Tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” diễn ra tại đặc khu Cồn Cỏ ngày 3/4, ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh định hướng phát triển du lịch theo nguyên tắc kiểm soát sức chứa, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng dịch vụ. Theo đó, Cồn Cỏ không chạy theo số lượng du khách mà hướng tới mô hình du lịch đặc thù, giá trị cao, hài hòa giữa bảo tồn hệ sinh thái, phát triển kinh tế và sinh kế cộng đồng.
Du lịch Cồn Cỏ: Tiềm năng đặc biệt nhưng không dành cho phát triển đại trà
Trong tham luận, ông Hồ Văn Hoan khẳng định, Cồn Cỏ không chỉ là một hòn đảo có vị trí chiến lược về quốc phòng – an ninh, mà còn là một không gian du lịch biển đảo giàu giá trị tự nhiên và lịch sử. Nằm ở cửa ngõ phía Nam Vịnh Bắc Bộ, đảo sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới ba tầng còn nguyên vẹn, cùng khu bảo tồn biển rộng hơn 4.500 ha với hàng trăm loài cá và san hô quý hiếm.
Bên cạnh giá trị sinh thái, Cồn Cỏ còn mang đậm dấu ấn lịch sử khi được mệnh danh là “chiến hạm không bao giờ đắm” trong kháng chiến chống Mỹ, với nhiều di tích như Đài quan sát Thái Văn A, hầm quân y, bến tiếp tế… Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển du lịch lịch sử – cách mạng.
Những năm gần đây, hoạt động du lịch tại đảo đã có bước phát triển đáng kể. Từ năm 2020 đến nay, Cồn Cỏ đã đón hơn 41.000 lượt khách, tăng mạnh so với giai đoạn trước. Hệ thống cơ sở lưu trú từng bước hình thành với 14 cơ sở, gần 100 phòng, cùng các tuyến vận tải biển kết nối từ đất liền.
Tuy nhiên, theo ông Hồ Văn Hoan, chính sự phát triển này cũng đặt ra những thách thức lớn, đặc biệt là bài toán “sức chứa du lịch” yếu tố mang tính sống còn đối với một hòn đảo nhỏ chỉ hơn 2,3 km², trong đó phần lớn là rừng nguyên sinh.
Ông nhấn mạnh, sức chứa du lịch không chỉ là con số về diện tích, mà bao gồm ba khía cạnh: sức chịu tải sinh thái của hệ tự nhiên, năng lực hạ tầng vật lý và ngưỡng chấp nhận về mặt xã hội – tâm lý. Nếu vượt quá giới hạn này, hệ quả sẽ là suy thoái san hô, khủng hoảng rác thải, thiếu nước ngọt và suy giảm chất lượng trải nghiệm du khách.
Thực tế cho thấy, vào mùa cao điểm từ tháng 4 đến tháng 7, Cồn Cỏ có nguy cơ quá tải cục bộ về lưu trú, điện, nước và xử lý rác. Bên cạnh đó, tác động từ biến đổi khí hậu, bão, xói lở bờ biển và các hoạt động du lịch thiếu kiểm soát cũng đang gây áp lực ngày càng lớn lên hệ sinh thái vốn rất mong manh của đảo.
Từ thực tiễn đó, ông Hồ Văn Hoan nhấn mạnh: Cồn Cỏ không thể và không nên phát triển theo mô hình du lịch đại trà. Thay vào đó, cần định vị là điểm đến đặc thù, quy mô nhỏ, chất lượng cao, với mức độ kiểm soát chặt chẽ.
Mở rộng không gian, kiểm soát sức chứa và kiến tạo du lịch xanh
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong tham luận là cách tiếp cận “mở rộng không gian du lịch ra biển” thay vì bó hẹp trên diện tích đất liền nhỏ hẹp. Theo đó, khu bảo tồn biển rộng hơn 4.500 ha chính là “không gian du lịch” tiềm năng, giúp phân tán áp lực, đồng thời tạo ra các sản phẩm trải nghiệm độc đáo.
Từ tư duy này, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Trị đề xuất phát triển 5 nhóm sản phẩm du lịch đặc thù.
Thứ nhất là du lịch sinh thái biển đảo gắn với bảo tồn, khai thác các giá trị rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng nguyên sinh thông qua hoạt động lặn ngắm, trekking, nghiên cứu khoa học và giáo dục môi trường.
Thứ hai là du lịch lịch sử – cách mạng, chuyển từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn sống động bằng việc ứng dụng công nghệ 3D, thực tế ảo (VR/AR) để tái hiện các sự kiện lịch sử, góp phần nâng cao trải nghiệm và giá trị giáo dục.
