Kiểm soát thực phẩm từ sản xuất đến thị trường

Tết Trung thu là thời điểm thị trường thực phẩm bước vào giai đoạn tiêu thụ cao, bánh Trung thu, bánh kẹo, nước giải khát, thực phẩm ăn liền và nhiều sản phẩm phục vụ trẻ em được đưa ra thị trường với số lượng lớn, kéo theo nguy cơ phát sinh hàng nhập lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc sản phẩm không bảo đảm các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Từ thực tế đó, công tác kiểm soát thị trường tại Quảng Trị được triển khai theo hướng tăng cường kiểm tra từ khâu sản xuất, kinh doanh đến lưu thông, đồng thời chú trọng giám sát cả những kênh phân phối mới như mạng xã hội, website và sàn thương mại điện tử.

Ông Vũ Quang Thắng, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Trị cho biết, lực lượng Quản lý thị trường chủ động nắm tình hình, quản lý địa bàn, thu thập thông tin, phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường trước, trong và sau Tết Trung thu.

Theo đó, hoạt động kinh doanh thực phẩm trên website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội được tăng cường theo dõi, kiểm tra. Lực lượng chức năng đồng thời chú trọng các cơ sở kinh doanh tại khu vực trước cổng trường học, bệnh viện và những địa điểm tập trung đông người.

Trong quá trình kiểm tra, lực lượng Quản lý thị trường tập trung vào nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, hóa đơn, chứng từ; việc chấp hành các quy định về chất lượng, công bố tiêu chuẩn, công bố hợp quy, sử dụng dấu hợp chuẩn, hợp quy, mã số, mã vạch và ghi nhãn hàng hóa.

Đáng chú ý, việc kiểm soát an toàn thực phẩm không chỉ dựa vào kiểm tra bằng mắt thường hoặc hồ sơ hàng hóa. Với những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao hoặc có dấu hiệu vi phạm, lực lượng chức năng tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc để có cơ sở đánh giá chất lượng và xử lý theo quy định.

Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng đối với thị trường thực phẩm hiện nay. Khi hàng hóa ngày càng đa dạng, được đưa đến người tiêu dùng qua nhiều kênh, việc xác định được sản phẩm đến từ đâu, do cơ sở nào sản xuất, quá trình lưu thông và bảo quản như thế nào có ý nghĩa trực tiếp đối với kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Theo ông Vũ Quang Thắng, công tác kiểm tra, kiểm soát không chỉ tập trung trong thời gian cao điểm mà còn được thực hiện sau Tết Trung thu. Lực lượng chức năng giám sát việc thu hồi, xử lý các sản phẩm hết hạn sử dụng, không còn bảo đảm chất lượng, tránh tình trạng hàng hóa không an toàn tiếp tục được đưa ra thị trường.

Bánh trung thu và đồ chơi trẻ em vào diện kiểm soát trọng điểm

Trong các nhóm hàng phục vụ Tết Trung thu, bánh Trung thu được lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Trị tập trung kiểm soát do liên quan trực tiếp đến an toàn thực phẩm và có thời gian tiêu thụ ngắn. Đây cũng là mặt hàng đòi hỏi sự kiểm soát đồng bộ từ nguyên liệu, quá trình sản xuất, đóng gói, ghi nhãn, bảo quản đến khâu phân phối. Chỉ một mắt xích không được kiểm soát tốt cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

Ông Lương Duy Hùng, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1, cho biết lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh; chú trọng bánh Trung thu nhập lậu, không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn thực phẩm. Các sản phẩm có dấu hiệu bất thường về nhãn hàng hóa, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản, bán qua mạng xã hội hoặc không có hóa đơn, chứng từ được tập trung kiểm tra, lấy mẫu kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc.

Tại địa bàn các phường Đông Hà, Nam Đông Hà và các xã Hiếu Giang, Cam Lộ, Đội Quản lý thị trường số 7 phát hiện 3 vụ vi phạm, xử phạt hành chính 21,5 triệu đồng về hành vi kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ; buộc tiêu hủy 374 bánh Trung thu và 100 đơn vị thực phẩm như mít sấy, bánh quy, táo đỏ sấy khô, tổng trị giá hơn 19,5 triệu đồng.

Những con số này cho thấy kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ vẫn là một yêu cầu xuyên suốt đối với thị trường thực phẩm, nhất là vào các thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh. Khi một sản phẩm không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, cơ quan chức năng cũng gặp khó khăn trong việc xác định trách nhiệm, kiểm tra chất lượng và truy xuất khi xảy ra nguy cơ mất an toàn. Cùng với bánh Trung thu và thực phẩm, đồ chơi trẻ em cũng được đưa vào diện kiểm tra trọng điểm trong dịp này.

Theo ông Lương Duy Hùng đối với mặt hàng đồ chơi trẻ em, lực lượng Quản lý thị trường tập trung kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng và các quy định về an toàn sản phẩm, nhất là những loại đồ chơi có nội dung kích động bạo lực hoặc thành phần, chất liệu có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em.

Hướng tới thị trường thực phẩm minh bạch, an toàn

Trong quản lý thị trường hiện nay, xử lý một vụ hàng lậu hay một lô thực phẩm không rõ nguồn gốc mới chỉ là một phần của công tác bảo đảm an toàn thực phẩm. Quan trọng hơn là hình thành được một thị trường trong đó người sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm với sản phẩm; người tiêu dùng có khả năng nhận diện hàng hóa; còn cơ quan quản lý có thể truy xuất và xử lý khi phát sinh vấn đề.

Với thực phẩm, yêu cầu về nguồn gốc, xuất xứ vì thế cần được đặt song hành với yêu cầu về chất lượng và an toàn. Một sản phẩm có thông tin rõ ràng, nhãn hàng hóa đầy đủ, có hồ sơ chứng minh nguồn gốc và được bảo quản đúng điều kiện sẽ tạo thêm cơ sở để kiểm soát rủi ro trong toàn bộ quá trình từ sản xuất đến tiêu dùng.

Ở chiều ngược lại, những sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn, chứng từ hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản không chỉ tạo ra cạnh tranh không bình đẳng trên thị trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Trị đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh chấp hành quy định pháp luật về hàng hóa, an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, ghi nhãn và nguồn gốc, xuất xứ.

Lực lượng chức năng tiếp tục phối hợp lấy mẫu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, thu hồi và xử lý các sản phẩm thực phẩm không bảo đảm an toàn; đồng thời tăng cường giám sát sau Tết Trung thu, kịp thời phát hiện, ngăn chặn việc lưu thông hàng hóa hết hạn sử dụng, không còn bảo đảm chất lượng.

Đối với người tiêu dùng, việc lựa chọn sản phẩm có nhãn hàng hóa đầy đủ, thông tin rõ ràng về cơ sở sản xuất, nguồn gốc, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản cũng là một mắt xích trong xây dựng thị trường thực phẩm an toàn. Đặc biệt, với các sản phẩm được bán qua mạng xã hội và các kênh trực tuyến, việc kiểm tra thông tin hàng hóa trước khi mua càng cần được chú trọng.

Từ góc độ quản lý, kiểm soát thị trường thực phẩm vì vậy không chỉ nhằm phát hiện và xử lý hàng vi phạm, mà còn góp phần bảo vệ chuỗi cung ứng hợp pháp, nâng cao trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Công tác kiểm soát thị trường được triển khai xuyên suốt từ khâu sản xuất, kinh doanh, lưu thông đến sau Tết Trung thu, góp phần ngăn chặn hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng; bảo đảm an toàn thực phẩm và quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh Quảng Trị...