Về Châu Tiến chạm vào vùng đất “huyền thoại” của du lịch cộng đồng

Châu Tiến là xã miền núi, cách xa trung tâm tỉnh Nghệ An và vùng đồng bằng. Người dân nơi đây từ bao đời nay gắn bó với rừng, với nương rẫy, quanh năm cần mẫn mưu sinh giữa đại ngàn. Bù lại, thiên nhiên ưu ái ban tặng cho vùng đất này phong cảnh hữu tình, mát lành và đậm chất thơ. Núi non trùng điệp, sông suối uốn lượn cùng những danh thắng nổi tiếng như thác Đũa, thác Tạt Ngoi, khe Nặm Pông, làng Thái cổ Hoa Tiến, đền Chiêng Ngam, núi Bù Đằng, núi Phá Xăng… đã và đang níu chân bao du khách. Ai từng đặt chân đến Châu Tiến hẳn khó lòng quên được vẻ đẹp vừa hùng vĩ, vừa nên thơ của miền đất này.

Sau sáp nhập, Châu Tiến như có thêm đà để bứt phá, phát huy tiềm năng về di tích lịch sử và cảnh quan thiên nhiên. Lợi thế “trời ban” ấy trở thành điểm tựa quan trọng để địa phương định hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Nhận thức rõ điều đó, những năm qua, chính quyền và người dân đã chủ động kết nối, tranh thủ các nguồn lực nhằm thúc đẩy loại hình du lịch này. Dù chặng đường ban đầu còn nhiều khó khăn, song những tín hiệu tích cực bước đầu cho thấy hướng đi này mang ý nghĩa lâu dài và rất đáng kỳ vọng.

Cộng hưởng với những lợi thế sẵn có về thiên nhiên và văn hóa, đồng bào Châu Tiến đang từng bước đổi mới tư duy, thay đổi cách làm để hướng tới phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp, bài bản. Từ chỗ làm du lịch mang tính tự phát, manh mún, người dân đã dần ý thức rõ vai trò chủ thể của mình trong việc gìn giữ bản sắc, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, hấp dẫn.

Nổi bật trong bức tranh du lịch cộng đồng của Châu Tiến là bản Hoa Tiến. Ấn tượng đầu tiên là hàng trăm ngôi nhà sàn khang trang, gọn gàng, được nâng cấp nhưng vẫn giữ nguyên lối kiến trúc truyền thống của đồng bào Thái. Hiện bản có 9 homestay phục vụ nhu cầu lưu trú, ăn uống của du khách. Đặc biệt, năm 2021, Hợp tác xã Du lịch cộng đồng bản Hoa Tiến đã được tỉnh Nghệ An công nhận là chủ thể có sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao.

Không chỉ làm du lịch từ cảnh quan và không gian sống, Hoa Tiến còn chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Bản hiện có Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa truyền thống cấp tỉnh, với sứ mệnh gìn giữ và lan tỏa tinh hoa văn hóa của các thế hệ đi trước. Câu lạc bộ duy trì sinh hoạt định kỳ, tổ chức luyện tập, bảo tồn dân nhạc, dân ca, dân vũ; sưu tầm, dịch thuật, thống kê các hình thức diễn xướng dân gian; tái hiện các nghi lễ, nghi thức tín ngưỡng của đồng bào. Qua đó, thế hệ trẻ có điều kiện tiếp nối văn hóa cội nguồn, tránh nguy cơ mai một những giá trị quý báu.

Gắn bó cả đời với công tác bảo tồn văn hóa, nghệ nhân Sầm Thị Xanh (bản Hoa Tiến) chia sẻ: “Muốn giữ được văn hóa thì trước hết phải có đam mê, nhiệt huyết và xác định rõ tư tưởng ‘hòa nhập nhưng không hòa tan’. Câu lạc bộ là nơi quy tụ những người hiểu sâu về văn hóa truyền thống, từ đó truyền dạy lại cho lớp trẻ. Chúng tôi luôn tâm niệm còn sống là còn cống hiến, bằng mọi giá không để mai một vốn quý của cha ông. Con cháu phải thuộc nằm lòng các nghi lễ như buộc chỉ cổ tay, Xăng Khan hay các làn điệu dân ca truyền thống thì văn hóa mới được lưu truyền bền vững”.

Theo nghệ nhân Sầm Thị Xanh, đồng bào Thái ở Hoa Tiến hiện lưu giữ 8 làn điệu dân ca, gồm hát nhuôn, hát suối, hát lăm, hát khắp, hát on, hát ổi, hát ru, hát long lai. Mỗi làn điệu là một lát cắt của đời sống, phản ánh cảnh sắc thiên nhiên, tình cảm con người, lao động sản xuất và nhịp sinh hoạt thường ngày. Những câu hát mộc mạc, sâu lắng làm cho cuộc sống thêm phong phú, xua tan muộn phiền, mang lại cảm giác an yên, hạnh phúc.

Đến với bản Hoa Tiến nói riêng và xã Châu Tiến nói chung, du khách còn được đắm mình trong những câu hát ca ngợi vẻ đẹp con người và mảnh đất Chiêng Ngam – vùng đất nổi danh nằm trọn giữa ba con sông Nặm Việc, Nặm Quàng, Nặm Hạt. Bản Hoa Tiến được bao bọc bởi các dãy núi Phá Èn, Phá Hủng, Phá Coóng, cùng những hang động độc đáo như Hang Bua. Tất cả tạo nên một quần thể núi rừng – sông nước hùng vĩ, bảng lảng sương khói, vừa nên thơ vừa khác biệt, làm nên sức hút riêng cho vùng đất được ví như “huyền thoại” của du lịch cộng đồng miền rẻo cao xứ Nghệ.

Không những vây, Châu Tiến còn níu chân du khách bằng sự chân thành, hiếu khách của người dân. Du khách trong và ngoài nước đến đây dễ dàng tìm thấy cảm giác thư thái, chậm rãi giữa nhịp sống đại ngàn. Họ tự tin khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống rực rỡ, trên áo đính những quả đào nhỏ leng keng tạo nên âm thanh vui tai. Với người dân bản, niềm tự hào lớn nhất khi làm du lịch cộng đồng chính là được thấy du khách nâng niu, trân trọng những giá trị do chính họ tạo dựng và gìn giữ...