Thứ trưởng Lê Công Thành nêu 5 định hướng lớn trong lộ trình Net Zero

Biến đổi khí hậu tiếp tục là một trong những thách thức lớn nhất của thế giới hiện nay. Trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) đã trở thành xu thế phát triển chủ đạo của nhiều quốc gia và nền kinh tế lớn.

Các tiêu chuẩn xanh, thị trường carbon, tài chính xanh và chuỗi cung ứng xanh đang từng bước định hình những “luật chơi mới” của thương mại và đầu tư quốc tế. Trong bối cảnh đó, năng lực chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, ngay sau khi cam kết Net Zero vào năm 2050 tại Hội nghị COP26, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt thực hiện đổi mới thể chế, chiến lược, quy hoạch và triển khai thực hiện. Bước đầu tạo hành lang pháp lý và tạo đột phá trong tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi xanh, phát triển nền kinh tế carbon thấp. Lộ trình thực hiện mục tiêu Net Zero được cụ thể hóa cho từng giai đoạn, phù hợp với mục tiêu phát triển của đất nước.

Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ đã chỉ đạo và ban hành nhiều chính sách thúc đẩy phát triển điện, năng lượng tái tạo và năng lượng mới, phát triển các dự án điện gió ngoài khơi, phát triển thị trường carbon, ban hành tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc doanh mục phân loại xanh nhằm phát triển thị trường tài chính tín dụng xanh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 cơ sở thuộc các lĩnh vực nhiệt điện, sản xuất sắt, thép, sản xuất xi măng cho năm 2025 và 2026. Mới đây, ngày 29/6, sàn giao dịch carbon trong nước đã đi vào vận hành, tạo nền tảng cho hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Bên cạnh đó, các chương trình hành động quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, phục hồi và nâng cao chất lượng rừng, đất ngập nước biển và ven biển đang được thúc đẩy nhằm phát huy tối đa năng lực hấp thụ, lưu giữ carbon tự nhiên, biến tiềm năng sinh thái thành nguồn lực kinh tế xanh, bền vững.

Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của doanh nghiệp và nhân dân, trong thời gian tới, Thứ trưởng Lê Công Thành nêu rõ cần tiếp tục triển khai các định hướng lớn trong lộ trình đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Một là hoàn thiện thể chế. Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về giảm phát thải khí nhà kính; tăng cường công tác kiểm kê khí nhà kính, đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) và thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu; đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế tham gia quá trình chuyển đổi xanh.

Hai là phát triển thị trường carbon trong nước. Việc hình thành và vận hành thị trường carbon trong nước là bước đi quan trọng nhằm tạo ra công cụ kinh tế hỗ trợ giảm phát thải với chi phí hợp lý, đồng thời mở ra cơ hội huy động nguồn lực xã hội cho quá trình chuyển đổi xanh.

Đây cũng là điều kiện cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với các xu hướng và yêu cầu mới của thị trường quốc tế. Đồng thời, thị trường carbon sẽ góp phần tạo lập tín hiệu thị trường cho các hoạt động đầu tư xanh, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ thực hiện mục tiêu giảm phát thải mà còn là cơ hội để doanh nghiệp chủ động tham gia vào các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon và tiếp cận các nguồn lực tài chính xanh trong tương lai.

Ba là bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch năng lượng xanh, bền vững. Việt Nam kiên định quan điểm bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết cho phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng cùng với yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tới, việc bảo đảm cung ứng đủ năng lượng cho phát triển đất nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Việt Nam đang thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững và phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước; phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng mới phù hợp; sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; từng bước giảm cường độ phát thải của nền kinh tế, đồng thời bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia. 

"Tinh thần xuyên suốt là vừa đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn tăng trưởng mới, vừa từng bước thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính theo lộ trình phù hợp", Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh.

Bốn là thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các ngành kinh tế. Quá trình chuyển đổi xanh đang được triển khai ngày càng mạnh mẽ trong các lĩnh vực công nghiệp, giao thông, xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên sẽ góp phần tạo ra các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững hơn; đồng thời nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong đó, cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của quá trình chuyển đổi. Những doanh nghiệp tiên phong trong đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển sản phẩm xanh và thực hiện các tiêu chuẩn ESG sẽ có nhiều lợi thế hơn trong tiếp cận thị trường quốc tế, thu hút đầu tư và nâng cao giá trị thương hiệu.

Năm là phát huy vai trò của các hệ sinh thái tự nhiên trong hấp thụ và lưu giữ carbon. Với hệ sinh thái rừng, đất ngập nước, biển và ven biển phong phú, Việt Nam có lợi thế quan trọng trong việc hấp thụ và lưu giữ carbon. Việc bảo vệ, phục hồi và phát triển các hệ sinh thái tự nhiên không chỉ góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn mở ra tiềm năng phát triển thị trường tín chỉ carbon, tạo sinh kế bền vững cho người dân và đóng góp vào mục tiêu phát triển xanh của đất nước.

"Lộ trình Net Zero của Việt Nam là lộ trình chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh, phát thải thấp, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo dựng những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế", Thứ trưởng Lê Công Thành khẳng định.

Thứ trưởng Lê Công Thành nêu rõ, lộ trình Net Zero của Việt Nam không chỉ là lộ trình giảm phát thải khí nhà kính mà còn là lộ trình đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo dựng những động lực phát triển mới. Trong bức tranh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh và phát thải thấp, Việt Nam lựa chọn chủ động thích ứng, chủ động chuyển đổi và chủ động nắm bắt cơ hội để phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và hiệu quả hơn.

"Với quyết tâm của Đảng và Nhà nước, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế cùng tinh thần đổi mới sáng tạo của toàn xã hội, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050", Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định.