Giải bài toán bảo tồn và phát triển bền vững KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng

“Kho báu sinh thái” giữa vùng châu thổ Cửu Long

Với diện tích hơn 2.800 hecta, KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng nằm trong vùng trũng của hệ thống sông Hậu được bao quanh bởi mạng lưới kênh rạch chằng chịt, tạo nên điều kiện tự nhiên đặc thù cho hệ sinh thái đất ngập nước phát triển. Những cánh rừng tràm xen lẫn lung, bàu và thảm thực vật ngập nước đã hình thành nên một cảnh quan sinh thái hiếm có ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng không chỉ là nơi trú ngụ của hàng trăm loài động, thực vật mà còn là điểm dừng chân của nhiều loài chim di cư quý hiếm. Giá trị lớn nhất của KBT nằm ở tính đa dạng sinh học và khả năng duy trì cân bằng sinh thái cho toàn vùng. Nơi đây được ví như một “ngân hàng gen tự nhiên” quý giá phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và bảo tồn đa dạng sinh học lâu dài.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng khó lường, vai trò của KBT càng trở nên quan trọng. Hệ sinh thái đất ngập nước tại đây có khả năng điều tiết nguồn nước, giảm tác động của thiên tai và góp phần điều hòa khí hậu cho khu vực. 

Ngoài sở hữu giá trị bảo tồn, ứng phó biến đổi khí hậu, KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng còn có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế xanh, nhất là du lịch sinh thái và các mô hình sinh kế thân thiện với môi trường. Những cánh rừng tràm bạt ngàn, hệ thống kênh rạch tự nhiên cùng hệ động thực vật phong phú tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt cho KBT. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và khám phá hệ sinh thái đất ngập nước.

Ngoài ra, với diện tích rừng hiện có, KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế carbon thấp trên toàn cầu.  

Cần có những giải pháp đồng bộ, bền vững

Theo lãnh đạo KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, dù có nhiều tiềm năng, lợi thế nhưng quá trình bảo tồn và phát triển KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Áp lực lớn nhất hiện nay là bài toán sinh kế của người dân sống xung quanh KBT. Bên cạnh đó tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn và thay đổi chế độ thủy văn đang làm suy giảm chất lượng môi trường sống của nhiều loài sinh vật. Mùa khô kéo dài còn làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, đe dọa trực tiếp đến diện tích rừng của KBT.

Một khó khăn khác là nguồn lực đầu tư cho công tác tuần tra, giám sát, phục hồi hệ sinh thái, nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ còn hạn chế; hạ tầng phục vụ cho công tác quản lý chưa được đầu tư đồng bộ. 

Để giải quyết bài toán bảo tồn và phát triển bền vững KBT Lung Ngọc Hoàng, nhiệm vụ đặt ra đối với đối với Ban Quản lý KBT là tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn cũng như đầu tư trang thiết bị để quản lý và dự báo rủi ro từ sớm, từ xa; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu, cập nhật thường xuyên về hệ sinh thái, các loài động thực vật, chất lượng môi trường để đề ra các nhiệm vụ, giải pháp bảo tồn và phát triển KBT.

Đồng thời phối hợp với các xã giáp ranh đẩy mạnh công tác truyền thông và giáo dục cộng đồng nhằm giúp người dân nhận thức rõ giá trị để cùng chung tay, góp sức bảo vệ và phát triển KBT; xây dựng các mô hình sinh kế bền vững gắn với cộng đồng dân cư địa phương.

Bên cạnh sự nỗ lực, cố gắng của Ban quản lý KBT, để góp phần bảo tồn và phát triển bền vững KBT, TP. Cần Thơ cần có những cơ chế, chính sách hỗ trợ, đặc biệt là các chính sách về đất đai, sinh kế, thu hút đầu tư; huy động các nguồn lực xã hội hóa, hợp tác quốc tế phục vụ cho công tác bảo tồn và phát triển KBT.

Nhằm khai thác tiềm năng, lợi thế của KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, mới đây TP. Cần Thơ đã triển khai Đề án đầu tư phát triển khu du lịch sinh thái tại KBT. Khi Đề án này được triển khai thực hiện, KBT thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng hoàn toàn có thể trở thành điểm đến đặc trưng của du lịch sinh thái miền tây nam Bộ, kết nối với các tuyến du lịch liên vùng Đồng bằng sông Cửu Long, qua đó tạo thêm nguồn thu phục vụ cho công tác quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học tại KBT cũng như cải thiện thu nhập cho cộng đồng dân cư xung quanh.