Thanh Hóa thúc đẩy canh tác lúa thân thiện môi trường

Phát triển nền nông nghiệp xanh

Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Quốc Tiến, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, Trưởng Ban Quản lý Dự án cấp tỉnh chủ trì chương trình. Ngoài ra, hơn 60 đại biểu là lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Viện Nông nghiệp Thanh Hóa, Trường Đại học Hồng Đức, Trung tâm Khuyến nông tỉnh; đại diện các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, tiêu thụ lúa gạo, vật tư nông nghiệp; lãnh đạo các xã Thiệu Tiến, Thiệu Hóa, Thọ Long, Xuân Lập cùng nhiều nông dân tiêu biểu đã cùng tham gia trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Quốc Tiến cho rằng, biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức ngày càng lớn đối với sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, chuyển đổi từ phương thức canh tác truyền thống sang các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

Theo ông Nguyễn Quốc Tiến, nhiều giải pháp kỹ thuật đã chứng minh hiệu quả trong thực tiễn như tưới ngập khô xen kẽ, sử dụng phân bón hợp lý, giảm thuốc bảo vệ thực vật, xử lý rơm rạ sau thu hoạch thay cho đốt ngoài đồng. Những giải pháp này không chỉ góp phần cắt giảm phát thải khí nhà kính mà còn giảm chi phí sản xuất, cải thiện năng suất, chất lượng lúa và nâng cao giá trị hạt gạo.

Người đứng đầu Hội Nông dân tỉnh nhấn mạnh, mục tiêu của dự án không chỉ dừng ở việc chuyển giao quy trình kỹ thuật hay xây dựng các mô hình trình diễn mà quan trọng hơn là tạo sự thay đổi trong nhận thức và tư duy sản xuất của người nông dân.

Theo đó, sản xuất nông nghiệp cần chuyển từ dựa vào kinh nghiệm sang dựa trên cơ sở khoa học và công nghệ; từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng; từ sản xuất riêng lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị; đồng thời cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Đây cũng được xem là nền tảng để Thanh Hóa từng bước xây dựng các vùng sản xuất lúa hiện đại, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Tại hội thảo, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa đã trình bày định hướng phát triển các vùng chuyên canh lúa chất lượng cao gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh và giảm phát thải. Theo đó, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục khuyến khích áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật, mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn bền vững và tăng cường liên kết giữa sản xuất với chế biến, tiêu thụ. Các chuyên gia, nhà khoa học cũng chia sẻ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả canh tác, bảo vệ đất, tiết kiệm nước tưới và giảm lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ quá trình sản xuất lúa.

Nhân rộng mô hình sản xuất phát thải thấp

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là xây dựng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân nhằm tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm lúa gạo thân thiện với môi trường.

Đại diện các doanh nghiệp như Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển VinaGreen, Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê cùng nhiều hợp tác xã nông nghiệp đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất, thu mua đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Các đơn vị cũng bày tỏ sẵn sàng đồng hành với nông dân thông qua việc bao tiêu sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và phát thải thấp.

Ở góc độ địa phương, lãnh đạo UBND xã Thiệu Hóa cùng Hội Nông dân các xã Thiệu Tiến, Thọ Long đã chia sẻ những kinh nghiệm trong công tác tuyên truyền, vận động hội viên thay đổi tập quán sản xuất, từng bước tiếp cận các quy trình kỹ thuật mới.

Theo các địa phương, ban đầu không ít nông dân còn e ngại vì lo ngại rủi ro hoặc chưa quen với phương thức canh tác mới. Tuy nhiên, sau khi được tập huấn, hướng dẫn trực tiếp trên đồng ruộng và chứng kiến hiệu quả thực tế từ các mô hình trình diễn, nhiều hộ đã chủ động đăng ký tham gia và sẵn sàng mở rộng diện tích áp dụng.

Là một trong những hộ trực tiếp thực hiện mô hình, ông Trịnh Ngọc Xuân, xã Xuân Lập cho biết việc áp dụng quy trình canh tác thân thiện với môi trường giúp giảm đáng kể lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Đồng thời, cây lúa sinh trưởng khỏe hơn, ít sâu bệnh, giảm chi phí đầu tư và nâng cao hiệu quả kinh tế. Môi trường đồng ruộng cũng được cải thiện, góp phần bảo vệ sức khỏe của người sản xuất.

Điểm nhấn của chương trình là lễ ký kết biên bản ghi nhớ giữa các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ lúa gạo với lãnh đạo các xã tham gia dự án. Hoạt động này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng hình thành chuỗi liên kết bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ, giúp nông dân yên tâm áp dụng quy trình canh tác mới và nâng cao giá trị sản phẩm.

Phát biểu bế mạc hội thảo, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Quốc Tiến đánh giá cao sự phối hợp của các sở, ngành, doanh nghiệp và chính quyền địa phương trong quá trình triển khai dự án. Ông cho biết, thời gian tới Ban Quản lý Dự án sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan báo chí tăng cường tuyên truyền, đồng thời tổng hợp các kiến nghị liên quan đến cơ chế, chính sách hỗ trợ kỹ thuật, tín dụng và liên kết tiêu thụ để báo cáo Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và UBND tỉnh.

Theo Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 là cam kết quan trọng của Việt Nam trước cộng đồng quốc tế. Việc nhân rộng các mô hình sản xuất lúa phát thải thấp không chỉ góp phần thực hiện cam kết này mà còn tạo động lực phát triển nền nông nghiệp hiện đại, nâng cao thu nhập cho nông dân, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và xây dựng những vùng sản xuất lúa xanh, bền vững trên địa bàn tỉnh trong những năm tới.