Giá ớt lao dốc, nông dân chật vật xoay xở

Đang bước vào chính vụ nhưng tại xã An Phú – vùng trồng ớt trọng điểm của tỉnh Quảng Ngãi, không khí thu hoạch những ngày qua khá trầm lắng. Gia đình bà Nguyễn Thị Hiền (thôn 5) trồng khoảng 1 sào ớt, vụ này cây phát triển tốt, quả to, đỏ đẹp. Thế nhưng, niềm vui được mùa nhanh chóng nhường chỗ cho nỗi lo thua lỗ.

“Chi phí đầu tư khoảng 5 triệu đồng/sào, tiền thuê hái 250.000–300.000 đồng/ngày. Giá ớt thấp quá, bán không đủ bù tiền phân, tiền giống nên gia đình cũng không dám thuê người hái”, bà Hiền nói.

Không riêng An Phú, tại các cánh đồng ven sông Trà Bồng thuộc các xã Bình Chương, Bình Sơn, Bình Minh…, tình cảnh tương tự cũng diễn ra. Nông dân cho biết, chưa năm nào giá ớt giảm “sốc” như năm nay. Nếu như các vụ trước, giá dao động 70.000–80.000 đồng/kg, thì đầu vụ năm nay chỉ còn khoảng 14.000 đồng/kg, và hiện xuống còn 5.000–7.000 đồng/kg.

Giá giảm sâu trong khi sản lượng khá khiến người trồng rơi vào vòng luẩn quẩn: bỏ thì tiếc công, mà thu hoạch lại không đủ chi phí.

Theo các thương lái, ớt Quảng Ngãi chủ yếu xuất tiểu ngạch sang Trung Quốc. Năm nay, nhu cầu từ thị trường này giảm, trong khi chi phí vận chuyển tăng cao khiến hoạt động thu mua chững lại.

Chi phí logistics đang là áp lực lớn. Mỗi chuyến xe container từ Quảng Ngãi ra các cửa khẩu phía Bắc (quãng đường khoảng 1.000 km) tiêu tốn từ 500–700 lít dầu. Thời điểm đầu tháng 4, giá dầu diesel có lúc vượt 40.000 đồng/lít, gần gấp đôi năm ngoái, khiến chi phí mỗi chiều tăng thêm khoảng 12–15 triệu đồng. Tính cả chiều đi và về, mỗi chuyến hàng “đội” thêm gần 30 triệu đồng.

Dù đến ngày 9/4, giá dầu đã giảm xuống còn khoảng 32.960 đồng/lít, chi phí vận tải phần nào hạ nhiệt nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Điều này khiến lượng xe container thu mua ớt không còn nhộn nhịp như trước, nhiều tài xế phải nằm chờ nhiều ngày để gom đủ hàng hoặc đợi giá dầu giảm mới xuất bến.

Trước tình hình này, một bộ phận nông dân tạm ngưng thu hoạch, chờ giá phục hồi, hoặc chuyển sang phơi khô để kéo dài thời gian bảo quản. Một số cơ sở thu mua cũng tranh thủ trữ lạnh, chờ thị trường khởi sắc.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Ngãi, vụ Đông – Xuân năm nay, toàn tỉnh trồng hơn 1.000 ha ớt, sản lượng bình quân khoảng 21.000 tấn. Tuy nhiên, sản xuất vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, manh mún, chưa hình thành vùng chuyên canh quy mô lớn.

Đáng chú ý, đầu ra của ớt hiện vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc thông qua thương lái, thiếu doanh nghiệp bao tiêu ổn định. Khi thị trường biến động, rủi ro lập tức dồn về phía người trồng.

Cơ quan chuyên môn khuyến nghị, cần sớm quy hoạch vùng sản xuất tập trung, xây dựng hệ thống thông tin thị trường và thúc đẩy liên kết giữa nông dân – doanh nghiệp để hình thành chuỗi tiêu thụ bền vững, giảm thiểu tình trạng “được mùa, mất giá” lặp lại qua từng vụ.