Với địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn và xuất phát điểm xây dựng nông thôn mới thấp, xã Nậm Lầu, tỉnh Sơn La đang xác định một lộ trình phù hợp, từng bước hoàn thiện quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất, giảm nghèo, cải thiện môi trường và nâng cao đời sống người dân. Mục tiêu được địa phương đặt ra là xây dựng nông thôn mới theo hướng thực chất, phù hợp với điều kiện của từng bản và từng bước tạo nền tảng phát triển bền vững.
Nậm Lầu là xã vùng III của tỉnh Sơn La, được thành lập theo Nghị quyết số 1681/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Sơn La năm 2025. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập địa giới, tổ chức và dân cư của 3 xã Nậm Lầu, Chiềng Bôm và Púng Tra.
Sau sáp nhập, Nậm Lầu có diện tích tự nhiên 24.763 ha, với 25 bản, 3.508 hộ với trên 18.00 nhân khẩu. Trên địa bàn có các dân tộc Thái, Kháng, Mông, Khơ Mú và một số dân tộc khác cùng sinh sống. Xã có các tuyến đường liên xã và tỉnh lộ 108, 117 đi qua, tạo điều kiện kết nối với các khu vực lân cận.
Theo ông Hà Xuân Thủy, Trưởng phòng Kinh tế xã Nậm Lầu, việc hình thành đơn vị hành chính mới mở ra không gian phát triển rộng hơn, song đồng thời cũng đặt ra nhiều yêu cầu trong tổ chức thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có xây dựng nông thôn mới.
Nậm Lầu là xã có diện tích rộng, dân cư phân bố không đồng đều, điều kiện hạ tầng giữa các khu vực còn có sự chênh lệch lớn. Trong khi đó, tỷ lệ nghèo đa chiều của xã còn cao, ở mức trên 46%, trong đó hộ nghèo chiếm 29% và hộ cận nghèo chiếm trên 17,55%. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực và tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới.
Trước thực tế đó, theo ông Hà Xuân Thủy, Nậm Lầu không đặt mục tiêu chạy theo tiến độ mà xác định cần xây dựng một lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế. Trọng tâm là từng bước tạo nền tảng về quy hoạch, hạ tầng, sản xuất, môi trường và đời sống để tiến tới xây dựng nông thôn mới một cách bền vững.
Thời gian qua, UBND xã Nậm Lầu đã triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo các chủ trương, chính sách của Trung ương, của tỉnh và sự chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp, ngành. Công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung chương trình được quan tâm thực hiện nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới.
Cùng với tuyên truyền, xã tiến hành rà soát, đánh giá hiện trạng các tiêu chí, đồng thời lồng ghép các nguồn lực từ các chương trình, dự án đang triển khai trên địa bàn để từng bước đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế, xã hội, hỗ trợ sản xuất và cải thiện đời sống Nhân dân. Trong đó, một số lĩnh vực như quy hoạch, vệ sinh môi trường, giữ gìn an ninh trật tự nông thôn tiếp tục được chính quyền địa phương quan tâm.
Qua rà soát từ đầu năm đến nay cho thấy, xã đạt 1/10 tiêu chí với 16/47 chỉ tiêu. Tiêu chí đã đạt là tiêu chí số 9 về xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công. 9/10 tiêu chí còn lại với 31/47 chỉ tiêu chưa đạt, gồm các lĩnh vực từ quy hoạch, hạ tầng kinh tế, xã hội, phát triển nông thôn, đào tạo nguồn nhân lực đến văn hóa, giáo dục, y tế, giảm nghèo và an sinh xã hội, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, môi trường và cảnh quan nông thôn, tiếp cận pháp luật và an ninh quốc phòng.
Những con số này cho thấy, hành trình xây dựng nông thôn mới của Nậm Lầu vẫn còn nhiều việc phải làm. Tuy nhiên, việc rà soát cụ thể từng tiêu chí cũng giúp địa phương nhìn rõ hơn những mặt đã làm được, những nội dung còn thiếu và những nhiệm vụ cần tập trung trong thời gian tới.
