Huế định vị bản sắc du lịch nông nghiệp

PV: Thành phố Huế được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp gắn với bản sắc làng quê và văn hóa truyền thống. Theo bà, đâu là những giá trị đặc trưng của nông thôn Huế có thể trở thành nguồn lực để xây dựng các sản phẩm du lịch khác biệt, hấp dẫn du khách?

Bà Trần Thị Hoài Trâm: Huế là vùng đất có bề dày lịch sử, là nơi hội tụ hài hòa giữa di sản văn hóa cung đình, di sản làng quê truyền thống và hệ sinh thái tự nhiên phong phú. Nếu như Quần thể Di tích Cố đô Huế và Nhã nhạc cung đình là những giá trị nổi bật đã được UNESCO ghi danh thì không gian nông thôn với hệ thống làng cổ, làng nghề, cảnh quan nông nghiệp và đời sống văn hóa cộng đồng chính là nguồn lực quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch nông nghiệp mang bản sắc riêng, đáp ứng xu hướng du lịch xanh, trải nghiệm và phát triển bền vững hiện nay.

Điểm nổi bật đầu tiên của nông thôn Huế là vẫn còn lưu giữ được không gian làng quê nguyên bản cùng hệ thống kiến trúc truyền thống. Trên địa bàn thành phố hiện vẫn tồn tại nhiều làng cổ, làng ven sông, ven phá và các làng miền núi còn bảo tồn khá nguyên vẹn cấu trúc truyền thống. Những địa danh như làng cổ Phước Tích với hàng chục ngôi nhà rường cổ, hệ thống nhà vườn ven sông Hương, các làng quê vùng Kim Long, Thủy Biều... không chỉ là những “bảo tàng sống” về văn hóa làng Việt mà còn là không gian lý tưởng để phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm.

Song song với đó, Huế còn có lợi thế nổi bật về môi trường sống xanh với mật độ cây xanh cao, hệ thống sông ngòi, đồi núi, đầm phá phong phú cùng không gian sinh thái trong lành. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm nông nghiệp hữu cơ và các hoạt động gắn với thiên nhiên.

Bên cạnh đó, Huế sở hữu hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, cho phép xây dựng các sản phẩm du lịch theo từng vùng, từng mùa vụ và từng phân khúc thị trường. Khu vực ven đô nổi tiếng với hệ thống nhà vườn, đặc biệt là vùng thanh trà Thủy Biều, nơi du khách có thể tham gia chăm sóc, thu hoạch trái cây, trải nghiệm ẩm thực và văn hóa nhà vườn. Khu vực đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, hệ đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á, mang đến trải nghiệm độc đáo về nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, ngắm bình minh, hoàng hôn trên phá và thưởng thức hải sản tươi sống. Trong khi đó, khu vực miền núi A Lưới và Nam Đông lại sở hữu cảnh quan rừng nguyên sinh, nông nghiệp sinh thái, dược liệu cùng kho tàng văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số.

Huế cũng được biết đến là vùng đất có hệ thống làng nghề truyền thống phong phú, nhiều nghề đã tồn tại hàng trăm năm và vẫn được cộng đồng gìn giữ, phát triển. Các làng nghề như hoa giấy Thanh Tiên, tranh dân gian làng Sình, gốm Phước Tích, đúc đồng Phường Đúc, nón lá, mây tre đan Bao La, nghề làm hương Thủy Xuân cùng nhiều nghề thủ công truyền thống khác không chỉ tạo ra những sản phẩm có giá trị kinh tế mà còn lưu giữ những tri thức dân gian, kỹ năng nghề và giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Cố đô. Đây là nền tảng thuận lợi để phát triển các tour du lịch tương tác, nơi du khách được trực tiếp tham gia làm nghề, gặp gỡ nghệ nhân, tìm hiểu lịch sử hình thành làng nghề và mang về những sản phẩm mang dấu ấn cá nhân.

Một nguồn lực đặc biệt khác là ẩm thực Huế và hệ thống sản phẩm OCOP. Bên cạnh tinh hoa ẩm thực cung đình nổi tiếng, Huế còn sở hữu nền ẩm thực dân gian phong phú gắn với nông sản địa phương như thanh trà, mè xửng, trà sen, các loại bánh truyền thống, sản vật vùng đầm phá và miền núi. Hiện nay, thành phố Huế có 115 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có nhiều sản phẩm đã tạo dựng được thương hiệu như bún bò Huế, bưởi thanh trà, các sản phẩm chế biến từ sen, trà thảo dược, mật ong, nấm, tinh dầu và nhiều đặc sản địa phương khác. Nếu được kết nối hiệu quả với các tuyến, điểm du lịch, các sản phẩm OCOP sẽ góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cho cả nông sản và điểm đến.

