Bài 2: Giữ “vàng xanh” nơi đại ngàn Tây Yên Tử theo lời Bác
Vận dụng tư tưởng của Bác Hồ về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng

Bài 2: Giữ “vàng xanh” nơi đại ngàn Tây Yên Tử theo lời Bác

Thứ sáu, 15/5/2026, 06:20 (GMT+7)
logo Sáng sớm ở Tây Yên Tử, mây vẫn còn phủ kín những sườn núi trùng điệp. Từ Trạm Kiểm lâm địa bàn Nước Vàng (thuộc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử), vài cán bộ kiểm lâm đã chuẩn bị balô, dao phát, máy định vị, bình nước để bắt đầu chuyến tuần tra xuyên rừng. Con đường mòn nhỏ len giữa những cánh rừng già hun hút, nhiều đoạn dốc dựng đứng, trơn trượt bởi lớp lá mục sau cơn mưa đêm.

LTS: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới vấn đề trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng, sống hài hòa với thiên nhiên. 
Người chọn việc trồng cây là điểm xuất phát để bảo vệ môi trường và kêu gọi mọi người ra sức trồng cây, gây rừng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Sự nghiệp trồng cây được Chủ tịch Hồ Chí Minh xem trọng như sự nghiệp trồng người, bởi trồng cây hay trồng người cũng là phục vụ lợi ích của con người. 
Kể từ Tết Canh Tý năm 1960 cho đến hết cuộc đời, với tầm nhìn chiến lược, Người đã phát động và trực tiếp chỉ đạo “Tết trồng cây”, làm cho việc trồng cây gây rừng, bảo vệ rừng trở thành phong trào rộng khắp và thường xuyên của quần chúng.
Bác Hồ tuy đã đi xa nhưng những lời dạy: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” của Người vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự. 
Tuyến bài “Vận dụng tư tưởng của Bác Hồ về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường phản ánh những nỗ lực và kết quả thực hiện công tác trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng của các địa phương, lực lượng kiểm lâm, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng, phòng hộ và người dân. Qua đó tôn vinh những tập thể và cá nhân đã có những hành động thiết thực trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về trồng cây, gây rừng và bảo vệ rừng.

Giữa không gian tĩnh lặng của đại ngàn, tiếng bước chân của lực lượng bảo vệ rừng vẫn đều đặn vang lên mỗi ngày. Công việc ấy lặng thầm nhưng chưa bao giờ ngơi nghỉ, bởi với những người làm nghề giữ rừng, mỗi khoảnh rừng bình yên là một phần trách nhiệm được trao gửi.
Hơn nửa thế kỷ trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý”. Lời dạy ấy đến hôm nay vẫn nguyên giá trị và đang được Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử (Ban) cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực: giữ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo sinh kế cho người dân vùng đệm.
Ở nơi đại ngàn phía Tây dãy Yên Tử, “vàng” không nằm dưới lòng đất mà hiện hữu trong từng cánh rừng nguyên sinh, từng mạch nước đầu nguồn và trong cả sự bình yên của hệ sinh thái đang được gìn giữ mỗi ngày.
Những bước chân không nghỉ giữa đại ngàn
Tây Yên Tử là khu vực có địa hình phức tạp, nhiều vùng rừng sâu, núi cao, giáp ranh nhiều địa phương. Đây cũng là nơi có hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Chính vì vậy, áp lực đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng luôn hiện hữu.
Để giữ màu xanh cho rừng, lực lượng kiểm lâm và cán bộ Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử phải thường xuyên bám địa bàn, duy trì tuần tra cả ngày lẫn đêm.
Trong những ngày nắng nóng kéo dài đầu mùa khô, công tác phòng cháy chữa cháy rừng được đặt trong trạng thái cao nhất. Các tổ trực luân phiên 24/24 giờ, sẵn sàng xử lý tình huống ngay khi có nguy cơ xảy ra cháy.

anh-2---tuan-tran-2_1778625133.jpg
Cán bộ Ban quản lý Khu bảo tồn Tây Yên Tử trên đường tuần tra bảo vệ rừng

