Các chuyên gia, nhà khoa học cùng thảo luận, chia sẻ giải pháp và khuyến nghị chính sách nhằm thúc đẩy hợp tác, đổi mới sáng tạo, hướng tới mục tiêu thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển bền vững, cũng như chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững trong tương lai.
Ngày 9/1, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) của Liên hợp quốc và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tổ chức Hội nghị toàn thể ISG 2025 với chủ đề “Thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững: Hợp tác và đổi mới sáng tạo”. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam Shantanu Chakraborty và Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam Vinod Ahuja đồng chủ trì hội nghị.
Hội nghị Toàn thể ISG là diễn đàn cấp cao giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế, doanh nghiệp, đối tác phát triển, các tổ chức phi chính phủ và các cơ quan nghiên cứu để cùng trao đổi, chia sẻ các kết quả nghiên cứu, triển khai mô hình và định hướng hỗ trợ nguồn lực phù hợp với các ưu tiên quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững.
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh: “Với quỹ đất nông nghiệp chỉ khoảng 10,3 triệu hecta và áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và môi trường, Việt Nam nhận thức rất rõ rằng: không thể có một nền nông nghiệp thịnh vượng nếu thiên nhiên không được bảo vệ. Vì vậy, chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững không phải là lựa chọn, mà là con đường tất yếu”.
Trong khuôn khổ hội nghị, ông Trần Văn Thể, Đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm đã cập nhật kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững (FST-NAP) ở Việt Nam đến năm 2030. Theo đó, mục tiêu chung của chương trình là chuyển đổi hệ thống thực phẩm từ sản xuất đến tiêu dùng theo hướng minh bạch, bền vững, đảm bảo an ninh lương thực, nâng cao đời sống, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu, góp phần đạt các mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030.
Ông Nguyễn Song Hà, Trợ lý Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam cũng thông tin về hỗ trợ kỹ thuật của FAO cho quá trình chuyển đổi an ninh lương thực tại Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030. Hỗ trợ kỹ thuật của FAO cho Việt Nam dụa trên 4 lĩnh vực chính: Phát triển con người toàn diện; chuyển đổi kinh tế và chuyển đổi số; hành động khí hậu và tính bền vững về môi trường; quản trị tốt và thượng tôn pháp luật.
Trong buổi sáng, các đại biểu, chuyên gia và các nhà khoa học chia thành 3 nhóm để thảo luận các chuyên đề về sản xuất ít phát thải và bền vững; chuyên đề dinh dưỡng, an toàn thực phẩm và giảm thất thoát lãng phí lương thực; chuyên đề về quản trị và Chương trình ISG.
Chuyên đề về sản xuất ít phát thải và bền vững
Ông Huỳnh Quốc Tịnh, Giám đốc Chương trình Nông nghiệp và Thực phẩm bền vững WWF-Việt Nam nhấn mạnh, nông nghiệp sinh thái mang lại lợi ích đa chiều như giảm đáng kể lượng khí thải nhà kính, bảo vệ đa dạng sinh học và tăng cường hệ sinh thái, cải thiện sinh kế và tăng khả năng chống chịu với khí hậu cho nông dân…. Tuy nhiên nông nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với những thách thức về suy thoái môi trường.
Tại phiên trình bày, ông Hoàng Quốc Tịnh cũng giới thiệu tới hội nghị một số mô hình nông nghiệp sinh thái đa dạng được triển khai tại Việt Nam. Bên cạnh đó, ông Tịnh cũng đưa ra các khuyến nghị chính sách như ưu tiên cho cơ quan quản lý, các nhà tài trợ và doanh nghiệp để phát triền nông nghiệp sinh thái ở Việt Nam.
PGS, TS. Trần Minh Tiến, Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) đã trình bày nội dung về sức khoẻ của đất, sử dụng đất canh tác bền vững. Theo đó, diện tích đất nông nghiệp Việt Nam là 28,0 triệu ha trong đó đất sản xuất nông nghiệp 11,6 triệu hecta. Tuy nhiên, đất nông nghiệp ở Việt Nam đang bị thoái hóa và suy giảm độ phì vì các nguyên nhân bao gồm: biến đổi khí hậu, bão, lũ, hạn hán, xói mòn, lở đất, xâm nhập mặn, phương pháp canh tác không hợp lý; sử dụng phân bón chưa đúng cách; lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật,…
Trong phần trình bày của mình, PGS, TS. Trần Minh Tiến cũng nhấn mạnh việc sử dụng đất bền vững. Theo đó, cần sử dụng đất trên cơ sở tối ưu các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đồng thời cần sử dụng phân bón hiệu quả và cân đối cho các loại cây trồng. Ngoài ra, có thể áp dụng các biện pháp quản lý chất lượng đất và hướng dẫn canh tác trực tuyến, cũng như khắc phục các yếu tố hạn chế trong đất.