Ở cấp bản, xã đã tiến hành rà soát, đánh giá 25/25 bản. Đến nay chưa có bản nào đạt chuẩn bản nông thôn mới hoặc nông thôn mới kiểu mẫu. Đây cũng là cơ sở để Nậm Lầu xác định việc xây dựng nông thôn mới cần bắt đầu từ từng bản, từng hộ gia đình, gắn mục tiêu chung với những điều kiện cụ thể của từng khu dân cư.
Theo ông Hà Xuân Thủy, một trong những nhiệm vụ được Nậm Lầu xác định là tiếp tục xây dựng và hoàn thiện quy hoạch chung xã giai đoạn 2025–2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Theo định hướng của xã, công tác quy hoạch phải có tầm nhìn, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, gắn với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các chương trình, dự án đầu tư trên địa bàn. Đồng thời, địa phương chú trọng thực hiện tốt công tác quản lý quy hoạch sau khi được phê duyệt.
Đối với một xã có diện tích lớn như Nậm Lầu, quy hoạch có vai trò đặc biệt quan trọng. Quy hoạch phù hợp sẽ tạo cơ sở để địa phương xác định không gian phát triển, bố trí nguồn lực và lựa chọn các công trình ưu tiên. Đây cũng là tiền đề để kết nối phát triển sản xuất với hạ tầng giao thông, thủy lợi, đất đai, dân cư và các dịch vụ thiết yếu.
Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, việc xác định đúng thứ tự ưu tiên càng có ý nghĩa. Thay vì đầu tư dàn trải, địa phương cần từng bước tập trung nguồn lực cho những công trình thiết yếu, có tác động trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân.
Một trong những lĩnh vực Nậm Lầu cần tập trung trong quá trình xây dựng nông thôn mới đó là vấn đề hạ tầng. Hiện nay hệ thống giao thông, thủy lợi, nhà văn hóa, môi trường, nước sạch… tại một số bản chưa đạt chuẩn theo quy định, trong khi nhu cầu vốn đầu tư lớn.
Đây là một thách thức không nhỏ đối với địa phương. Tuy nhiên, việc rà soát hiện trạng giúp xã có cơ sở xác định những công trình cần ưu tiên đầu tư, từng bước cải thiện điều kiện sinh hoạt và sản xuất.
Ông Hà Xuân Thủy cho biết, trong những năm tới, việc lồng ghép nguồn lực từ các chương trình, dự án được xác định là một trong những giải pháp quan trọng. Cùng với nguồn lực nhà nước, địa phương tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân tham gia phù hợp với điều kiện thực tế.
Đối với một địa bàn có tỷ lệ hộ nghèo cao, việc huy động đóng góp trong nhân dân cần được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, phù hợp khả năng của từng hộ, đồng thời ưu tiên nguồn lực hỗ trợ những khu vực và nhóm dân cư còn khó khăn.
Muốn xây dựng nông thôn mới bền vững, theo ông Hà Xuân Thủy, việc nâng cao đời sống người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm. Đối với Nậm Lầu, đây là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi sản xuất nông, lâm nghiệp vẫn chịu tác động của thiên tai, bão lũ, dịch bệnh, hiệu quả đầu tư sản xuất nông nghiệp còn thấp và rủi ro cao.
Hiện nay, cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp, nông thôn của Nậm Lầu còn thiếu, chưa đồng bộ, việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và cơ giới hóa vào sản xuất còn nhiều hạn chế. Vì vậy, phát triển sản xuất cần được gắn với điều kiện thực tế của địa phương, nhằm từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Đây không chỉ là giải pháp nâng cao thu nhập mà còn góp phần tạo nguồn lực nội sinh cho quá trình xây dựng nông thôn mới. Khi đời sống được cải thiện, người dân sẽ có thêm điều kiện đầu tư cho sản xuất, cải thiện nhà ở, giữ gìn cảnh quan và tham gia các hoạt động cộng đồng.
Trong quá trình này, việc tăng cường ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, từng bước cơ giới hóa sản xuất và nâng cao khả năng thích ứng trước thiên tai, dịch bệnh là những vấn đề cần được quan tâm.
