Ngày 14/4, tại Hà Nội, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến tiếp Tiến sĩ Rebecca Bunnell, Phó Trợ lý Ngoại trưởng Thường trực phụ trách Cục Đối ngoại và An ninh Y tế Toàn cầu (Hoa Kỳ). Buổi làm việc nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực an ninh y tế toàn cầu, tập trung vào phòng, chống các bệnh truyền nhiễm mới nổi và các bệnh lây truyền từ động vật sang người.
Nâng cao năng lực thú y, giám sát dịch bệnh và an toàn sinh học
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, hệ thống 10 phòng thí nghiệm chăn nuôi và thú y hiện có của Bộ đạt tiêu chuẩn ISO/IEC 17025, trong đó có 1 phòng thí nghiệm an toàn sinh học cho thí nghiệm và khu nuôi động vật thử nghiệm, tạo nền tảng thuận lợi để tiếp nhận và triển khai hiệu quả các hợp phần hỗ trợ kỹ thuật.
Liên quan đến tổ chức bộ máy, Thứ trưởng khẳng định, Việt Nam vừa hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở vẫn còn những hạn chế nhất định, do đó việc tăng cường hợp tác giữa các bên để hỗ trợ nâng cao năng lực, chia sẻ kinh nghiệm là rất cần thiết trong giai đoạn tới.
Thông tin về kết quả hợp tác, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Văn Long cho biết, trong hơn 20 năm qua, ngành Chăn nuôi và Thú y Việt Nam đã nhận được sự hỗ trợ toàn diện từ phía Hoa Kỳ, đặc biệt trong việc tăng cường năng lực phòng thí nghiệm và triển khai tiếp cận Một Sức khỏe (One Health).
Theo Vụ trưởng, các cơ quan của Hoa Kỳ, trong đó có Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) và Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, đã hỗ trợ tích cực Việt Nam trong công tác đào tạo, tập huấn, cung cấp trang thiết bị phòng thí nghiệm, cũng như nâng cao năng lực giám sát dịch bệnh và cảnh báo sớm.
Ông nhấn mạnh, đây là một mô hình hợp tác được duy trì xuyên suốt trong nhiều năm, thể hiện sự quan tâm đặc biệt và liên tục của phía Hoa Kỳ đối với lĩnh vực thú y và y tế công cộng tại Việt Nam. Trong đó, một số nội dung hợp tác trọng tâm gồm: giám sát dịch bệnh trên động vật, đặc biệt là các bệnh truyền lây sang người; phòng chống kháng thuốc; và xây dựng hệ thống cảnh báo dịch bệnh. Việt Nam cũng đã tham gia tích cực vào việc chia sẻ dữ liệu dịch tễ và cung cấp mẫu virus phục vụ nghiên cứu, trong đó có việc gửi các mẫu cúm gia cầm tới CDC Hoa Kỳ để phân tích, phục vụ phát triển vắc xin.
Về kết quả đạt được, Vụ trưởng Nguyễn Văn Long cho biết, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng các chương trình quốc gia về giám sát và ứng phó dịch bệnh, đồng thời phát triển mạng lưới hơn 10 phòng thí nghiệm có khả năng phát hiện và xử lý các mầm bệnh mới nổi. Hệ thống báo cáo dịch bệnh cũng đã được thiết lập, góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm và phối hợp quốc tế.
Đáng chú ý, trong lĩnh vực động vật, Việt Nam đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ để nghiên cứu và bước đầu sản xuất vắc xin phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi, đồng thời triển khai giám sát các chủng virus lở mồm long móng lưu hành tại Việt Nam. Bên cạnh đó, hợp tác trong lĩnh vực công nghệ sinh học và công nghệ gen cũng đạt nhiều kết quả quan trọng, đặc biệt trong kiểm soát và đánh giá các sự kiện biến đổi gen phục vụ thức ăn chăn nuôi.
Đẩy mạnh hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ trong Chương trình an ninh y tế toàn cầu
Theo đề xuất của Chính phủ Hoa Kỳ, Việt Nam được mời tham gia xây dựng Chương trình hỗ trợ an ninh y tế toàn cầu do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chủ trì. Dự kiến, Bộ Y tế Việt Nam sẽ là cơ quan đầu mối trong nước, với sự phối hợp của các bộ, ngành liên quan. Trong khuôn khổ chương trình, một hợp phần quan trọng tập trung hỗ trợ nâng cao năng lực chẩn đoán của hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia và cấp tỉnh trong lĩnh vực thú y.
