Sau giai đoạn hợp nhất tổ chức bộ máy và triển khai nhiều nhiệm vụ đổi mới trong hoạt động khoa học và công nghệ, lĩnh vực khoa học và công nghệ của ngành Nông nghiệp và Môi trường đang bước vào giai đoạn tổ chức thực thi mạnh mẽ hơn, hướng tới nâng cao hiệu quả ứng dụng và gắn chặt với thực tiễn sản xuất, quản lý. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Văn Long (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ những kết quả nổi bật thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh các định hướng điều hành nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực cho phát triển nhanh, xanh và bền vững của ngành trong giai đoạn tới.
PV: Thưa Vụ trưởng Nguyễn Văn Long, sau giai đoạn hợp nhất tổ chức bộ máy và triển khai nhiều nhiệm vụ đổi mới trong hoạt động khoa học và công nghệ, ông đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật và diện mạo chung của công tác khoa học và công nghệ của ngành thời gian qua?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Năm 2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai các nhiệm vụ KH&CN theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chiến lược phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mục tiêu xuyên suốt là thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời tăng cường hiệu lực quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Có thể thấy, từ nghiên cứu chọn tạo giống, hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác, đến ứng dụng công nghệ số trong quản lý, nhiều kết quả KH&CN đã và đang góp phần nâng cao giá trị nông sản, mở rộng không gian phát triển cho nông nghiệp Việt Nam theo hướng xanh và bền vững.
PV: Trong giai đoạn ngành Nông nghiệp và Môi trường triển khai hợp nhất tổ chức bộ máy và sắp xếp lại hệ thống quản lý, Vụ Khoa học và Công nghệ đã tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào để bảo đảm hoạt động khoa học và công nghệ của ngành vận hành thông suốt, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Năm 2025 là năm có nhiều biến động, hệ thống tổ chức có nhiều thay đổi. Trong bối cảnh đó, chúng tôi tập trung 3 ưu tiên: kiện toàn bộ máy, hoàn thiện thể chế và tăng hiệu lực quản lý nhiệm vụ KH&CN.
Về tổ chức bộ máy: Vụ đã phối hợp xây dựng và trình Bộ trưởng ban hành Quyết định số 55/QĐ-BNNMT ngày 01/3/2025, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Vụ Khoa học và Công nghệ tạo cơ sở pháp lý để vận hành ổn định sau hợp nhất.
Về hoàn thiện thể chế: Vụ đã chủ trì, phối hợp trình ban hành Thông tư số 43/2025/TT-BNNMT ngày 16/7/2025 quy định quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường bảo đảm đồng bộ hệ thống văn bản sau hợp nhất.
Trong thời gian tới, trước yêu cầu cập nhật theo thẩm quyền và cơ cấu tổ chức mới, Vụ tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp đảm bảo đồng bộ, thống nhất.
Về quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ: Chúng tôi tăng cường công tác kiểm tra, giám sát bảo đảm các nhiệm vụ triển khai đúng tiến độ, đúng mục tiêu và sản phẩm đầu ra đã được phê duyệt.
PV: Về quản lý và triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Bộ, khối lượng công việc trong giai đoạn vừa qua được thực hiện như thế nào, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Năm 2025, Bộ Nông nghiệp có 483 nhiệm vụ đang triển khai thực hiên. Trong đó có 223 nhiệm vụ kết thúc năm 2025 và 260 nhiệm vụ kết thúc từ năm 2026 và các năm tiếp theo. Để đảm bảo công tác nghiệm thu và mở mới các nhiệm vụ thực hiện từ năm 2026 đạt hiệu quả cao, Vụ đã tổ chức 505 cuộc họp Hội đồng, Tổ thẩm định, Tổ chuyên gia để đánh giá các nhiệm vụ KHCN.
