Đoạn đê bao Tân An sông Thị Tính (phường Phú An, TP. Hồ Chí Minh) được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư xây dựng hơn 30 năm trước, vừa thực hiện nhiệm vụ đê điều vừa phục vụ nhu cầu đi lại. Trước nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng lớn, một doanh nghiệp đề xuất tự bỏ kinh phí cải tạo, gia cố 760m mặt đê kết hợp làm đường giao thông công cộng.
Đơn vị mong muốn được tự bỏ kinh phí nâng cấp đê bao là Công ty TNHH Phân bón Nguyên Ngọc, có sơ sở đóng trên tuyến đê bao.
Đoạn đê bao Tân An dài 760m Công ty TNHH Phân bón Nguyên Ngọc đề xuất cải tạo nằm ở đầu tuyến đê bao Tân An, từ K0+000 đến K0+760, tiếp giáp đường Nguyễn Chí Thanh.
Theo văn bản của Trung tâm Quản lý và khai thác công trình thủy lợi TP. Hồ Chí Minh, đê bao Tân An do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đầu tư xây dựng, hoàn thành năm 1994. Sau đó, công trình đã hai lần được nâng cấp vào các năm 1998 và 2015. Hiện, tuyến đê do Trung tâm Quản lý và khai thác công trình thủy lợi TP. Hồ Chí Minh quản lý, khai thác.
Tuyến đê thuộc cấp V, mặt đê rộng khoảng 3m, cao trình mặt đê +2,2m, hiện được gia cố bằng đất đỏ đầm chặt.
Trước khi Bình Dương sáp nhập với TP. Hồ Chí Minh, đoạn đê bao dọc sông Thị Tính này thuộc phường Tân An, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, nay thuộc phường Phú An, TP. Hồ Chí Minh. Cùng với nhiệm vụ đê điều, mặt đê nhiều năm qua còn được sử dụng phục vụ nhu cầu giao thông.
Dọc khu vực này có hoạt động sản xuất, kinh doanh và các bến thủy nội địa hàng hóa. Trong đó, bến của Công ty TNHH Phân bón Nguyên Ngọc nằm phía trong tuyến đường (gần K0+760). Việc mặt đê còn hạn chế về kết cấu và tải trọng vì vậy ảnh hưởng đến nhu cầu vận chuyển hàng hóa của doanh nghiệp.
Theo hồ sơ, tải trọng khai thác cho phép hiện nay của tuyến đê không quá 10 tấn. Trong khi đó, do nhu cầu vận chuyển hàng hóa nên phương án cải tạo đang được doanh nghiệp đề xuất có kết cấu mặt đường bê tông xi măng cốt thép với tải trọng thiết kế trục xe 12 tấn.
Nhu cầu nâng cấp các tuyến đê kết hợp giao thông tại Bình Dương thực tế đã được đặt ra từ nhiều năm trước.
Năm 2021, Chi cục Thủy lợi tỉnh Bình Dương từng có văn bản đề nghị Tổng cục Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) hướng dẫn thủ tục nâng cấp, gia cố các tuyến đê trên địa bàn để kết hợp giao thông cho phương tiện trên 10 tấn lưu thông.
Trong văn văn bản trả lời, Tổng cục Phòng, chống thiên tai cho rằng việc tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng, tu bổ, nâng cấp, kiên cố hóa đê điều nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động vận chuyển, giao thông trên đê, góp phần phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực đê điều. Tuy nhiên, việc cải tạo phải bảo đảm an toàn đê, tính toán tải trọng thiết kế và có giải pháp quản lý tải trọng phương tiện.
Đến ngày 21.3.2025, UBND tỉnh Bình Dương có Công văn số 1671/UBND-KT, về mặt chủ trương chấp thuận cho Công ty TNHH Phân bón Nguyên Ngọc thực hiện cải tạo, gia cố 760m mặt đê bao Tân An, từ đường Nguyễn Chí Thanh đến Km0+760, kết hợp làm đường giao thông.
Theo chủ trương này, doanh nghiệp có trách nhiệm liên hệ Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, chính quyền địa phương, đơn vị quản lý công trình thủy lợi và các đơn vị liên quan để được hướng dẫn thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật.
Mong muốn của doanh nghiệp là tự bỏ nguồn kinh phí để cải tạo, gia cố đoạn đê, qua đó vừa bảo đảm chức năng đê điều vừa tạo điều kiện giao thông, vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn.
