Bài cuối: Hợp lực 3 chương trình, mở hướng phát triển mới

Qua loạt bài "Khơi dậy nội lực từ chủ trương lớn" thực hiện tại Nghệ An, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã phản ánh nhiều cách làm sáng tạo, những mô hình sinh kế hiệu quả và sự chuyển biến tích cực từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Đằng sau những kết quả đó là sự nỗ lực vươn lên của người dân, sự đồng hành của chính quyền các cấp và vai trò tham mưu, tổ chức thực hiện của ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An trong việc khơi thông nguồn lực, phát huy lợi thế địa phương.

Tiếp nối loạt bài, phóng viên Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trò chuyện với bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An về những kết quả nổi bật trong thực hiện chương trình, kinh nghiệm trong tổ chức triển khai cũng như định hướng của ngành khi tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được triển khai thực hiện trong thời gian tới.

PV:  Xin bà hãy cho biết giá trị của Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững đối với tỉnh Nghệ An, đặc biệt là khu vực miền núi nơi còn gặp nhiều khó khăn, thách thức?

Bà Võ Thị Nhung: Nghệ An là một tỉnh có đến 83% diện tích tự nhiên thuộc khu vực nông thôn, trong đó phần lớn là khu vực miền núi, với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội còn nhiều khó khăn, hạ tầng chưa đồng bộ và tỷ lệ hộ nghèo cao; việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh nói chung, khu vực miền núi nói riêng trong thời gian qua không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ kịp thời để người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà còn là nền tảng để tạo sinh kế bền vững cho người dân. Chúng ta có thể khái quát 03 giá trị lớn mà Chương trình mang lại như sau:

Một là, Chương trình đã tạo động lực quan trọng để thúc đẩy phát triển khu vực miền núi, từng bước thu hẹp khoảng cách với vùng đồng bằng. Đây là giá trị chiến lược và lâu dài. Thông qua việc ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các địa bàn đặc biệt khó khăn, Chương trình đã góp phần hoàn thiện hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, nước sinh hoạt, trường học, cơ sở y tế; đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và tạo thêm cơ hội phát triển cho người dân.

Nhờ đó, điều kiện sống, điều kiện sản xuất và khả năng kết nối của khu vực miền núi được cải thiện rõ rệt, tạo sức bật để phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững, bao trùm. Có thể khẳng định, giá trị lớn nhất mà Chương trình mang lại là tạo nền tảng để miền núi phát triển bằng chính nội lực của mình, không bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển chung của tỉnh.

Hai là, Chương trình đã góp phần thay đổi sinh kế, hỗ trợ nguồn lực và khơi dậy ý chí vươn lên thoát nghèo của người dân. Đây là điểm khác biệt căn bản của giảm nghèo bền vững so với cách hỗ trợ truyền thống. Chương trình không chỉ hỗ trợ người dân về điều kiện sản xuất mà còn chú trọng phát triển sinh kế phù hợp với lợi thế của từng địa phương; đẩy mạnh đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, tạo việc làm và đa dạng hóa nguồn thu nhập. Qua đó, từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa, tăng cường liên kết với thị trường và nâng cao năng lực tự chủ của người dân.

Đối với khu vực miền núi, giá trị lớn nhất của Chương trình là chuyển từ tư duy hỗ trợ sang “trao cơ hội phát triển”, giúp người dân có sinh kế ổn định, chủ động tạo thu nhập, vươn lên thoát nghèo bền vững và hạn chế tái nghèo.

Ba là, Chương trình đã góp phần củng cố an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân và mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Qua đó, củng cố niềm tin của nhân dân đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; đồng thời bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Có thể khẳng định, những kết quả đạt được từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững không chỉ được đo bằng số hộ thoát nghèo hay mức tăng thu nhập, mà quan trọng hơn là đã tạo chuyển biến căn cơ về chất lượng cuộc sống và niềm tin của người dân.

PV: Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là hỗ trợ phát triển sản xuất và tạo sinh kế cho người dân. Xin bà cho biết ngành Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nội dung này như thế nào và đạt được những kết quả nổi bật gì?

Bà Võ Thị Nhung: Có thể khẳng định, phát triển sản xuất và tạo sinh kế là giải pháp cốt lõi của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Quan điểm của Sở Nông nghiệp và Môi trường là giảm nghèo không dừng ở hỗ trợ trước mắt mà phải tạo việc làm, sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập và khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương để người dân có điều kiện tự vươn lên thoát nghèo.

Để thực hiện mục tiêu đó, Sở đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Với vai trò được UBND tỉnh giao chủ trì các nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng mô hình giảm nghèo, Sở đã chủ động tham mưu ban hành các kế hoạch, hướng dẫn thực hiện Chương trình; tham mưu HĐND tỉnh, UBND tỉnh phân bổ 135.526 triệu đồng nguồn vốn ngân sách Trung ương trong năm 2025 để triển khai các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế trên địa bàn tỉnh. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các địa phương chủ động xây dựng các mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, phát huy lợi thế của từng vùng.