Ông Hoàng Văn Nguyên, Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử cho biết: “Chúng tôi luôn xác định công tác bảo vệ rừng là nhiệm vụ trọng tâm. Muốn giữ được rừng thì lực lượng kiểm lâm phải bám rừng, bám địa bàn, chủ động phát hiện từ sớm những nguy cơ vi phạm. Đặc biệt, công tác phòng cháy chữa cháy rừng luôn được đơn vị đặt lên hàng đầu trong mùa hanh khô”.
Không chỉ tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm, đơn vị còn phối hợp thường xuyên với Hạt Kiểm lâm liên xã Sơn Động, Hạt Kiểm lâm liên xã Lục Nam và chính quyền cơ sở để kiểm soát tình hình tại các khu vực giáp ranh.
Nhiều năm trước, một số khu vực rừng giáp ranh từng tiềm ẩn nguy cơ khai thác lâm sản trái phép. Nhưng nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng chức năng và người dân, tình trạng này đã giảm rõ rệt.
Trong quý I năm 2026, diện tích rừng do đơn vị quản lý cơ bản ổn định, không xảy ra cháy rừng, không phát sinh vụ việc vi phạm Luật Lâm nghiệp. Kết quả ấy có được từ hàng nghìn lượt tuần tra, kiểm tra âm thầm của lực lượng bảo vệ rừng.
Giữa đại ngàn Tây Yên Tử, nhiều cán bộ kiểm lâm đã quen với những chuyến đi xuyên rừng kéo dài hàng chục cây số. Có những ngày mưa rét, quần áo ướt sũng, đường rừng lầy lội nhưng họ vẫn kiên trì bám địa bàn.
Với họ, giữ được màu xanh cho rừng cũng chính là giữ sự bình yên cho cuộc sống của người dân dưới chân núi.

Ngày 31/8/1963, tại Hội nghị tuyên giáo miền núi ở tỉnh Tuyên Quang, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý”. Lời dạy ấy đã trở thành phương châm hành động của nhiều thế hệ cán bộ kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng trên cả nước; đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng phức tạp hiện nay.

Khi người dân cùng trở thành người giữ rừng
Một trong những chuyển biến rõ nét ở Tây Yên Tử những năm gần đây là sự thay đổi nhận thức của cộng đồng dân cư vùng đệm.
Nếu trước kia nhiều hộ dân còn phụ thuộc vào khai thác tài nguyên rừng thì nay, ngày càng nhiều người chủ động tham gia bảo vệ rừng, xem rừng là tài sản chung cần được gìn giữ.
Ngay từ đầu năm 2026, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử đã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát, lựa chọn các hộ gia đình, cộng đồng đủ điều kiện tham gia nhận khoán bảo vệ rừng tự nhiên đặc dụng.

anh-1---cung-nguoi-dan_1778625133.jpg
Cán bộ Ban quản lý Khu bảo tồn Tây Yên Tử phối hợp với người dân tuần tra bảo vệ rừng

Thông qua chính sách giao khoán, người dân có thêm nguồn thu nhập ổn định, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ rừng.
Ông Hoàng Văn Nguyên chia sẻ: “Muốn bảo vệ rừng bền vững thì phải gắn trách nhiệm và quyền lợi của người dân với rừng. Khi người dân được hưởng lợi từ rừng, họ sẽ chủ động tham gia bảo vệ và phát hiện sớm các hành vi vi phạm”.
Hiện nay, tại nhiều thôn bản vùng đệm, người dân không chỉ ký cam kết bảo vệ rừng mà còn tích cực phối hợp với lực lượng kiểm lâm trong công tác tuần tra, phát hiện nguy cơ cháy rừng.
Những cánh rừng từng chịu nhiều áp lực nay dần được hồi sinh nhờ sự đồng hành của cộng đồng.
Cùng với công tác giao khoán bảo vệ rừng, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử còn chú trọng tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp, tổ chức tập huấn phòng cháy chữa cháy rừng cho lực lượng nhận khoán và người dân vùng đệm.
Nhiều người dân giờ đây đã thành thạo sử dụng các thiết bị chữa cháy rừng, biết cách xử lý ban đầu khi có nguy cơ cháy xảy ra.
Sự thay đổi ấy cho thấy công tác bảo vệ rừng không thể chỉ trông chờ vào lực lượng kiểm lâm mà cần sự chung tay của cả cộng đồng.