Chương trình hướng tới mục tiêu tăng cường năng lực phát hiện sớm, phòng ngừa và ứng phó hiệu quả với các bệnh truyền nhiễm mới nổi, bệnh tái nổi và bệnh lây từ động vật sang người. Đồng thời, chương trình góp phần củng cố hệ thống giám sát dịch bệnh, bảo đảm an toàn sinh học, an ninh sinh học phòng thí nghiệm và thúc đẩy chia sẻ dữ liệu theo cách tiếp cận đa ngành “Một Sức khỏe” (One Health).
Phát biểu tại buổi làm việc, Tiến sĩ Rebecca Bunnell, Phó Trợ lý Ngoại trưởng Thường trực, Cục Đối ngoại và An ninh Y tế Toàn cầu, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, nhấn mạnh, quan hệ hợp tác giữa hai bên thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đối mặt nhiều khó khăn và thách thức về y tế toàn cầu.
Theo bà Rebecca Bunnell, những thách thức trong thời gian qua cũng đồng thời mở ra cơ hội để hai bên tăng cường hơn nữa hợp tác, mở rộng các lĩnh vực phối hợp và nâng cao hiệu quả triển khai các chương trình y tế. Bà cho biết, Hoa Kỳ đang xây dựng chiến lược hợp tác mới với các quốc gia, trong đó tập trung hỗ trợ nâng cao năng lực tự cường, tự chủ, hướng tới bảo đảm phát triển bền vững và tăng cường khả năng ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp.
Liên quan đến Biên bản ghi nhớ (MOU) trong lĩnh vực y tế, bà Rebecca Bunnell nhấn mạnh vai trò quan trọng của các cơ quan liên quan trong việc phối hợp triển khai và hiện thực hóa các nội dung sau khi văn kiện được ký kết. Bà cho rằng, việc sớm ký kết MOU sẽ tạo cơ sở quan trọng để hai bên thúc đẩy các hoạt động hợp tác cụ thể, đặc biệt trong khuôn khổ tiếp cận “Một Sức khỏe” (One Health), hướng tới tăng cường an ninh y tế toàn cầu.
Bà Rebecca Bunnell khẳng định, việc ký kết MOU sẽ là bước khởi đầu quan trọng, tạo nền tảng cho hợp tác lâu dài, đồng thời mở ra các giai đoạn phối hợp sâu rộng hơn trong tương lai, hướng tới mục tiêu chung về an ninh y tế toàn cầu.
Đáp lại, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết Bộ đã tiếp nhận văn bản hợp tác và xác định đây là nền tảng quan trọng nhằm tăng cường năng lực bảo đảm an toàn dịch bệnh, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh xuyên biên giới ngày càng phức tạp. Thứ trưởng nhấn mạnh, Việt Nam có đường biên giới đất liền và trên biển dài, vì vậy nguy cơ xâm nhập và lây lan dịch bệnh luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế, trong đó có Hoa Kỳ.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, việc tăng cường hỗ trợ từ phía Hoa Kỳ sẽ góp phần quan trọng trong nâng cao năng lực giám sát, phòng chống dịch bệnh động vật, cũng như kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh trong chăn nuôi và thú y. Thứ trưởng khẳng định, phía Bộ sẽ triển khai các nội dung liên quan một cách khẩn trương, nhằm sớm hiện thực hóa các thỏa thuận hợp tác, qua đó nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống dịch bệnh và bảo đảm an toàn sinh học tại Việt Nam.
Về định hướng thời gian tới, Việt Nam đề xuất tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ Hoa Kỳ, Đại sứ quán và các cơ quan liên quan trong việc tăng cường năng lực Một Sức khỏe, đặc biệt ở cấp địa phương; nâng cao năng lực giải trình tự gen và phân tích chuyên sâu tại các phòng thí nghiệm trung ương; đồng thời hoàn thiện hệ thống giám sát và cảnh báo dịch bệnh có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu quốc tế.
Việt Nam cũng mong muốn tiếp tục triển khai các chương trình hợp tác cụ thể trong khuôn khổ An ninh Y tế Toàn cầu và các sáng kiến do CDC Hoa Kỳ hỗ trợ, nhằm nâng cao năng lực ứng phó dịch bệnh và bảo đảm an ninh y tế bền vững.