Bên cạnh công tác tham mưu, đối với các nội dung được giao trực tiếp thực hiện, Sở đã chủ động triển khai 07 mô hình phát triển sinh kế với tổng kinh phí gần 9 tỷ đồng, hỗ trợ 407 hộ dân. Thông qua mô hình, các hộ dân đã được hỗ trợ 22.618 con giống (gà, vịt, bò...) và gần 29.000 cây giống để phát triển sản xuất, từng bước tạo sinh kế ổn định và nâng cao thu nhập. Các nội dung hỗ trợ này cùng với các chính sách giảm nghèo của tỉnh đã góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều của Nghệ An giảm còn 9,07%, giảm 0,51 điểm phần trăm so với năm 2024; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 3,71%, giảm 0,45 điểm phần trăm, tương ứng 3.751 hộ thoát nghèo. Đây là kết quả rất đáng khích lệ trong bối cảnh Nghệ An phải đối mặt với nhiều khó khăn do thiên tai, mưa lũ, đặc biệt là ảnh hưởng của các cơn bão lớn trong năm 2025, gây thiệt hại nặng nề đến sản xuất và đời sống của người dân.

Bước sang năm 2026, từ nguồn vốn giai đoạn 2021–2025 được chuyển sang, Sở đang tiếp tục chỉ đạo triển khai 02 dự án liên kết sản xuất và 01 mô hình phát triển lâm nghiệp tại các xã khu vực III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, Sở kỳ vọng mô hình phát triển cây Quế sẽ trở thành điểm nhấn trong công tác giảm nghèo bền vững của khu vực miền núi, góp phần khôi phục vùng Quế truyền thống “Quế Quỳ”. Qua đó, hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến dược liệu và các sản phẩm có giá trị gia tăng, tạo sinh kế lâu dài cho người dân miền núi. Đây không chỉ là mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất mà còn là hướng đi lâu dài để phát huy lợi thế tài nguyên bản địa, phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng xanh, bền vững và góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững trên địa bàn miền núi.

Có thể khẳng định, mục tiêu lớn nhất của Sở Nông nghiệp và Môi trường không chỉ là triển khai hiệu quả các dự án, mô hình của Chương trình mà còn tạo ra những sinh kế bền vững, phát huy lợi thế của từng địa phương và khơi dậy nội lực của người dân. Chúng tôi kỳ vọng mỗi mô hình thành công sẽ trở thành động lực lan tỏa, góp phần hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, phát triển vùng nguyên liệu nói chung, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực miền núi và đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm nghèo bền vững của tỉnh.

PV: Việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực và động lực để vùng miền núi Nghệ An bứt phá trong giai đoạn mới. Vậy ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ triển khai những giải pháp trọng tâm gì để phát huy hiệu quả của việc tích hợp này? Đồng thời, xin bà chia sẻ những nhiệm vụ, kế hoạch trọng tâm trong 6 tháng cuối năm 2026.

Bà Võ Thị Nhung: Việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia là chủ trương đúng đắn, tạo điều kiện để huy động và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực đầu tư, tránh chồng chéo, trùng lặp trong tổ chức thực hiện. Đối với Nghệ An, đây là cơ hội quan trọng để tạo động lực phát triển nhanh và bền vững cho khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các địa bàn còn nhiều khó khăn.

Để phát huy hiệu quả của việc tích hợp các Chương trình, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm sau:

Trước hết, đổi mới cách thức tổ chức thực hiện, chuyển từ quản lý theo từng chương trình sang quản lý theo mục tiêu phát triển của từng địa bàn. Thay vì triển khai riêng lẻ, chúng ta sẽ xây dựng một kế hoạch thống nhất, lựa chọn các dự án có khả năng giải quyết đồng thời nhiều mục tiêu như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Thứ hai, lấy phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập của người dân làm trọng tâm. Ngành sẽ tập trung phát triển các chuỗi liên kết sản xuất, mở rộng các vùng nguyên liệu, phát huy lợi thế của các sản phẩm đặc trưng như Quế, dược liệu, lâm sản ngoài gỗ, chăn nuôi... Khi người dân có sinh kế ổn định và thu nhập được cải thiện thì các mục tiêu của cả ba Chương trình đều sẽ tạo được hiệu ứng tích cực.

Thứ ba, tích hợp và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư. Sở sẽ tâp trung tham mưu cho Tỉnh ưu tiên đầu tư các dự án trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, manh mún; gắn đầu tư hạ tầng với phát triển sản xuất, tạo việc làm và cải thiện điều kiện sống của người dân, để mỗi công trình, mỗi dự án đều mang lại nhiều giá trị.

Thứ tư, tăng cường vai trò điều phối và huy động sự tham gia của toàn xã hội. Với vai trò là cơ quan chủ trì, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân cùng tham gia thực hiện Chương trình.

Cuối cùng, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm các nguồn lực được theo dõi, giám sát công khai, minh bạch và sử dụng đúng mục tiêu.

Chúng tôi kỳ vọng, việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ không chỉ tạo thêm nguồn lực đầu tư mà còn tạo ra sự đồng bộ trong tổ chức thực hiện, góp phần phát triển nông thôn toàn diện, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, nhất là ở khu vực miền núi, vùng biên và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đối với nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu của năm; đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân các nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia; tham mưu xây dựng kế hoạch giai đoạn tiếp theo; đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai hiệu quả mô hình tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia theo chỉ đạo của Trung ương. Bên cạnh đó, ngành sẽ tiếp tục chỉ đạo phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng các mô hình sinh kế, tăng cường kiểm tra cơ sở, kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm các chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng, góp phần hoàn thành mục tiêu giảm nghèo bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành và sự đồng thuận của người dân, việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, mở ra không gian phát triển mới cho Nghệ An, đặc biệt là khu vực miền núi, vùng biên vốn còn bộn bề khó khăn.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!