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc hỗ trợ cộng đồng, SOS đang từng bước vươn lên, tiếp tục làm gương mẫu trong lĩnh vực ứng phó sự cố môi trường. Dù đối diện với khó khăn, đội ngũ SOS luôn giữ vững tinh thần trách nhiệm và cam kết mang lại một môi trường sạch, an toàn cho thế hệ tương lai.
Vùng Trung du và miền núi phía Bắc là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và bảo vệ môi trường sinh thái của cả nước. Với diện tích tự nhiên chiếm trên 27% diện tích cả nước, dân số hơn 11 triệu người, khu vực này sở hữu nguồn tài nguyên đất đai, khí hậu và đa dạng sinh học phong phú, tạo nền tảng thuận lợi cho phát triển nông nghiệp đặc sản, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, do điều kiện địa hình phức tạp, sản xuất còn nhỏ lẻ, hạ tầng chưa đồng bộ, nên để khai thác hiệu quả tiềm năng, khoa học công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo đóng vai trò then chốt, tạo bước đột phá trong phát triển.
Từ quá trình nghiên cứu gắn với ứng dụng thực tiễn, TS. Nguyễn Thế Hùng - nguyên cán bộ Viện Hàn lân Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã cho ra đời sản phẩm bê tông đất, gạch không nung. Tất cả được tận dụng nguồn tài nguyên đất và dung dịch hóa đá (DHD) có độ bền cao, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Chiều 29 Tết Bính Ngọ 2026, khi phố phường Thanh Hóa rực rỡ đèn hoa và người người hối hả về nhà sum họp, những công nhân môi trường vẫn lặng lẽ trên từng tuyến phố, miệt mài gom rác, giữ sạch mùa xuân cho thành phố thân yêu này.
Chiều 29 tháng Chạp (tức 30 Tết), khi mọi người đều tấp nập đi dạo và mua sắm Tết, thì tại các con phố được trang hoàng đẹp đẽ của thành phố Hà Nội luôn có những “Người hùng thầm lặng” – công nhân môi trường lặng lẽ làm sạch thành phố.
Dịp Tết Nguyên Đán là thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao, kéo theo lượng rác thải sinh hoạt và nhựa dùng một lần gia tăng, gây áp lực lớn lên môi trường. Để giải quyết vấn đề này, các giải pháp bảo vệ môi trường như phân loại rác tại nguồn, sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường và xây dựng lễ hội xanh đang được triển khai hiệu quả. Những mô hình thành công như ở Hội An là minh chứng cho sự cần thiết của việc kết hợp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong các dịp lễ hội lớn như Tết.
Trong năm 2025, Trung tâm Ứng phó Sự cố môi trường Việt Nam (SOS) đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong công tác bảo vệ môi trường, với những sự cố lớn được giải quyết kịp thời và hiệu quả. Đặc biệt, sự cố tràn dầu tại Cần Giờ và các dự án hợp tác quốc tế đã làm nổi bật khả năng ứng phó của tổ chức. Nhân dịp Tết Nguyên Đán 2026, ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm SOS đã có cuộc trò chuyện với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ về những thành tựu nổi bật trong năm qua và kế hoạch phát triển của tổ chức trong năm 2026.