Đặc biệt, với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, giảm nghèo là một nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại Nậm Lầu.
Thực tế cho thấy, các mục tiêu về giảm nghèo, phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu sinh kế chưa ổn định, thu nhập còn thấp thì việc huy động nguồn lực trong dân sẽ gặp khó khăn. Bởi vậy, xây dựng nông thôn mới ở Nậm Lầu không chỉ tập trung vào các công trình hạ tầng mà cần gắn với hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao năng lực của người dân và từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống.
Đây cũng là lý do địa phương xác định lộ trình xây dựng nông thôn mới cần phù hợp với điều kiện thực tế, không đặt mục tiêu vượt quá khả năng nguồn lực.
Cùng với hạ tầng và sản xuất, môi trường và cảnh quan nông thôn là một trong những nội dung Nậm Lầu xác định cần tiếp tục tập trung. Trong đó việc chỉnh trang nhà cửa, cải thiện môi trường nông thôn tại một số bản chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục và đồng bộ.
Để khắc phục những điểm còn hạn chế, xã định hướng chỉ đạo các bản và hộ dân tự chỉnh trang hàng rào, cổng, khuôn viên nhà ở sạch sẽ. Các hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm phải có hệ thống xử lý riêng, có bể chứa để hạn chế ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Cùng với đó, địa phương dự kiến xây dựng các tuyến đường trồng hoa, cây cảnh, từng bước tạo cảnh quan nông thôn xanh - sạch - đẹp.
Những nhiệm vụ này không đòi hỏi nguồn vốn quá lớn như các công trình hạ tầng, nhưng lại cần sự tham gia thường xuyên của người dân. Vì vậy, công tác tuyên truyền, vận động được xác định là giải pháp quan trọng để tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động.
Một trong những định hướng xuyên suốt của Nậm Lầu là nâng cao nhận thức và phát huy vai trò chủ thể của người dân.
Thời gian qua, xã đã tập trung tuyên truyền, phổ biến nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đến cán bộ, đảng viên và nhân dân. Thời gian tới, địa phương tiếp tục tổ chức tập huấn, tuyên truyền về chương trình và nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện.
Cùng với đó là tiếp tục thực hiện các cuộc vận động, phong trào như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và các phong trào khác tại địa phương.
Trong điều kiện nguồn lực đầu tư còn hạn chế, thì vai trò của cộng đồng càng trở nên quan trọng. Người dân không chỉ tham gia đóng góp nguồn lực mà còn trực tiếp thực hiện nhiều nội dung của chương trình trong đời sống hằng ngày, từ giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang nhà cửa đến phát triển sản xuất và xây dựng đời sống văn hóa.
Từ kết quả rà soát và những khó khăn hiện nay, Nậm Lầu xác định mục tiêu trong giai đoạn 2026–2030 là duy trì, nâng cao chất lượng các chỉ tiêu, tiêu chí đã đạt, đồng thời từng bước xây dựng và hoàn thiện quy hoạch chung xã gắn với thực hiện Tiêu chí số 1 về Quy hoạch.
Nhìn nhận được những khó khăn còn ở phía trước, trong các năm 2027, 2028, 2029 và 2030, xã không đăng ký đạt chuẩn xã nông thôn mới. Đối với mục tiêu xây dựng bản nông thôn mới, Nậm Lầu đăng ký bản Mỏ Kẹ đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030.
Theo ông Hà Xuân Thủy, việc xác định lộ trình này cho thấy địa phương đang lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tế. Khi xuất phát điểm còn thấp, số tiêu chí chưa đạt còn nhiều, nguồn lực đầu tư hạn chế và tỷ lệ nghèo cao, việc xác định từng bước xây dựng nền tảng là cần thiết.
Mục tiêu quan trọng trong giai đoạn trước mắt là tạo chuyển biến từng lĩnh vực, từng tiêu chí, từng bản. Những kết quả đạt được ở cấp cơ sở sẽ là tiền đề để xã từng bước nâng cao chất lượng các tiêu chí và tiến tới những mục tiêu cao hơn.
