Trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi thành phần kinh tế. Đối với khu vực kinh tế tập thể (KTTT), mà nòng cốt là các hợp tác xã (HTX), chuyển đổi số được xác định là “chìa khóa” quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và phát triển bền vững. Thực tế tại tỉnh Ninh Bình cho thấy, nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nhiều HTX đã từng bước đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh, tạo ra những chuyển biến tích cực cả về quy mô lẫn chất lượng hoạt động.
Chuyển đổi số tạo động lực cho HTX vươn lên
Những năm gần đây, nhiều HTX trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã chủ động tiếp cận và ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, quản lý và tiêu thụ sản phẩm. Tiêu biểu như HTX Riti, đơn vị chuyên sản xuất trà hoa cúc chi hữu cơ. Với định hướng phát triển bền vững, HTX đã đầu tư xây dựng xưởng sản xuất phân giun rộng 300m², đồng thời ứng dụng hệ thống IoT để kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và tự động hóa toàn bộ quy trình sản xuất.
Nhờ áp dụng công nghệ, HTX không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn mở rộng quy mô đáng kể, từ 1.500 khay nuôi giun lên 3.000 khay, nâng sản lượng phân bón từ 6 tấn lên khoảng 15 tấn mỗi tháng. Quy trình sản xuất khép kín theo hướng hữu cơ đã giúp sản phẩm trà hoa cúc chi đạt chuẩn OCOP 4 sao, tạo dựng được uy tín trên thị trường và mở rộng hệ thống tiêu thụ.
Một ví dụ khác là HTX hoa, cây cảnh, nông sản Tam Điệp. Trước tác động của dịch COVID-19, phương thức bán hàng truyền thống gặp nhiều khó khăn, HTX đã nhanh chóng chuyển hướng sang thương mại điện tử và mạng xã hội. Thông qua các nền tảng như Facebook, Zalo, Shopee, Lazada…, sản phẩm của HTX được quảng bá rộng rãi, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận và đặt mua trực tuyến. Đồng thời, việc sử dụng mã vạch và tem truy xuất nguồn gốc giúp nâng cao tính minh bạch và niềm tin của người tiêu dùng.
Có thể thấy, chuyển đổi số đã mở ra cơ hội lớn cho các HTX trong việc tiếp cận thị trường, giảm chi phí trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm. Không chỉ dừng lại ở khâu tiêu thụ, công nghệ số còn giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, cải thiện năng suất và chất lượng, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.
Thực trạng và những rào cản trong chuyển đổi số của HTX
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trong khu vực HTX vẫn còn không ít khó khăn. Tính đến cuối năm 2023, toàn tỉnh có 507 HTX, trong đó khoảng 70% đã ứng dụng công nghệ số ở các mức độ khác nhau. Tuy nhiên, việc ứng dụng còn phân tán và chưa đồng bộ: khoảng 50% HTX sử dụng công nghệ trong quản lý, 30% trong quảng bá sản phẩm và chỉ khoảng 20% ứng dụng vào sản xuất, chế biến.
Một trong những rào cản lớn nhất là hạn chế về năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý HTX. Phần lớn cán bộ vẫn điều hành theo kinh nghiệm, chưa qua đào tạo bài bản về quản trị hay công nghệ, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận và triển khai chuyển đổi số. Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp, tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học chỉ chiếm khoảng 2%, cho thấy khoảng cách lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, quy mô của các HTX thường nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế nên khó đầu tư vào công nghệ hiện đại. Nhiều HTX vẫn duy trì phương thức sản xuất truyền thống, tâm lý e ngại thay đổi, chưa sẵn sàng tiếp cận các giải pháp số. Việc thiếu kỹ năng về marketing, xây dựng thương hiệu, khai thác thị trường cũng khiến sản phẩm của HTX chưa có sức cạnh tranh cao.
Ngoài ra, liên kết chuỗi giá trị tuy đã được hình thành nhưng còn lỏng lẻo, thiếu bền vững. Khả năng dự báo thị trường, xây dựng chiến lược kinh doanh dài hạn còn yếu, dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng. Những hạn chế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy chuyển đổi số một cách thực chất và hiệu quả hơn.
Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển KTTT bền vững
Trước những thách thức đó, Liên minh HTX tỉnh Ninh Bình đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ các HTX đẩy mạnh chuyển đổi số. Trọng tâm là nâng cao nhận thức thông qua công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn.
Song song với đó, tỉnh đã xây dựng và triển khai các mô hình thí điểm về chuyển đổi số, hỗ trợ HTX ứng dụng phần mềm quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong sản xuất sản phẩm OCOP, kiểm soát chất lượng và quản lý chuỗi cung ứng đang được coi là hướng đi trọng tâm.
Trong giai đoạn tới, mục tiêu đặt ra là 100% HTX tham gia chuyển đổi số, đồng thời hình thành các mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị và công nghệ cao. Tỉnh cũng ưu tiên hỗ trợ các HTX đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, xây dựng “bản đồ số HTX” để minh bạch hóa thông tin và kết nối cung – cầu hiệu quả.
Ngoài ra, việc tăng cường liên kết giữa HTX với doanh nghiệp và các thành phần kinh tế khác cũng được chú trọng, nhằm tận dụng nguồn lực, công nghệ và thị trường. Các chính sách hỗ trợ về vốn, đất đai, đào tạo nhân lực cần tiếp tục được hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho HTX phát triển.
Đặc biệt, chuyển đổi số cần gắn liền với chuyển đổi xanh, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là cơ hội để HTX nâng cao giá trị thương hiệu, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Có thể khẳng định, chuyển đổi số đang mở ra một “cánh cửa” mới cho khu vực kinh tế tập thể. Với sự đồng hành của các cấp, ngành và sự chủ động đổi mới từ chính các HTX, khu vực này hoàn toàn có thể bứt phá, trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Trong kỷ nguyên số, HTX không thể đứng ngoài cuộc chơi và chuyển đổi số chính là con đường ngắn nhất để đi tới phát triển nhanh và bền vững.
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn nhiều thách thức nhưng cũng nhiều chuyển động tích cực trong công tác quản lý tài nguyên biển, khí tượng thủy văn và ứng phó biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Trong bối cảnh thời tiết cực đoan gia tăng, xâm nhập mặn và xói lở bờ biển diễn biến phức tạp, Phòng Biển và Biến đổi khí hậu (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình) đã chủ động tham mưu, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần phát triển bền vững kinh tế biển và bảo đảm an sinh xã hội.
Năm 2025 là năm cao điểm siết chặt kỷ cương nghề cá, tập trung khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) trước đợt thanh tra lần thứ 5. Ngành thủy sản Ninh Bình đã tập trung vào các giải pháp trọng tâm nhằm quản lý đội tàu, kiểm soát sản lượng khai thác và truy xuất nguồn gốc, bảo đảm không tách rời yêu cầu chống khai thác IUU.
Ninh Bình triển khai mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp và cơ giới hóa đồng bộ trên diện tích 2,5 ha trong vụ Đông Xuân 2026. Mô hình được kỳ vọng giảm chi phí, tiết kiệm lao động, thích ứng biến đổi khí hậu và tạo nền tảng nhân rộng sản xuất lúa bền vững.
Sáng 23/2 (mùng 7 Tết Bính Ngọ), đồng loạt tại nhiều địa điểm trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, các đồng chí lãnh đạo tỉnh, cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân đã hưởng ứng Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, quyết tâm xây dựng đô thị di sản xanh, bền vững.
Kết quả các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai, hộ tịch, chính sách xã hội và giải quyết kiến nghị đã được xử lý nhanh hơn từ 20-30% so với trước đây. Hầu hết các địa phương ghi nhận tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 99-100%. Mùa xuân đầu tiên của chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Ninh Bình đã ghi nhận những thành tựu đáng kể, góp phần củng cố niềm tin của người dân vào bộ máy chính quyền mới.
