Những ngày đầu tháng 6/2026, khi màu xanh phủ kín các triền núi đá vôi ở khu vực Lạc Sơn (Phú Thọ), những bước chân kiểm lâm vẫn lặng lẽ băng rừng, vượt suối để tuần tra, kiểm soát và bảo vệ hơn 30.000 ha rừng. Thực hiện lời dạy của Bác Hồ: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” đã trở thành phương châm hành động của những người giữ rừng, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, phát triển sinh kế cho đồng bào và giữ màu xanh cho các thế hệ mai sau.
LTS: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới vấn đề trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng, sống hài hòa với thiên nhiên.
Người chọn việc trồng cây là điểm xuất phát để bảo vệ môi trường và kêu gọi mọi người ra sức trồng cây, gây rừng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Sự nghiệp trồng cây được Chủ tịch Hồ Chí Minh xem trọng như sự nghiệp trồng người, bởi trồng cây hay trồng người cũng là phục vụ lợi ích của con người.
Kể từ Tết Canh Tý năm 1960 cho đến hết cuộc đời, với tầm nhìn chiến lược, Người đã phát động và trực tiếp chỉ đạo “Tết trồng cây”, làm cho việc trồng cây gây rừng, bảo vệ rừng trở thành phong trào rộng khắp và thường xuyên của quần chúng.
Bác Hồ tuy đã đi xa nhưng những lời dạy: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” của Người vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự.
Tuyến bài “Vận dụng tư tưởng của Bác Hồ về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường phản ánh những nỗ lực và kết quả thực hiện công tác trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng của các địa phương, lực lượng kiểm lâm, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng, phòng hộ và người dân. Qua đó tôn vinh những tập thể và cá nhân đã có những hành động thiết thực trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng.
Những ngày đầu hè, con đường dẫn vào các xã vùng cao của huyện Lạc Sơn cũ uốn lượn giữa những cánh rừng xanh ngút mắt. Mây trắng lững lờ trôi trên các dãy núi đá vôi, còn dưới những tán cây rậm rạp, tiếng chim rừng hòa cùng tiếng suối tạo nên bản hòa âm đặc trưng của núi rừng xứ Mường.
Ít ai biết rằng để giữ được màu xanh ấy là sự nỗ lực bền bỉ của lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương suốt nhiều năm qua.
Hiện nay, Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn (Phú Thọ) đang quản lý gần 35.000 ha đất quy hoạch lâm nghiệp, trong đó có hơn 30.000 ha rừng. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là “lá phổi xanh”, giữ nước, chống xói mòn, điều hòa khí hậu và tạo sinh kế cho hàng chục nghìn người dân địa phương.
Ông Hoàng Xuân Hùng, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn cho biết, lời dạy “Rừng là vàng” của Bác Hồ luôn được đơn vị xác định là kim chỉ nam trong mọi hoạt động quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
“Chúng tôi nhận thức rằng giá trị của rừng ngày nay không chỉ nằm ở gỗ hay lâm sản mà còn ở giá trị môi trường, sinh thái và đời sống của người dân. Vì vậy, bảo vệ rừng phải gắn với bảo vệ sinh kế và phát triển bền vững”, ông Hoàng Xuân Hùng chia sẻ.
Từ giữ rừng bằng mệnh lệnh sang giữ rừng bằng sinh kế
Một trong những thay đổi lớn nhất của công tác quản lý rừng ở Lạc Sơn những năm gần đây là chuyển từ tư duy bảo vệ rừng mang tính hành chính sang bảo vệ rừng dựa vào cộng đồng và lợi ích của người dân.
Lạc Sơn là khu vực có hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc Mường. Cuộc sống của nhiều hộ dân vẫn phụ thuộc đáng kể vào tài nguyên rừng. Nếu không tạo được sinh kế ổn định, áp lực lên tài nguyên rừng sẽ luôn hiện hữu.
Nhận thức rõ điều đó, lực lượng kiểm lâm đã phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ rừng, đồng thời hỗ trợ phát triển các mô hình kinh tế dưới tán rừng.
Những sản phẩm như hạt dổi, mật ong, ớt thóc, dược liệu bản địa từng bước trở thành nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân.
Không ít hộ gia đình trước đây chỉ khai thác ngắn hạn nay đã chuyển sang đầu tư phát triển rừng gỗ lớn, hướng tới chu kỳ kinh doanh dài hơn nhưng giá trị kinh tế cao hơn.
