Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Bảo vệ môi trường: Đơn giản thủ tục, tăng phân cấp, thúc đẩy chuyển đổi xanh

Hoàn thiện luật theo hướng linh hoạt, phục vụ phát triển bền vững

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường 2020 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, trong đó vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo điều kiện cho tăng trưởng kinh tế.

Dự thảo luật được xây dựng theo tinh thần linh hoạt, tăng cường phân cấp, tập trung vào các định hướng lớn như: cải cách thủ tục hành chính; thúc đẩy chuyển đổi số; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; nâng cao chất lượng môi trường; tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn.

“Đáng chú ý, dự thảo đề xuất đơn giản hóa mạnh các thủ tục môi trường, phân loại dự án theo mức độ tác động để áp dụng yêu cầu phù hợp; đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương gắn với cơ chế kiểm soát” - Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết.

Một trong những nội dung trọng tâm là tiếp tục đơn giản hóa quy trình đánh giá tác động môi trường và cấp phép môi trường. Theo đó, dự thảo rà soát theo hướng giảm đối tượng phải thực hiện thủ tục phức tạp; điều chỉnh quy trình thẩm định theo hướng rút gọn đối với các dự án có mức độ tác động thấp; đồng thời chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường giám sát thông qua quan trắc và dữ liệu môi trường. Việc phân cấp được đẩy mạnh, trong đó địa phương được trao quyền nhiều hơn trong giải quyết thủ tục, đi kèm yêu cầu nâng cao trách nhiệm quản lý.

Dự thảo luật đặt trọng tâm xây dựng hệ thống quản lý môi trường trên nền tảng số, tích hợp dữ liệu quan trắc, kiểm kê phát thải và thông tin môi trường. Các quy định mới hướng tới: Tăng cường dự báo, cảnh báo ô nhiễm môi trường; Quản lý chất lượng môi trường không khí, nước theo hướng chủ động; Công khai, minh bạch thông tin môi trường; Nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý môi trường.

Dự thảo cũng bổ sung các cơ chế thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, trong đó nhấn mạnh việc sử dụng chất thải làm nguyên liệu, nhiên liệu thay thế.

Các chính sách hướng tới: Khuyến khích tái chế, tái sử dụng; Phát triển thị trường sản phẩm tái chế; Tăng cường trách nhiệm của các chủ thể trong quản lý chất thải; Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong theo dõi, quản lý chất thải.

Góp ý tập trung vào tính khả thi, minh bạch và đồng bộ

Tại hội thảo, các đại biểu cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi Luật Bảo vệ Môi trường, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Các ý kiến tập trung vào: Làm rõ tiêu chí phân loại dự án theo mức độ tác động môi trường; Hoàn thiện cơ chế hậu kiểm, giám sát dựa trên dữ liệu; Bảo đảm phân cấp đi đôi với kiểm soát và trách nhiệm giải trình; Xây dựng lộ trình phù hợp để doanh nghiệp thích ứng; Tăng tính minh bạch, giảm cơ chế “xin - cho” trong quản lý.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, TS. Tạ Đình Thi nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn về bảo vệ môi trường.

Theo TS. Tạ Đình Thi, dự thảo luật cần thể hiện rõ hơn tinh thần chuyển từ ứng phó sang chủ động phòng ngừa, coi bảo vệ môi trường là yếu tố trung tâm trong phát triển. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cần gắn với cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

TS. Tạ Đình Thi cũng lưu ý, trong bối cảnh đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển sang cơ chế hậu kiểm, cần làm rõ phương thức tổ chức thực hiện, đặc biệt là ứng dụng công nghệ, quan trắc theo thời gian thực để nâng cao hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện chính sách cần bảo đảm tính khả thi, có cơ sở khoa học và phù hợp thực tiễn, đồng thời cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và bảo vệ môi trường.

Hướng tới khung pháp lý hiện đại, hiệu quả

Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng đồng bộ, khả thi và sát thực tiễn. Theo Thứ trưởng, việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường lần này không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh một số quy định kỹ thuật, mà hướng tới xây dựng một khung pháp lý hiện đại, có khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của phát triển, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Dự thảo luật được kỳ vọng sẽ góp phần đổi mới phương thức quản lý môi trường, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở dữ liệu và công nghệ; đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát thông qua hệ thống quan trắc, cảnh báo và công khai thông tin môi trường theo thời gian thực.

Cùng với đó, việc tăng cường phân cấp, phân quyền sẽ đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành trong tổ chức thực thi, qua đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý môi trường.

Thứ trưởng Lê Công Thành cũng nhấn mạnh, mục tiêu xuyên suốt là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, mà hướng tới hài hòa giữa phát triển và bảo vệ môi trường, tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Việc hoàn thiện luật sẽ góp phần tháo gỡ các rào cản, khơi thông nguồn lực xã hội, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp chuyển đổi theo hướng xanh hơn, sạch hơn.

Cũng theo Thứ trưởng Lê Công Thành, trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan, các chuyên gia, nhà khoa học, địa phương và doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo, đồng thời chuẩn bị các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm khi luật được ban hành có thể nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong thực tiễn.