PV: Thời gian qua, ngành Du lịch thành phố Huế đã có những giải pháp gì để kết nối giữa phát triển du lịch với nông nghiệp, làng nghề, sản phẩm OCOP và cộng đồng dân cư, qua đó vừa bảo tồn bản sắc nông thôn vừa tạo sinh kế cho người dân?

Bà Trần Thị Hoài Trâm: Trong những năm qua, ngành Du lịch thành phố Huế luôn xác định phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái không chỉ là giải pháp đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao đời sống của người dân. Với quan điểm lấy cộng đồng làm trung tâm, lấy văn hóa làm nền tảng và lấy phát triển bền vững làm định hướng, ngành Du lịch đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm gắn kết chặt chẽ giữa du lịch với nông nghiệp, làng nghề, sản phẩm OCOP và xây dựng nông thôn mới.

Trước hết, ngành Du lịch đã tăng cường liên kết liên ngành và từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo nền tảng cho phát triển du lịch nông nghiệp. Sở Du lịch đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành cùng các địa phương liên quan tổ chức khảo sát, đánh giá tiềm năng, xây dựng các chương trình, tuyến điểm và sản phẩm du lịch gắn với tài nguyên nông thôn, làng nghề và các vùng sản xuất nông nghiệp đặc trưng. Đồng thời, Sở đã tham mưu xây dựng và triển khai Nghị quyết số 02/NQ/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2026-2030, tập trung vào hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng sản phẩm và truyền thông, quảng bá. Bên cạnh đó, việc ban hành “Bộ quy tắc ứng xử văn minh du lịch” cũng góp phần nâng cao nhận thức, xây dựng hình ảnh người dân Huế thân thiện, văn minh và mến khách.

Song song với đó, ngành Du lịch chú trọng phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với bản sắc địa phương, chuyển từ hoạt động tham quan đơn thuần sang hướng tăng cường trải nghiệm. Tại các làng nghề truyền thống như hoa giấy Thanh Tiên, tranh dân gian làng Sình, gốm Phước Tích… du khách có cơ hội gặp gỡ nghệ nhân, tìm hiểu lịch sử hình thành làng nghề và trực tiếp trải nghiệm các công đoạn tạo ra sản phẩm. Đồng thời, nhiều mô hình du lịch theo vùng sinh thái cũng được hình thành như du lịch nhà vườn Thủy Biều, du lịch vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, du lịch cộng đồng tại A Lưới, Nam Đông. Các chương trình trải nghiệm như “một ngày làm nông dân”, đạp xe khám phá làng quê, thu hoạch nông sản, chế biến và thưởng thức ẩm thực địa phương đã góp phần tạo nên những trải nghiệm chân thực, khác biệt cho du khách.

Một trong những giải pháp quan trọng là gắn kết sản phẩm OCOP với hoạt động du lịch. Ngành Du lịch Huế đã phối hợp, đẩy mạnh việc đưa các sản phẩm này vào hệ thống điểm bán phục vụ khách du lịch, các hội chợ, lễ hội và các chương trình xúc tiến du lịch. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp lữ hành đưa các cơ sở sản xuất OCOP vào chương trình tham quan để du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn trực tiếp tìm hiểu quy trình sản xuất, nguồn nguyên liệu và câu chuyện văn hóa gắn với từng sản phẩm.

Cùng với đó, ngành Du lịch đặc biệt quan tâm nâng cao năng lực cho cộng đồng và phát huy vai trò của doanh nghiệp. Nhiều lớp đào tạo, tập huấn đã được tổ chức nhằm trang bị kỹ năng đón tiếp khách, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, hướng dẫn trải nghiệm, chuyển đổi số và quảng bá trên nền tảng số. Đồng thời, ngành và địa phương cũng chú trọng đào tạo nghệ nhân, người dân địa phương và lực lượng thanh niên trở thành những “người kể chuyện” về văn hóa, lịch sử và đời sống nông thôn Huế, giúp mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực và giàu cảm xúc.