Những con số đáng chú ý trong quý I/2026 của Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử, như: không để xảy ra cháy rừng trên địa bàn quản lý; không phát sinh vụ việc vi phạm Luật Lâm nghiệp; duy trì trực PCCCR 24/24 giờ trong các đợt nắng nóng; tổ chức tập huấn nâng cao kiến thức PCCCR cho lực lượng bảo vệ rừng; tiếp tục triển khai khoán bảo vệ rừng tự nhiên đặc dụng năm 2026; phối hợp tuần tra thường xuyên với Hạt Kiểm lâm liên xã Sơn Động và Lục Nam. 

Gieo mầm xanh cho tương lai
Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ bảo vệ, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử còn hướng đến mục tiêu phục hồi và phát triển rừng bền vững.
Dưới tán rừng tự nhiên, những mô hình trồng cây dược liệu như Khôi tía, Ba kích đang phát triển xanh tốt. Đây không chỉ là hướng đi nhằm bảo tồn nguồn gen cây dược liệu quý mà còn tạo sinh kế cho người dân địa phương.

anh-3--trong-khoi-tia-1_1778625134.jpg
Người dân trồng Khôi Tía - cây lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng ở Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử

Trong quý I năm 2026, đơn vị đã hoàn thành chăm sóc lần 1 đối với diện tích cây Khôi tía và Ba kích theo đúng yêu cầu kỹ thuật.
Song song với đó, đề tài bảo tồn nguồn gen Lim xanh tiếp tục được triển khai tại xã Tây Yên Tử và xã Lục Sơn.
Giữa những khoảng rừng khoanh nuôi tái sinh, các cây lim non đang vươn lên mạnh mẽ. Những mầm xanh ấy không chỉ mang giá trị sinh thái mà còn là biểu tượng cho sự tiếp nối của rừng.
Theo ông Hoàng Văn Nguyên, định hướng của đơn vị trong thời gian tới là xây dựng phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026–2030, gắn bảo tồn thiên nhiên với phát triển sinh kế và du lịch sinh thái.
“Rừng không chỉ có giá trị về môi trường mà còn là nguồn lực phát triển lâu dài. Chúng tôi hướng đến mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ đa dạng sinh học đồng thời tạo điều kiện để người dân phát triển kinh tế bền vững dưới tán rừng”.
Hiện nay, những cánh rừng Tây Yên Tử không chỉ giữ vai trò phòng hộ đầu nguồn mà còn góp phần điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và tạo cảnh quan sinh thái cho khu vực.
Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, vai trò của rừng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Giữ rừng hôm nay không chỉ là bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn là gìn giữ môi trường sống cho các thế hệ mai sau.
Và ở nơi đại ngàn Tây Yên Tử, lời dạy của Bác Hồ năm xưa vẫn đang được viết tiếp bằng những bước chân tuần tra không nghỉ, bằng những đêm trực canh lửa rừng và bằng cả sự đồng lòng của những người đang ngày đêm giữ lấy “vàng xanh” cho quê hương.

Nhiệm vụ trọng tâm những tháng còn lại năm 2026 của Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử tiếp tục: tăng cường tuần tra, kiểm tra, bảo vệ rừng tại các khu vực trọng điểm; duy trì trực PCCCR 24/24 giờ trong mùa khô; đẩy mạnh phối hợp liên ngành trong quản lý, bảo vệ rừng; triển khai hiệu quả công tác khoán bảo vệ rừng tự nhiên đặc dụng; thực hiện phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026–2030 sau khi được phê duyệt; tiếp tục chăm sóc các mô hình cây dược liệu và bảo tồn nguồn gen Lim xanh.

Bài 3: Giữ màu xanh từ lời dạy của Bác - Chuyện ở Hạt Kiểm lâm Cao Phong
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:

Bài 1: Kiểm lâm Đoan Hùng thực hiện lời dạy của Bác

Bài 42: Thái Nguyên - Giữ xanh đại ngàn Võ Nhai, dấu ấn của Hạt Kiểm lâm số 15

Bài 25: Kiểm lâm liên phường, xã Chũ – Lục Ngạn: Giữ vững hơn 40% độ che phủ rừng

Đỗ Hùng