Việc nâng cấp tuyến đường nếu được triển khai cũng không chỉ phục vụ riêng hoạt động của một doanh nghiệp. Thực tế dọc tuyến có các bến thủy nội địa hàng hóa đang hoạt động, trong khi bến của Nguyên Ngọc nằm phía trong. Khi hạ tầng giao thông được cải thiện, khả năng kết nối giữa đường bộ với các bến thủy trên tuyến cũng thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, từ mong muốn của doanh nghiệp đến khi tuyến đê có thể được cải tạo và khai thác với tải trọng cao hơn vẫn còn nhiều bước.
Một trong những vấn đề phát sinh là 3 cống thoát nước bằng thép CT3 đường kính 40cm nằm dưới đoạn đê. Các cống này được xây dựng cùng tuyến đê từ năm 1994 và đến nay đã hơn 30 năm sử dụng.
Qua khảo sát, các cống vẫn thông thoáng, chưa bị bồi lắng, tắc nghẽn. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn xác định kết cấu cống cũ không còn phù hợp để đồng bộ với kết cấu mặt đường bê tông xi măng cốt thép có tải trọng thiết kế trục xe 12 tấn theo phương án cải tạo.
Trung tâm Quản lý và khai thác công trình thủy lợi TP. Hồ Chí Minh đề xuất thay toàn bộ 3 cống cũ bằng cống tròn bê tông cốt thép đường kính 60cm, tải trọng thiết kế HL93 hoặc tương đương; đồng thời gia cố nền, xây dựng tường đầu, tường cánh và lắp đặt van ngăn triều.
Do các cống hiện hữu là tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, việc phá dỡ, thay thế cũng phải thực hiện theo quy định về quản lý tài sản. Phương án xử lý tài sản sẽ được Công ty TNHH Phân bón Nguyên Ngọc phối hợp với đơn vị quản lý đưa vào Báo cáo kinh tế - kỹ thuật trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Hiện Trung tâm Quản lý và khai thác công trình thủy lợi đã đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh xem xét phương án thay 3 cống, xử lý tài sản hiện hữu; đồng thời đề nghị doanh nghiệp phối hợp hoàn thiện Báo cáo kinh tế - kỹ thuật để trình thẩm định, phê duyệt.
Trung tâm và Chi cục Thủy lợi TP. Hồ Chí Minh tiếp tục được đề xuất theo dõi, quản lý tài sản và phối hợp với doanh nghiệp trong quá trình khảo sát, thiết kế, thi công nhằm bảo đảm an toàn công trình đê điều trong quá trình cải tạo cũng như sau khi đưa vào sử dụng.
Như vậy, chủ trương xã hội hóa nguồn lực để cải tạo đê kết hợp giao thông đã được đặt ra từ nhiều năm trước và doanh nghiệp cũng bày tỏ mong muốn tự bỏ kinh phí thực hiện. Tuy nhiên, việc nâng cấp tuyến đê, đặc biệt khi hướng đến tải trọng thiết kế trục xe 12 tấn, vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kỹ thuật, an toàn đê điều, quản lý tài sản và được cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt trước khi triển khai.
Đại diện doanh nghiệp cho biết, đơn vị mong ngành Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cùng các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ, hướng dẫn để sớm hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và các thủ tục pháp lý cần thiết, tiến tới triển khai nâng cấp tuyến đê kết hợp phục vụ giao thông, tạo thuận lợi hơn cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa.
Hơn 40 năm vận hành, nhiều công trình thủy lợi trên địa bàn do Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Sông Đáy (Hà Nội) quản lý đang đối mặt với tình trạng xuống cấp, thiếu đồng bộ, trong khi áp lực từ đô thị hóa, công nghiệp hóa và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. Không chỉ đảm bảo tưới tiêu cho hàng chục nghìn héc-ta đất nông nghiệp, đơn vị còn phải giải quyết hàng nghìn vụ vi phạm hành lang công trình, xử lý tình trạng xả rác, nước thải và từng bước triển khai cơ chế thu phí tiêu thoát nước đối với các khu công nghiệp.
Giữa mạng lưới kênh mương chằng chịt nuôi sống hàng chục nghìn hecta đất nông nghiệp, Hệ thống thủy lợi Nam Ninh (Ninh Bình) đang oằn mình trước áp lực kép: hạ tầng xuống cấp và cơ chế tài chính chưa theo kịp thực tiễn. Không chỉ là câu chuyện tưới tiêu, đây còn là bài toán môi trường, quản lý và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Việc sửa đổi, bổ sung 20 thủ tục hành chính trong lĩnh vực thủy lợi thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh và cấp xã được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính, giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ cho tổ chức, cá nhân.