PV: Trước thực trạng một số nhiệm vụ khoa học và công nghệ còn chậm tiến độ, Vụ Khoa học và Công nghệ đã triển khai những giải pháp gì để siết chặt kỷ luật tiến độ và nâng cao trách nhiệm thực hiện, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Chúng tôi xác định phải siết chặt kỷ luật tiến độ. Trong năm 2025, Vụ đã tham mưu trình Bộ ban hành các văn bản chỉ đạo và thành lập 44 đoàn công tác kiểm tra. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đã có 12 văn bản gửi đơn vị chủ trì hoặc cá nhân chủ nhiệm yêu cầu khắc phục tồn tại, điều chỉnh tiến độ; đồng thời ban hành công văn chấn chỉnh tình trạng chậm, muộn trong thực hiện và hoàn thành nhiệm vụ KH&CN.
PV: Trong quản lý nhà nước, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật được coi là một “nút then chốt” để nâng cao chất lượng quản lý và thúc đẩy thị trường hóa kết quả nghiên cứu. Xin Vụ trưởng cho biết những kết quả nổi bật trong công tác này thời gian qua?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Bộ cơ bản hoàn thành tất cả 100% các nhiệm vụ xây dựng 198 TCVN và 33 QCVN trong năm 2025 (nhiều nhất trong các năm qua), góp phần hoàn thiện và ban hành tổng cộng 212 QCVN và 1.926 TCVN. Để có được thành quả đó, năm qua, Vụ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu và trình Bộ ban hành 14 văn bản để đôn đốc việc thực hiện xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, xây dựng kế hoạch tiêu chuẩn - quy chuẩn cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường đến năm 2030.
Chúng tôi coi đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, dữ liệu và các tiêu chí kỹ thuật của thị trường trong nước và quốc tế.
PV: Trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ và khuyến nông, việc đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất theo chuỗi giá trị đã được triển khai như thế nào trong thời gian qua, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Trọng tâm là đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất theo chuỗi giá trị và có khả năng nhân rộng. Năm 2025, cả nước có 110 dự án khuyến nông trung ương trên phạm vi cả nước, gắn mô hình trình diễn với hệ thống khuyến nông và liên kết tiêu thụ bền vững.
Về đào tạo, tập huấn chuyển giao công nghệ: đã triển khai 323/323 lớp, thu hút 10.174 lượt học viên; đồng thời biên soạn 03 bộ tài liệu và 20 video clip hỗ trợ người học áp dụng trực tiếp trong thực tế.
PV: Từ góc độ khoa học và công nghệ, Vụ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu và triển khai những nội dung trọng tâm nào để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số trong ngành Nông nghiệp và Môi trường, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Năm 2025 là năm đặt nền chính sách và thiết kế dự án. Vụ tham mưu trình lãnh đạo Bộ ban hành kế hoạch thực hiện kế hoạch hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn đến năm 2035; đồng thời xây dựng và ban hành 05 dự án KH&CN thúc đẩy kinh tế tuần hoàn ở các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và truyền thông.
Ở chuyển đổi số, chúng tôi thúc đẩy hướng nghiên cứu ứng dụng công nghệ 4.0, dữ liệu lớn và AI để phục vụ phân tích, xử lý dữ liệu; cảnh báo thiên tai; tự động phân loại, nhận diện trượt lở, lũ quét theo thời gian thực…
PV: Công tác sở hữu trí tuệ, đặc biệt là bảo hộ giống cây trồng, thời gian qua có những chuyển biến đáng chú ý nào, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Năm 2025, Bộ đã tiếp nhận 182 đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng và cấp 68 bằng bảo hộ. Đáng chú ý, 100% sản phẩm giống cây trồng mới tạo ra từ nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước được thực hiện việc xác lập quyền theo quy định.
PV: Nghị quyết số 57-NQ/TW được xem là động lực mới cho khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Xin Vụ trưởng cho biết việc triển khai nghị quyết này trong ngành Nông nghiệp và Môi trường thời gian qua được thực hiện như thế nào thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Vụ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu trình Ban Thường vụ Đảng ủy và Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành trên 50 văn bản chỉ đạo, kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW đảm bảo: Rõ nhiệm vụ; rõ cơ quan/người thực hiện/chủ trì; rõ thời hạn hoàn thành; rõ kết quả, sản phẩm; rõ trách nhiệm; rõ thẩm quyền. Đồng thời tổ chức trên 40 cuộc họp, Hội nghị quán triệt, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao.