Xây dựng nông thôn mới tại Nậm Lầu là chặng đường còn nhiều khó khăn. Địa bàn rộng sau sáp nhập, hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn lực hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, sản xuất còn nhiều rủi ro… là những vấn đề cần được giải quyết từng bước.
Tuy nhiên, việc xác định rõ thực trạng cũng giúp địa phương có cơ sở để lựa chọn hướng đi phù hợp. Thay vì đặt mục tiêu theo phong trào, Nậm Lầu đang hướng đến một lộ trình từng bước, trong đó quy hoạch là nền tảng, hạ tầng là điều kiện, phát triển sản xuất và giảm nghèo là trọng tâm, còn người dân là chủ thể.
Trong thời gian tới, xã tiếp tục rà soát, đánh giá thực trạng, xác định lộ trình thực hiện. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn với các bản, lồng ghép các nguồn lực để đầu tư phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.
Mục tiêu xây dựng nông thôn mới vì thế không chỉ được thể hiện ở những con số về tiêu chí hay những công trình được đầu tư, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi trong đời sống của người dân. Đó là những tuyến đường thuận lợi hơn, môi trường sạch hơn, sản xuất hiệu quả hơn, đời sống ổn định hơn và cảnh quan các bản ngày càng khang trang.
“Với một xã vùng III có xuất phát điểm còn thấp như Nậm Lầu, hành trình xây dựng nông thôn mới chắc chắn cần thêm thời gian và nguồn lực. Nhưng với việc xác định rõ thực trạng, lựa chọn mục tiêu phù hợp và tập trung từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn, địa phương đang đặt nền móng cho một quá trình phát triển lâu dài, hướng tới xây dựng diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, đời sống người dân từng bước được nâng lên và phát triển bền vững hơn”, ông Hà Xuân Thủy chia sẻ.
Phát huy những kết quả đã đạt được trong xây dựng nông thôn mới, xã Bình Minh, Hà Nội đang bước vào chặng đường phát triển mới với yêu cầu cao hơn về hạ tầng, cảnh quan, môi trường, kinh tế và chất lượng cuộc sống. Trên nền địa bàn rộng, dư địa phát triển lớn, Bình Minh xác định xây dựng nông thôn mới gắn với đô thị hóa, chuyển đổi số và phát huy thế mạnh nông nghiệp, làng nghề, thương mại, dịch vụ.
Với quy mô khoảng 4 triệu con heo và 34 triệu con gà, chăn nuôi đang chiếm khoảng 50% giá trị sản xuất ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản của Đồng Nai, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn cung thực phẩm và thúc đẩy kinh tế nông nghiệp. Trước yêu cầu phát triển bền vững, ngành chăn nuôi Đồng Nai đang chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang trang trại, ứng dụng công nghệ cao, tăng cường an toàn sinh học, hình thành các chuỗi liên kết và từng bước hướng tới mô hình chăn nuôi xanh, kinh tế tuần hoàn, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đức Châu, tỉnh Nghệ An từng bước ổn định tổ chức bộ máy, chuyển giao nhiệm vụ, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Khối lượng công việc tăng, nhân lực còn thiếu, hạ tầng và một số quy định chưa đồng bộ đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, nâng cao năng lực đội ngũ và chất lượng phục vụ người dân.
Thủ tục đăng ký mã số thuận lợi hơn, nhưng yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc vẫn đặt ra trách nhiệm cụ thể với vùng trồng, cơ sở đóng gói. Thực tiễn tại Krông Pắc cho thấy rõ sự gắn kết này.
Phát huy nền tảng nông thôn mới nâng cao được xây dựng qua nhiều năm, xã Thanh Oai, Hà Nội đang chuyển sang giai đoạn phát triển mới, với trọng tâm là hoàn thiện quy hoạch, đồng bộ hạ tầng, nâng chất môi trường và phát triển kinh tế nông thôn. Địa phương hướng tới mô hình nông thôn hiện đại, gắn đô thị hóa với chuyển đổi số, nông nghiệp công nghệ cao và bảo tồn các giá trị văn hóa.
