Thủy sản Việt Nam 2025: Vượt sóng lớn, tạo đà cho năm bản lề 2026

Chiều 7/1, tại Hội nghị Tổng kết năm 2025 và triển khai kế hoạch năm 2026 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), bức tranh toàn cảnh của ngành thủy sản Việt Nam đã được phác họa với những gam màu sáng tối đan xen. Năm 2025 được xem là năm “vượt vũ môn”, khi ngành phải đối mặt với những biến động chưa từng có: từ sáp nhập bộ máy, thiên tai khắc nghiệt, đến áp lực gỡ thẻ vàng EC.

Báo cáo tại hội nghị, ông Phạm Quang Toản, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, nhấn mạnh năm 2025 là thời điểm ngành chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế thủy sản. Theo ước tính, tổng sản lượng thủy sản đạt 9,95 triệu tấn, trong đó sản lượng khai thác đạt 3,83 triệu tấn, Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD, vượt xa kế hoạch đề ra.

Phát biểu tại hội nghị, Cục trưởng Trần Đình Luân đánh giá: “Năm nay là một năm chúng ta đạt mốc xuất khẩu rất cao. Có lẽ đó là kết quả từ những chiến lược, đề án mà chúng ta triển khai theo hướng làm ít nhưng hiệu quả cao”. Theo ông, chiến lược phát triển thủy sản bền vững đã bắt đầu phát huy hiệu quả rõ rệt: khai thác chững lại, nuôi trồng bứt phá, đặc biệt là tôm, cá tra và các đối tượng nuôi biển, rong tảo có thị trường ổn định.

Cục trưởng Trần Đình Luân khẳng định công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản đã trở thành hoạt động thường xuyên. Công tác tuần tra của lực lượng Kiểm ngư cũng được cải thiện nhờ phối hợp với Biên phòng, Cảnh sát biển và Chi cục địa phương, giúp rút ngắn thời gian xử lý vi phạm.

Công nghệ cũng được ứng dụng rộng rãi, mô hình dự báo ngư trường, kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch được nhiều doanh nghiệp lớn áp dụng, giảm tổn thất và nâng cao giá trị sản phẩm.

Bước sang năm 2026, ngành đặt mục tiêu tổng sản lượng trên 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu 11,5 tỷ USD. Cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ giảm khai thác, tăng nuôi trồng và chế biến sâu.

Là đơn vị luôn song hành cùng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, đánh giá cao sự phối hợp giữa hai đơn vị trong việc giải quyết rào cản thương mại. Tuy nhiên, ông thẳng thắn chỉ ra những khó khăn: tại thị trường Trung Quốc, các sản phẩm khai thác tự nhiên như tôm hùm bông bị kiểm soát chặt; tại EU, vấn đề IUU vẫn là rào cản lớn. Ông nhấn mạnh việc quản lý tàu cá, truy xuất nguồn gốc và hợp tác giám sát an toàn dịch bệnh là then chốt để bảo đảm mục tiêu xuất khẩu năm 2026.

Cùng lúc, ông cũng mang tin vui về tiềm năng thị trường mới: nếu giải quyết được chứng nhận Halal, ngành có thể mở ra cơ hội xuất khẩu 5-6 triệu USD vào Trung Đông, châu Phi và các nước Hồi giáo.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp xuất khẩu, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhấn mạnh, thị trường ngày càng yêu cầu sản phẩm khai thác hợp pháp và sản phẩm nuôi có mã số vùng nuôi. Tuy nhiên, việc cấp mã số vẫn còn vướng cơ chế quy hoạch và phân cấp. Hiệp hội kiến nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư đồng hành, tháo gỡ khó khăn và đẩy mạnh số hóa chứng nhận thủy sản.

Phát biểu chỉ đạo và kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh ba trọng tâm: hoàn thiện thể chế và hạ tầng, gỡ thẻ vàng IUU, và tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ. Ông khẳng định: “Năm 2026 sẽ là năm bản lề quan trọng, với đà tăng trưởng và tâm thế mới, ngành thủy sản sẽ tiếp tục bứt phá, hoàn thành xuất sắc mục tiêu 11,5 tỷ USD, khẳng định vị thế trên trường quốc tế”.

Với nền tảng từ những thành tựu đạt được, năm 2026 được kỳ vọng là thời điểm ngành thủy sản “tăng tốc, bứt phá”. Nhờ việc chuyển đổi sang tư duy kinh tế thủy sản và sự phối hợp đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, ngành hứa hẹn tiếp tục khẳng định vị thế là trụ cột xuất khẩu của nền kinh tế, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu vươn ra thị trường quốc tế.