Kết quả đến ngày 31/12/2025, Bộ được giao 188 nhiệm vụ trong đó 151 nhiệm vụ đã hoàn thành, không có nhiệm vụ quá hạn, còn lại 37 nhiệm vụ thường xuyên có thời hạn trong các năm tiếp theo. Ngoài ra, Vụ đã tham mưu trình Bộ phê duyệt 28 nhóm giải pháp sáng kiến, 58 nhiệm vụ KHCN và công bố 15 bài toán lớn theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.
PV: Nếu chọn một thông điệp ngắn để “khép lại” năm 2025 và chuẩn bị cho 2026, Vụ trưởng muốn nhấn mạnh điều gì thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Nguyễn Văn Long: Thực tiễn từ năm 2025 cho thấy, trong bối cảnh bộ máy có nhiều biến động, kỷ luật điều hành càng phải được đề cao. Thể chế cần đi trước một bước; quản lý nhiệm vụ phải bám sát tiến độ và sản phẩm đầu ra; chuyển giao công nghệ phải gắn chặt với tiêu chuẩn - quy chuẩn, dữ liệu và thị trường. Nền tảng đã được đặt ra; năm 2026, trọng tâm là làm sâu hơn, trúng hơn và tạo chuyển biến rõ nét về hiệu quả ứng dụng.
Năm 2026, khoa học và công nghệ của ngành Nông nghiệp và Môi trường chuyển sang giai đoạn triển khai các nhiệm vụ mang tính đột phá, tập trung giải quyết các “bài toán lớn”, phát triển công nghệ chiến lược và thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn với thực tiễn sản xuất, quản lý và thị trường. Trọng tâm điều hành là nâng cao kỷ luật tiến độ, bảo đảm mỗi nhiệm vụ khoa học và công nghệ có địa chỉ ứng dụng rõ ràng, có đơn vị tiếp nhận và lộ trình triển khai cụ thể, hướng tới chuyển giao, thương mại hóa và tạo tác động thực chất. Ngành đồng thời ưu tiên các lĩnh vực công nghệ sinh học, công nghệ gen, sản xuất giống, vắc-xin, nông nghiệp số, nông nghiệp tuần hoàn, công nghệ sau thu hoạch, nuôi biển và ứng dụng AI, dữ liệu lớn trong quản lý tài nguyên, môi trường và phòng chống thiên tai. Cùng với đó là tăng cường chuẩn hóa dữ liệu khoa học và công nghệ, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn và thúc đẩy liên kết “3 Nhà” nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng và đổi mới sáng tạo.
PV: Trân trọng cảm ơn Vụ trưởng!
GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh sẽ giúp trường đại học thực sự trở thành trung tâm tri thức và đổi mới, nơi tạo ra công nghệ mới và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và chuyển đổi số.
Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Thị Sửu kỳ vọng, trong giai đoạn tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục là “trụ đỡ kép” của nền kinh tế và môi trường sống, góp phần bảo đảm sinh kế xanh, tăng trưởng xanh và tương lai xanh cho các thế hệ mai sau.
PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn - ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh, sự gắn kết chiến lược giữa hai ngành, một bên là bảo vệ tài nguyên, môi trường sống và khí hậu, một bên là bảo đảm an ninh lương thực, sinh kế và phát triển nông thôn, sẽ là nền tảng vững chắc để Việt Nam hướng tới tương lai xanh, thịnh vượng và bền vững.
GS.TS Nguyễn Anh Trí - Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội nhấn mạnh, nông nghiệp là chủ lực, một thế mạnh, một mũi nhọn, trụ đỡ và là động lực quan trọng để phát triển kinh tế bền vững.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, năm 2025 ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn giữ vững ổn định sản xuất, đạt mức tăng trưởng khả quan, xuất siêu nông, lâm, thủy sản đóng góp quan trọng đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, để nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã chỉ ra những thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