Chuyên đề dinh dưỡng, an toàn thực phẩm và giảm thất thoát lãng phí lương thực
PGS, TS, BS.Trương Tuyết Mai, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trình bày tham luận về xu hướng thay đổi tiêu thụ thực phẩm và định hướng giải pháp nhằm tiêu thụ thực phẩm lành mạnh bền vững tại Việt Nam. Bà Trương Tuyết Mai đưa những số liệu về hiện trạng dinh dưỡng của Việt Nam trong cuộc tổng điều tra dinh dưỡng quốc gia năm 2020. Cụ thể, suy dinh dưỡng thấp còi (CED) của trẻ em dưới 5 tuổi: 19,6% (trong đó vùng phía Bắc, miền núi chiếm 38% tổng số); suy dinh dưỡng thấp còi ở phụ nữ và người cao tuổi là 13-18%; tình trạng thiếu kẽm của trẻ em dưới 5 tuổi là 58% (trong đó vùng phía Bắc, miền núi chiếm 67-69% tổng số); tình trạng thiếu máu, thiếu vitamin D, thiếu sắt…; tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em dưới 5 tuổi 7,3% (trong đó hơn 10% ở khu vực thành thị), độ tuổi từ 5-19 tuổi là 19,6% (trong đó hơn 40% trong tổng số ở thành thị), người lớn là 19-22%, các bệnh không lây nhiễm như: tăng huyết áp (>30%); tiểu đường (7,3%)….
Từ thực trạng này, PGS, TS, BS.Trương Tuyết Mai đưa ra các định hướng và giải pháp như: Chính sách kiểm soát yếu tố tiêu cực và khuyến khích tạo cơ chế cho yếu tố tích cực, truyền thông, giáo dục, tư vấn thay đổi hành vi, khoa học, công nghệ, sản xuất, thực phẩm lành mạnh, an toàn, dinh dưỡng, phối hợp liên ngành, huy động nguồn lực, trách nhiệm của người dân.
Bên cạnh đó, bà Mai cũng đưa ra những cách khuyến khích thay đổi chế độ ăn uống như: giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng, dán nhãn khí nhà kính, giảm thịt và sữa trong các bữa ăn do trường học, bệnh viện cung cấp, khuyến khích các sản phẩm thay thế thịt, sữa trong ngành thực phẩm…
Cũng tại hội nghị, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cũng đã tổng kết lại các ý kiến trình bày tại chuyên đề thảo luận dinh dưỡng, an toàn thực phẩm và giảm thất thoát lãng phí lương thực để đưa ra các đề xuất chiến lược giai đoạn 2026 -2030 vấn đề liên quan đến nông nghiệp đảm bảo dinh dưỡng và chú trọng đến vấn đề tiêu dùng bền vững giảm thất thoát lãng phí lương thực.
Tại Hội nghị, FAO đã phát động “Năm Quốc tế phụ nữ làm nông nghiệp 2026”, nhấn mạnh vai trò quan trọng của phụ nữ trong việc xây dựng hệ thống lương thực thực phẩm toàn diện và bền vững. Sáng kiến này được triển khai nhằm nâng cao nhận thức về những đóng góp của phụ nữ đối với an ninhlương thực, dinh dưỡng và sinh kế nông thôn, đồng thời thúc đẩy các chính sách, đầu tư và quan hệ đối tác phải quan tâm đến bình đẳng giới.
Các chuyên gia, nhà khoa học đóng góp nhiều ý kiến quan trọng trong Hội nghị toàn thể ISG 2025 để thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển bền vững, cũng như chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải trong tương lai.
Năm 2025 – năm đầu tiên chính thức vận hành trên cơ sở hợp nhất, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường đã từng bước ổn định tổ chức, phát huy vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược chủ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu, tư vấn chính sách và triển khai các nhiệm vụ khoa học – công nghệ, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Khởi nghiệp từ phế phẩm nông nghiệp, chị Vũ Thị Liễu đã tiên phong biến lá dứa thành sợi dệt may, một loại vải sinh học thân thiện môi trường. Không chỉ đưa sản phẩm dệt Việt Nam ra thị trường quốc tế, câu chuyện của chị còn truyền cảm hứng về chuyển đổi xanh gắn với chuyển đổi số, thúc đẩy sự phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường.
