Thương mại điện tử mở đường cho OCOP vươn xa

Mở rộng thị trường từ nền tảng số

Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các cửa hàng, hội chợ hay hệ thống phân phối truyền thống, nhiều sản phẩm OCOP đang đứng trước cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn thông qua các nền tảng trực tuyến. Từ đặc sản vùng miền, nông sản đến các sản phẩm chế biến, thương mại điện tử không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng mà còn mở ra hướng đi mới trong quảng bá, xây dựng thương hiệu.

Để tạo điều kiện cho xu hướng này phát triển, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Kế hoạch số 843/KH-UBND về phát triển thương mại điện tử trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch nhằm cụ thể hóa Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 và Kế hoạch tổng thể ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực biên giới, miền núi giai đoạn 2027-2030, phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Đây được xem là bước đi nhằm tạo thêm điều kiện để các chủ thể OCOP ứng dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời mở rộng kênh phân phối, đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.

Không chỉ dừng lại ở việc thúc đẩy mua bán trực tuyến, kế hoạch còn hướng đến nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động thương mại điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh. Qua đó, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy kinh tế số gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Nghệ An đặt ra là xây dựng nền tảng và hệ thống dữ liệu phục vụ phát triển thương mại điện tử. Theo đó, tỉnh sẽ xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về hoạt động thương mại điện tử thuộc phạm vi quản lý; tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin với các hệ thống dữ liệu của Trung ương và các ngành liên quan, đồng thời khai thác hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu số về sản phẩm chủ lực, nông sản và sản phẩm OCOP sẽ từng bước được xây dựng, chuẩn hóa và công khai. Đây là cơ sở để người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin, phục vụ truy xuất nguồn gốc điện tử, quản lý chuỗi cung ứng và kết nối sản xuất với thị trường tiêu thụ.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng triển khai các nền tảng số hỗ trợ giao dịch, xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm trong nước, từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu. Các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, nông sản an toàn và sản phẩm thân thiện với môi trường được xác định là những nhóm hàng cần ưu tiên hỗ trợ.

Đến nay, toàn tỉnh có 588 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó 545 sản phẩm đạt hạng 3 sao, 40 sản phẩm đạt hạng 4 sao và 3 sản phẩm đạt hạng 5 sao. Đã có 106 xã, phường có sản phẩm OCOP còn thời hạn, còn 24 xã chưa có sản phẩm OCOP. Kết quả này cho thấy, Chương trình OCOP đã từng bước phát huy tiềm năng, lợi thế về sản phẩm đặc trưng của các địa phương, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực nông thôn.

Không chỉ bán hàng, mà còn phải nâng chất lượng sản phẩm

Thương mại điện tử mở ra nhiều cơ hội, nhưng để tận dụng được lợi thế ấy, các chủ thể OCOP không thể chỉ đưa sản phẩm lên sàn giao dịch rồi chờ khách hàng tìm đến. Chất lượng, mẫu mã, khả năng đáp ứng đơn hàng, xây dựng thương hiệu và kỹ năng kinh doanh trên môi trường số vẫn là những yếu tố quyết định sức cạnh tranh.

Ông Nguyễn Bá Hùng, Giám đốc HTX dược liệu Bá Hùng cho rằng: Việc ứng dụng thương mại điện tử vào kinh doanh là cần thiết trong bối cảnh công nghệ ngày càng có vai trò quan trọng. Tuy nhiên, để kênh bán hàng này phát huy hiệu quả, năng lực của chính các chủ thể sản xuất, kinh doanh là yếu tố không thể xem nhẹ.

Thực tế cho thấy, với nhiều hợp tác xã và cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, việc tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử vẫn còn không ít khó khăn. Từ kỹ năng xây dựng nội dung quảng bá, quản lý gian hàng, chăm sóc khách hàng đến khâu đóng gói, vận chuyển, tất cả đều đòi hỏi sự đầu tư bài bản.

Nhìn từ góc độ này, phát triển thương mại điện tử không đơn thuần là mở thêm một kênh bán hàng, mà còn là quá trình thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh. Các chủ thể OCOP cần quan tâm hơn đến việc hoàn thiện chất lượng, cải tiến bao bì, xây dựng câu chuyện sản phẩm và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng. Đó cũng là nền tảng để sản phẩm địa phương có thể cạnh tranh lâu dài trên thị trường.

Bên cạnh việc hỗ trợ kết nối thị trường, Nghệ An cũng định hướng đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất, chế biến, bảo quản sản phẩm. Tỉnh khuyến khích phát triển các mô hình thương mại điện tử tuần hoàn, thúc đẩy tiêu dùng xanh, sử dụng bao bì tái chế, thân thiện với môi trường và ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải trong hoạt động logistics, vận chuyển hàng hóa.

Ông Phùng Thành Vinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết: Định hướng phát triển thương mại điện tử của tỉnh gắn với việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong sản xuất, chế biến và bảo quản sản phẩm; khuyến khích phát triển các sản phẩm ít phát thải, sử dụng bao bì thân thiện với môi trường và giảm phát thải trong quá trình vận chuyển.

Cùng với đó, Nghệ An sẽ thúc đẩy chia sẻ hạ tầng giữa các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thương mại điện tử và doanh nghiệp phân phối bán lẻ; tăng cường kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, doanh nghiệp với người tiêu dùng và cơ quan quản lý nhà nước. Các hoạt động liên kết vùng, kết nối cung cầu giữa các địa phương cũng được chú trọng nhằm hình thành hệ thống kết nối từ sản xuất đến tiêu thụ.

Đặc biệt, việc gắn thương mại điện tử với quảng bá du lịch, văn hóa và sản phẩm đặc trưng tại khu vực biên giới, cửa khẩu được kỳ vọng sẽ mở thêm hướng phát triển cho những địa phương còn nhiều khó khăn trong tiếp cận thị trường.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, quy mô kinh tế số trong GRDP của Nghệ An đạt trên 10%; tỷ lệ dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến thông qua website, sàn giao dịch thương mại điện tử, mạng xã hội và các ứng dụng bán hàng đạt 70%.