Thứ ba là du lịch cộng đồng và trải nghiệm đời sống ngư dân, với các hoạt động như đánh bắt, chế biến và thưởng thức hải sản tại chỗ – mô hình vừa tạo sinh kế, vừa giữ gìn bản sắc địa phương.
Thứ tư là phát triển nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp, mật độ thấp, thân thiện môi trường, hướng tới phân khúc khách có khả năng chi trả cao thay vì phát triển đại trà.
Thứ năm là liên kết tuyến điểm, hình thành chuỗi du lịch Cửa Việt – Cửa Tùng – Cồn Cỏ, thậm chí mở rộng kết nối với các điểm du lịch khác trong khu vực miền Trung.
Để hiện thực hóa các định hướng này, ông Hồ Văn Hoan nhấn mạnh ba nhóm giải pháp cốt lõi.
Trước hết là quản lý sức chứa du khách một cách khoa học. Điều này bao gồm phân vùng chức năng rõ ràng, điều tiết luồng khách theo thời gian, kiểm soát số lượng thông qua hệ thống đặt chỗ trước và ứng dụng công nghệ số. Đồng thời, cần quản lý chặt vận tải biển và định hướng thu hút dòng khách chất lượng cao để giảm áp lực lên môi trường.
Thứ hai là bảo vệ môi trường, nguyên tắc xuyên suốt của phát triển du lịch bền vững. Cồn Cỏ được định hướng trở thành “đảo du lịch xanh” với các giải pháp như quản lý rác thải theo mô hình “mang ra – mang vào”, hạn chế nhựa dùng một lần, bảo vệ nghiêm ngặt rạn san hô và hệ sinh thái rừng, đồng thời đầu tư hạ tầng theo hướng xanh, thông minh, sử dụng năng lượng tái tạo.
Thứ ba là nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Theo đó, cần thu hút nhà đầu tư có năng lực để phát triển cơ sở lưu trú chất lượng cao; đa dạng hóa sản phẩm, đặc biệt là ẩm thực và sản phẩm đặc trưng; đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ; chuẩn hóa dịch vụ và tăng cường quảng bá trên nền tảng số.
Điểm đáng chú ý trong tham luận là việc nhấn mạnh nguyên tắc “chất lượng thay vì số lượng”. Du lịch Cồn Cỏ không được đo bằng lượng khách, mà bằng khả năng giữ gìn hệ sinh thái, bảo tồn giá trị lịch sử và tạo ra lợi ích bền vững cho cộng đồng.
Từ góc nhìn của ngành văn hoá, thể thao và du lịch, tham luận của ông Hồ Văn Hoan góp phần hoàn thiện bức tranh phát triển Cồn Cỏ theo hướng kinh tế biển xanh - hài hòa giữa bảo tồn và khai thác, giữa thiên nhiên, lịch sử và con người.
Thông điệp được đặt ra không chỉ cho Cồn Cỏ mà còn mang tính tham chiếu rộng hơn: phát triển du lịch bền vững không phải đi nhanh, mà là đi đúng trong giới hạn của tự nhiên và trách nhiệm với các thế hệ tương lai.
Chiều 23/3, tại Hà Nội, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Viện Tăng trưởng Xanh toàn cầu (GGGI) và Ngân hàng Thế giới tổ chức Hội thảo kỹ thuật với chủ đề: “Thúc đẩy xây dựng thương hiệu nông sản phát thải thấp – hướng tới nông nghiệp xanh và giảm phát thải”.
Trong cuộc chiến với thiên tai, thông tin dự báo và cảnh báo sớm chính là tuyến phòng thủ đầu tiên. Đằng sau những bản tin thời tiết mỗi ngày là sự nỗ lực thầm lặng của những người làm công tác khí tượng, những “người gác bầu trời” đang ngày đêm bảo vệ cộng đồng trước những biến động khó lường của thiên nhiên.
Trước áp lực cạnh tranh từ nhập khẩu và những thay đổi trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, cây ngô Việt Nam đang đứng trước yêu cầu tái định vị vai trò. Trao đổi với phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, TS. Vương Huy Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ngô cho rằng, bên cạnh việc duy trì vai trò truyền thống, ngành ngô cần chuyển mạnh sang hướng ứng dụng công nghệ cao, nâng cao năng suất và giảm chi phí để thích ứng với bối cảnh mới.
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đang mở ra những định hướng quan trọng cho phát triển nông nghiệp bền vững, quản lý tài nguyên hiệu quả và bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới. Với đặc thù là địa phương có hệ sinh thái đa dạng, TP Huế đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm cụ thể hóa các mục tiêu của nghị quyết. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế, để làm rõ những tác động, giải pháp cũng như khó khăn, thách thức trong quá trình thực hiện tại địa phương.