Theo thống kê của Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn, mỗi năm địa phương duy trì trồng và khai thác khoảng 2.000 ha rừng tập trung. Đồng thời, phong trào trồng cây phân tán được duy trì thường xuyên với từ 200.000 - 300.000 cây xanh mỗi năm.
Sự thay đổi trong nhận thức của người dân đang mang lại những kết quả tích cực. Nhiều năm liên tiếp, diện tích rừng trên địa bàn được giữ ổn định; tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng được kiểm soát.
“Chúng tôi luôn xác định người dân là chủ thể quan trọng nhất trong bảo vệ rừng. Khi người dân thấy được lợi ích từ rừng thì họ sẽ trở thành những người bảo vệ rừng hiệu quả nhất”, ông Hoàng Xuân Hùng nhấn mạnh.
Những con số nổi bật về rừng Lạc Sơn: gần 35.000 ha đất quy hoạch lâm nghiệp; hơn 30.000 ha đất có rừng; 18.195 ha rừng tự nhiên; 12.460 ha rừng trồng; 2.000 ha trồng, khai thác rừng tập trung mỗi năm và 200.000 - 300.000 cây xanh được trồng phân tán hằng năm.
Những người giữ rừng giữa đại ngàn
Một ngày tuần tra của kiểm lâm Lạc Sơn thường bắt đầu từ rất sớm. Tại nhiều khu vực rừng giáp ranh, cán bộ kiểm lâm phải đi bộ hàng chục ki-lô-mét, băng qua những con dốc dựng đứng để kiểm tra hiện trường.
Sau khi thực hiện sắp xếp bộ máy, địa bàn quản lý của đơn vị trải rộng trên 8 xã với địa hình đồi núi phức tạp. Trong khi đó, lực lượng kiểm lâm còn mỏng, khối lượng công việc ngày càng lớn.
Có những khu vực mất nhiều giờ đi bộ mới tiếp cận được. Vào mùa khô, nguy cơ cháy rừng luôn thường trực. Đến mùa mưa, sạt lở, lũ quét và sâu bệnh lại trở thành những mối đe dọa mới.
Thực tế ấy đòi hỏi lực lượng kiểm lâm phải duy trì thường xuyên công tác tuần tra, kiểm soát và bám địa bàn. Nhiều cán bộ kiểm lâm ví công việc của mình như “ăn cơm rừng, ngủ rừng”, bởi phần lớn thời gian đều gắn với những cánh rừng xa xôi.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi diễn biến rừng, cảnh báo cháy rừng và quản lý dữ liệu lâm nghiệp.
Các phần mềm quản lý rừng, bản đồ số, hệ thống định vị GPS giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm các nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng.
Theo ông Nguyễn Văn Cường, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn, bên cạnh các giải pháp chuyên môn, yếu tố quyết định vẫn là sự phối hợp đồng bộ giữa lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư.
“Bảo vệ rừng không phải nhiệm vụ riêng của ngành kiểm lâm. Khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, khi người dân cùng đồng hành thì hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng sẽ được nâng lên rõ rệt”, ông Nguyễn Văn Cường khẳng định.
Những thách thức lớn đối với công tác bảo vệ rừng ở Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn, gồm: áp lực sinh kế của người dân vùng rừng; địa bàn rộng, địa hình chia cắt, lực lượng kiểm lâm mỏng; nguy cơ chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép; biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ cháy rừng; thiên tai và sâu bệnh gây hại rừng ngày càng phức tạp.
Gìn giữ màu xanh cho thế hệ mai sau
Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, vai trò của rừng càng trở nên quan trọng.
Những cánh rừng ở Lạc Sơn không chỉ bảo vệ môi trường sinh thái địa phương mà còn góp phần điều tiết nguồn nước, giảm thiểu thiên tai và hấp thụ khí nhà kính.
Nhận thức rõ điều đó, thời gian tới Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn tiếp tục tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Trong đó, đơn vị sẽ tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng phù hợp với văn hóa, phong tục của đồng bào Mường; đưa các quy định pháp luật về bảo vệ rừng trở nên gần gũi, dễ hiểu và dễ thực hiện hơn.
Song song với đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, hệ thống GIS và thiết bị bay không người lái trong tuần tra, giám sát rừng nhằm khắc phục khó khăn về nhân lực và địa hình.
Việc phát triển rừng gỗ lớn, nâng cao giá trị kinh tế từ rừng cũng được xác định là một trong những hướng đi quan trọng để tạo động lực cho người dân gắn bó với nghề rừng.
