Việc chính thức chinh phục MarinTrust 3.0: tiêu chuẩn khắt khe nhất hành tinh về bột cá bền vững, không chỉ đưa Việt Nam vươn lên dẫn đầu khu vực mà còn khẳng định uy tín của thương hiệu biển quốc gia. Đây chính là "tấm vé xanh" để chúng ta xóa bỏ rào cản IUU, tiến thẳng vào các chuỗi cung ứng toàn cầu và hiện thực hóa giấc mơ tỷ đô từ nền kinh tế tuần hoàn.
Nhãn xanh - điều kiện bắt buộc để ra “biển lớn”
Trong chuỗi giá trị thủy sản, bột cá được coi là “nguyên liệu vàng” nhờ hàm lượng protein cao và dưỡng chất tối ưu. Tuy nhiên, trước áp lực về biến đổi khí hậu và khai thác quá mức, thị trường quốc tế đã thay đổi luật chơi. Những khái niệm “nhãn đỏ”, “nhãn vàng” đang dần bị thay thế bằng “nhãn xanh” – biểu tượng của trách nhiệm và sự minh bạch.
Nói về sức ép này, ông Đinh Xuân Lập, Phó Giám đốc Trung tâm Hợp tác Quốc tế Nuôi trồng và Khai thác thủy sản bền vững (ICAFIS), phân tích: “Các nhà mua hàng quốc tế lớn như Walmart, Aeon hay Metro đều đặt ra tiêu chuẩn rất cao về tính bền vững. Những bộ tiêu chuẩn như BAP, GlobalGAP hay ASC đều yêu cầu tỷ lệ lớn bột cá phải có chứng nhận hoặc đến từ các chương trình cải thiện nghề cá (FIP). Đây không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc nếu muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Ông Lập nhấn mạnh thêm, nếu không thay đổi theo hướng quản trị bền vững và trách nhiệm xã hội, thủy sản Việt Nam sẽ rất khó giữ vững vị thế tại các phân khúc giá trị cao.
Bước đột phá từ mô hình hợp tác công tư (PPP)
Sau hơn 10 năm kiên trì với Dự án Cải thiện nghề lưới kéo (FIP Vũng Tàu), ngành thủy sản đã hái được "quả ngọt". Tháng 4/2026, Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu (Công ty Phúc Lộc Vũng Tàu) chính thức trở thành đơn vị đầu tiên tại châu Á đạt chứng nhận MarinTrust 3.0 cho phân khúc bột cá từ cá nguyên con.
Chia sẻ về hành trình chinh phục tiêu chuẩn quốc tế, ông Phạm Quốc Hưng, Trưởng phòng Quản lý Công ty Phúc Lộc Vũng Tàu, khẳng định, để nâng cấp từ MarinTrust 2.0 lên phiên bản 3.0 khắt khe nhất hiện nay, doanh nghiệp đã trải qua quá trình chuẩn bị bền bỉ từ năm 2023. Dù việc sàng lọc và yêu cầu cam kết nguồn gốc từ các chủ tàu vô cùng khó khăn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng sản xuất, nhưng đây là lựa chọn tất yếu để đảm bảo tính bền vững.
“Với vị thế tiên phong, Công ty Phúc Lộc Vũng Tàu không chỉ tự tin về lợi thế cạnh tranh mà còn cam kết phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để thực hiện trách nhiệm xã hội, quyết tâm giữ vững “tấm thẻ xanh” và khẳng định uy tín cho ngành bột cá Việt Nam trên trường quốc tế" - ông Phạm Quốc Hưng nhấn mạnh.
Đánh giá về mô hình này, ông Đinh Xuân Lập nhận định FIP Vũng Tàu là minh chứng rõ nét cho sự thành công của hợp tác công tư (PPP): “Đây là mô hình cần được nhân rộng, không chỉ trong thủy sản mà ở nhiều ngành hàng khác. Khi đó, Việt Nam mới có thể chuyển từ bị động sang chủ động trong cuộc chơi toàn cầu”. |
Khai phá "mỏ vàng" phụ phẩm tỷ đô
Không chỉ dừng lại ở bột cá, ngành thủy sản đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng kinh tế tuần hoàn, tận dụng tối đa phế phụ phẩm.
Tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận, những thứ tưởng chừng "bỏ đi" đang được nhiều doanh nghiệp thổi vào một sức sống mới. Điển hình là Công ty TNHH Tứ Hải, nơi ông Đào Quốc Tuấn (Tổng Giám đốc TNHH Tứ Hải) đã biến những mẻ xương cá đục vốn chỉ có giá vài ngàn đồng mỗi ký thành sản phẩm sấy khô cao cấp xuất khẩu sang Nhật Bản. Với mức giá 10 USD/kg, phụ phẩm này đang mang về doanh thu 10-12 tỷ đồng mỗi năm, dù vậy doanh nghiệp vẫn luôn trong tình trạng "cháy hàng" vì nhu cầu quốc tế quá lớn.
Song hành với hướng đi ấy, bà Nguyễn Thị Hồng Lan – Giám đốc Công ty TNHH Hải Lan, lại chọn cách tái sinh vỏ ốc thành đồ mỹ nghệ tinh xảo. Với bà, mỗi chiếc vỏ ốc đều mang trong mình "hơi thở của biển cả". Hải Lan không chỉ hướng đến việc giảm thiểu rác thải hay tạo sinh kế cho người lao động, mà còn muốn thông qua đó để kể những câu chuyện văn hóa Việt đầy cảm hứng với bạn bè quốc tế.
Tiềm năng là rất lớn, song thực tế hiện nay giá trị từ chế biến phụ phẩm mới đạt khoảng 275 triệu USD, còn cách rất xa con số kỳ vọng 4-5 tỷ USD mỗi năm. Bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, nhận định việc tận dụng phế phẩm là "mũi tên trúng hai đích", vừa kiến tạo giá trị kinh tế bền vững, vừa nâng cao uy tín cho thương hiệu thủy sản Việt Nam toàn cầu.
Tuy nhiên, để khai phá trọn vẹn "mỏ vàng" tỷ đô này, TS. Phạm Quốc Huy, Phân viện trưởng Phân viện Nghiên cứu hải sản phía Nam, khẳng định rằng để biến phế phẩm thành tài nguyên, chúng ta cần một cái nhìn công nghiệp hóa. Các đòn bẩy về chính sách thuế, tín dụng xanh và ưu đãi công nghệ sẽ là động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp dốc sức đầu tư. Khi sự liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và ngư dân đủ chặt chẽ, ngành thủy sản Việt Nam sẽ không chỉ giàu có về kinh tế mà còn bền vững về môi trường.
Trước tình hình nắng nóng kéo dài, nhiệt độ môi trường và nước biển biến động mạnh, các vùng nuôi tôm, cá biển, tôm hùm, nhuyễn thể và lồng bè ven biển đang đứng trước nguy cơ sốc môi trường, giảm sức đề kháng, phát sinh dịch bệnh. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có buổi trò chuyện cùng ông Lê Đình Khiêm – Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Khánh Hòa về tình hình nuôi trồng và khuyến cáo mùa nắng nóng.
Những năm gần đây, ngành thủy sản với mức độ tăng trưởng năm sau luôn cao hơn năm trước. Đặc biệt, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 11 tỷ USD. Để có được thành tựu này, ngoài sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng sự nỗ lực của người dân, doanh nghiệp…, trong đó phải kể đến đội ngũ nguồn nhân lực phục vụ nuôi trồng, chế biết, xuất khẩu thủy sản. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với PGS, TS. Thái Thanh Bình, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế, Kỹ thuật và Thủy sản.
Không còn là những chuyến tàu chở đầy nguyên liệu thô với giá trị khiêm tốn, nông lâm thuỷ sản Việt Nam năm 2026 đang lột xác mạnh mẽ bằng công nghệ cao và chuẩn mực xanh bền vững. Từ những hạt cà phê hòa tan được định giá lại tại EU đến những lô thủy sản tuần hoàn đạt chuẩn ESG, hành trình thoát ly nghịch lý giá rẻ đang hiện thực hóa. Với đà tăng trưởng 5,4%, cột mốc giá trị tỷ đô đã ở ngay trước mắt...