Bên cạnh đó, công tác xúc tiến, quảng bá và chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng xây dựng hình ảnh “Huế - Kinh đô xanh, điểm đến của du lịch di sản, sinh thái và nông nghiệp”. Các giá trị của làng quê, làng nghề, sản phẩm OCOP được quảng bá thông qua Festival Huế, các hội chợ, sự kiện xúc tiến trong và ngoài nước, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, bản đồ du lịch thông minh, thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt để mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp trên, đến nay, thành phố Huế đã có 12 điểm du lịch nông nghiệp, sinh thái và du lịch cộng đồng được công nhận, cùng 6 sản phẩm du lịch đạt chuẩn OCOP 3 sao. Những kết quả này không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân mà còn thúc đẩy tiêu thụ nông sản, bảo tồn hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống và cảnh quan nông thôn.

PV: Để du lịch nông nghiệp thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, trong thời gian tới, ngành Du lịch Huế sẽ ưu tiên những định hướng, cơ chế và giải pháp nào, đặc biệt trong liên kết với ngành nông nghiệp, doanh nghiệp và chính quyền địa phương?

Bà Trần Thị Hoài Trâm: Trong thời gian tới, ngành Du lịch thành phố Huế xác định mọi hoạt động khai thác du lịch đều phải đặt mục tiêu bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa, gìn giữ cảnh quan thiên nhiên và tôn trọng không gian sống của cộng đồng. Du lịch chỉ thực sự bền vững khi mang lại lợi ích hài hòa cho người dân, doanh nghiệp và xã hội, đồng thời góp phần bảo vệ những giá trị vốn có của làng quê Huế cho các thế hệ mai sau. Để hiện thực hóa những định hướng trên, ngành Du lịch Huế sẽ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

Thứ nhất, đẩy mạnh liên kết liên ngành trong phát triển du lịch nông nghiệp. Trong thời gian tới, Sở Du lịch sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường trong quy hoạch các vùng có tiềm năng, hướng dẫn xây dựng các mô hình điểm, bảo tồn cảnh quan nông thôn và phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực gắn với nhu cầu của thị trường du lịch. Đồng thời, sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc đưa các sản phẩm OCOP vào chuỗi giá trị du lịch, để mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa mà còn là một câu chuyện về văn hóa, lịch sử và con người Huế.

Thứ hai, khuyến khích các doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và nhà đầu tư tham gia ngay từ giai đoạn khảo sát, thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Doanh nghiệp sẽ đóng vai trò là cầu nối giữa cộng đồng và thị trường, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, chuẩn hóa quy trình phục vụ và tăng sức cạnh tranh cho các điểm du lịch cộng đồng. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển các mô hình lưu trú xanh, homestay, farmstay, khu trải nghiệm nông nghiệp và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe gắn với tài nguyên bản địa.

Thứ ba, chú trọng lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư. Phát triển du lịch nông nghiệp sẽ được gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Chương trình OCOP, các chương trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, chương trình phát triển kinh tế tập thể và các dự án phát triển sinh kế bền vững. Bên cạnh đó, ngành Du lịch sẽ nghiên cứu các cơ chế đặc thù liên quan đến sử dụng đất phục vụ phát triển du lịch nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình farmstay, trang trại kết hợp du lịch, điểm trải nghiệm nông nghiệp hoạt động đúng quy định và phát huy hiệu quả kinh tế.

Thứ tư, ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển du lịch bền vững. Sở Du lịch Huế đã tham mưu UBND thành phố ban hành Bộ tiêu chí Du lịch xanh áp dụng cho các cơ sở kinh doanh du lịch và sẽ sớm triển khai trong thời gian tới. Các mô hình du lịch nông nghiệp sẽ được khuyến khích áp dụng kinh tế tuần hoàn, phát triển nông nghiệp sạch, sử dụng năng lượng tiết kiệm, giảm thiểu rác thải nhựa, bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên và khai thác hợp lý tài nguyên. Đây cũng là định hướng phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và từng bước hội nhập với các tiêu chuẩn phát triển du lịch bền vững của khu vực và thế giới.

Thứ năm, tăng cường công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia hoạt động du lịch. Chính quyền địa phương cũng cần phát huy vai trò điều phối, huy động sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức đoàn thể trong xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện.

PV: Trân trọng cảm ơn bà !