Chiều muộn, khi nắng bắt đầu khuất sau những dãy núi đá vôi, các tổ tuần tra trở về sau một ngày bám rừng. Những bước chân lấm đất, những bộ quần áo thấm đẫm mồ hôi là minh chứng cho sự thầm lặng của những người đang ngày đêm gìn giữ “vàng xanh” nơi vùng đất Mường.
Từ những cánh rừng tự nhiên được bảo vệ nguyên vẹn, những diện tích rừng trồng ngày càng mở rộng cho đến những mô hình sinh kế dưới tán rừng đang phát huy hiệu quả, có thể thấy lời dạy của Bác Hồ về bảo vệ và phát triển rừng vẫn đang hiện hữu sinh động trong từng hành động của những người làm nghề rừng ở Lạc Sơn.
Đó không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là cam kết lâu dài để giữ màu xanh cho quê hương, để những cánh rừng hôm nay tiếp tục trở thành nguồn sống, nguồn sinh kế và niềm tự hào của các thế hệ mai sau.
Định hướng trọng tâm giai đoạn tới của Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn, như: bảo vệ nghiêm diện tích rừng hiện có; chủ động phương án phòng cháy, chữa cháy rừng; ứng dụng GIS, bản đồ số và flycam trong quản lý rừng; nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành; phát triển rừng gỗ lớn gắn với sinh kế người dân; khuyến khích phát triển sản phẩm dưới tán rừng và OCOP lâm nghiệp.
Bài 8: Giữ màu xanh cho Thủ đô từ lời dạy “Rừng là vàng”
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 6: Kiểm lâm Thái Nguyên - Để rừng mãi là “vàng”
- Bài 5: “Rừng là vàng” giữa đại ngàn Ngọc Sơn – Ngổ Luông
- Bài 4: Khi lời dạy của Bác xanh mãi cùng đại ngàn Lục Ngạn
- Bài 3: Giữ màu xanh từ lời dạy của Bác - Chuyện ở Hạt Kiểm lâm Cao Phong
- Bài 2: Giữ “vàng xanh” nơi đại ngàn Tây Yên Tử theo lời Bác
Ngày 26/6, tại Trung tâm Hội nghị quốc tế (số 11 Lê Hồng Phong, Ba Đình, Hà Nội), Đảng ủy Chính phủ tổ chức Hội thi Báo cáo viên, Tuyên truyền viên giỏi tuyên truyền Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và tuyên truyền nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030 trong Đảng bộ Chính phủ.
Giữa những cánh rừng bạt ngàn của Thái Nguyên, màu xanh đang tiếp tục được nối dài bằng hàng triệu cây mới, những cuộc tuần tra xuyên núi và cả nỗ lực chuyển đổi số trong quản lý bảo vệ rừng. Từ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý”, lực lượng Kiểm lâm Thái Nguyên cùng người dân nơi đây đang từng ngày gìn giữ “vàng xanh” giữa nhiều áp lực của biến đổi khí hậu, thiếu nhân lực và nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng từ nhu cầu phát triển kinh tế của người dân.
Giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp phía Tây tỉnh Phú Thọ, nơi những cánh rừng đặc dụng Ngọc Sơn – Ngổ Luông trải dài hơn 15 nghìn ha vẫn ngày đêm xanh thẳm, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” vẫn được những người giữ rừng nơi đây coi như kim chỉ nam trong từng bước chân tuần tra, từng đợt trồng cây đầu xuân và từng cuộc vận động người dân cùng chung tay bảo vệ rừng.
Mỗi độ tháng Năm về, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” lại vang lên như lời hiệu triệu thiêng liêng đối với những người làm nghề giữ rừng. Trên những cánh rừng trải dài ở Chũ – Lục Ngạn, tư tưởng của Bác không chỉ được nhắc nhớ trong các hội nghị hay phong trào thi đua, mà đã trở thành hành động cụ thể của cán bộ Hạt kiểm lâm liên phường, xã Chũ – Lục Ngạn (Bắc Ninh), chính quyền địa phương và người dân trong hành trình giữ màu xanh cho núi đồi.
Những ngày đầu năm, khi sương sớm còn phủ trắng các triền núi ở vùng Cao Phong (Phú Thọ), tiếng loa truyền thanh từ các xóm nhỏ đã vang lên những nội dung quen thuộc về phòng cháy, chữa cháy rừng, bảo vệ động vật hoang dã và vận động người dân trồng cây gây rừng. Ở những cánh rừng trải dài qua các xã Cao Phong, Thung Nai, Mường Thàng, màu xanh vẫn được giữ gìn nguyên vẹn qua từng mùa khô khắc nghiệt.
