Cụ thể hóa yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng

Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết bảo đảm đủ năng lượng cho tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ. Trong bối cảnh những điểm nghẽn về thể chế và cơ chế đầu tư ngày càng thể hiện rõ, yêu cầu đặt ra là phải có những cơ chế đủ mạnh để khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện cho ngành Năng lượng đi trước một bước.

Theo định hướng tại các nghị quyết gần đây của Quốc hội, đất nước đặt mục tiêu đạt tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới. Điều này đặt ra những yêu cầu và thách thức rất lớn đối với việc bảo đảm cung ứng đầy đủ năng lượng, đặc biệt là điện năng cho nền kinh tế.

Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đưa ra những góc nhìn mới và quan trọng, đặc biệt nhấn mạnh vai trò then chốt của an ninh năng lượng, phát triển các nguồn điện và hệ thống lưới điện nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng trong giai đoạn tới. 

Nhìn tổng thể, các quy định và cơ chế, chính sách của giai đoạn trước đây vẫn còn tồn tại nhiều nội dung chưa thực sự phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay. Tuy nhiên, để sửa đổi và hiệu chỉnh một cách toàn diện, triệt để các chính sách này đòi hỏi rất nhiều thời gian.

Trong bối cảnh đó, Quốc hội ban hành Nghị quyết 253/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 mang tính chất đặc thù, nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, đồng thời đáp ứng yêu cầu mà Nghị quyết 70-NQ/TW đặt ra trong bảo đảm an ninh năng lượng cho giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Nghị quyết cũng đặt ra những yêu cầu và thách thức rất lớn trong việc bảo đảm cung ứng đầy đủ năng lượng, đặc biệt là điện năng cho nền kinh tế trong giai đoạn tới, đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để có thể triển khai nhanh nhất các dự án nguồn điện và các dự án lưới điện.

Thời gian qua, Chính phủ cũng đã ban hành danh mục các dự án trọng điểm, các dự án cấp bách, quan trọng. Điều này cho thấy, đối với những dự án đầu tư trọng điểm, có tính chất đặc thù, đặc biệt là các dự án năng lượng, rất cần được áp dụng những cơ chế, chính sách ưu đãi đặc biệt để rút ngắn thời gian triển khai, đáp ứng kịp thời những yêu cầu cấp thiết của giai đoạn phát triển mới. Qua đó, tạo hành lang pháp lý và cơ chế đủ mạnh để bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Nghị quyết 253 mang tính chất đột phá và có nhiều điểm chưa từng có tiền lệ. Trước đây, khi nói đến điều chỉnh quy hoạch, cấp phép đầu tư hay tổ chức đấu thầu các dự án năng lượng, việc triển khai trên thực tế thường phải phụ thuộc và chịu chi phối bởi rất nhiều luật khác nhau như Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đất đai.

Sự chồng chéo này dẫn tới việc cách hiểu, cách vận dụng giữa các cấp, các ngành có thể không thống nhất, từ đó gây ra những chậm trễ đáng kể trong quá trình xem xét, phê duyệt hồ sơ và triển khai các dự án nguồn điện và lưới điện. Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết lần này đã làm rõ hơn rất nhiều khung pháp lý.

Thay vì phải mất thêm thời gian để sửa đổi đồng bộ các luật đã được ban hành trước đó, trong đó có những luật mới ban hành từ năm 2025, Nghị quyết của Quốc hội trở thành căn cứ pháp lý trực tiếp để Bộ Công Thương cũng như các địa phương có thể chủ động, linh hoạt trong điều hành, điều chỉnh và triển khai.

Tạo xung lực mới, củng cố niềm tin đầu tư

Một điểm rất quan trọng khác là Nghị quyết đã đặc biệt nhấn mạnh đối với các dự án trọng điểm, các dự án cấp bách, có ý nghĩa then chốt đối với an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh các thách thức mới ngày càng lớn, những dự án này đòi hỏi cách tiếp cận thực tiễn hơn, quyết liệt hơn và nhanh hơn, không thể kéo dài thời gian chờ đợi do phải xin ý kiến qua nhiều cấp, nhiều ngành như trước đây.

Tính đột phá của Nghị quyết thể hiện rõ ở chỗ đã hình thành một hành lang pháp lý đủ mạnh, cho phép các cơ quan quản lý nhà nước hành động một cách cụ thể hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn, đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển của ngành năng lượng trong giai đoạn mới.

Trong kỷ nguyên vươn mình, thông điệp “điện đi trước một bước” đã được thể hiện rất rõ trong các nghị quyết được ban hành thời gian qua. An ninh năng lượng được xác định là yếu tố then chốt, tạo nền tảng ổn định để thu hút đầu tư, không chỉ từ khu vực tư nhân trong nước mà còn từ các nhà đầu tư nước ngoài. Bên cạnh Nghị quyết 70-NQ/TW, Bộ Chính trị cũng đã ban hành các nghị quyết quan trọng khác mang tính song hành. Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các hoạt động kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư ngành điện.

Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước mở rộng hơn vai trò và cơ chế để các doanh nghiệp nhà nước tham gia vào các hoạt động kinh tế, nhất là trong lĩnh vực năng lượng. Giai đoạn 2026 - 2030, với các cơ chế, chính sách được thoáng hơn và rõ ràng hơn, cùng với việc phân định thẩm quyền cụ thể giữa Bộ Công Thương và UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt đối với các dự án truyền tải điện và các dự án trọng điểm như điện gió ngoài khơi, quá trình xem xét, phê duyệt sẽ tránh được những vướng mắc, góp phần củng cố niềm tin của các nhà đầu tư.

Nghị quyết 70 đã đặt ra yêu cầu rõ ràng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, trong đó an ninh năng lượng, nguồn điện và hệ thống lưới điện giữ vai trò then chốt đối với phát triển kinh tế - xã hội và chuyển dịch năng lượng. Nghị quyết 253/2025/QH15, với tính chất đặc thù, đã tạo thêm cơ sở pháp lý để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, thúc đẩy triển khai các dự án năng lượng.

Việc hình thành một hành lang pháp lý rõ ràng hơn, cùng với cơ chế và thẩm quyền được phân định cụ thể hơn, được kỳ vọng giúp quá trình điều hành, xem xét, phê duyệt và triển khai các dự án năng lượng chủ động, linh hoạt và nhanh hơn, qua đó đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn 2026 - 2030.