Trong bối cảnh du lịch xanh và phát triển bền vững trở thành xu hướng toàn cầu, bài toán bảo vệ môi trường ngày càng giữ vai trò then chốt đối với các điểm đến ven biển. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Hoài Trâm, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Huế, về định hướng xây dựng du lịch biển xanh, văn minh và phát triển bền vững tại địa phương.
PV: Thưa bà, bà đánh giá như thế nào về vai trò của yếu tố môi trường trong việc nâng cao sức hút và thương hiệu của du lịch biển thành phố Huế ?
Bà Trần Thị Hoài Trâm:
Trong bối cảnh xu hướng du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên ngày càng được du khách trong và ngoài nước quan tâm, yếu tố môi trường được xác định là nền tảng cốt lõi để Huế nâng cao sức hút điểm đến và xây dựng thương hiệu du lịch bền vững. Với lợi thế sở hữu hệ thống bờ biển trải dài, nhiều bãi biển đẹp như Thuận An, Lăng Cô, Cảnh Dương, Tân An… cùng hệ sinh thái đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đặc sắc, Huế không chỉ hướng đến phát triển du lịch biển đơn thuần mà còn chú trọng gìn giữ môi trường tự nhiên như một giá trị cạnh tranh lâu dài.
Thực tế cho thấy, môi trường sạch đẹp có tác động trực tiếp đến cảm nhận và mức độ hài lòng của du khách. Một bãi biển sạch, nước biển trong xanh, cảnh quan được bảo tồn tốt sẽ tạo ấn tượng tích cực, gia tăng khả năng quay trở lại cũng như lan tỏa hình ảnh điểm đến qua truyền thông và mạng xã hội. Ngược lại, nếu xảy ra tình trạng ô nhiễm môi trường, rác thải nhựa, suy giảm hệ sinh thái hay mất mỹ quan ven biển thì sức hấp dẫn của điểm đến sẽ giảm sút nghiêm trọng, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng cạnh tranh của ngành du lịch địa phương. Chỉ cần một vài hình ảnh rác thải tràn lan lan truyền trên mạng xã hội, chúng ta có thể mất đi nhiều năm nỗ lực xây dựng thương hiệu. Bài học từ nhiều điểm đến nổi tiếng trên thế giới đã minh chứng rõ ràng điều đó.
Bên cạnh việc nâng cao trải nghiệm du khách, yếu tố môi trường còn góp phần định vị thương hiệu du lịch Huế theo hướng “xanh - sạch - an toàn - thân thiện”. Đây là định hướng phù hợp với xu thế phát triển du lịch hiện đại và chiến lược phát triển bền vững của địa phương. Việc Huế đạt danh hiệu “Thành phố Du lịch sạch ASEAN” là minh chứng cho những nỗ lực của địa phương trong công tác bảo vệ môi trường và xây dựng hình ảnh điểm đến chất lượng, tạo lợi thế truyền thông rất lớn trên bản đồ du lịch toàn cầu. Vì vậy, Sở Du lịch Huế xác định bảo vệ môi trường biển là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển du lịch biển, là yếu tố quyết định đến chất lượng thương hiệu và khả năng phát triển bền vững của du lịch Huế trong tương lai.
PV: Ngành du lịch Huế đã phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng ra sao trong việc xây dựng các bãi biển văn minh, hạn chế rác thải nhựa và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của du khách?
Bà Trần Thị Hoài Trâm:
Trong những năm gần đây, việc xây dựng môi trường du lịch biển xanh, sạch, văn minh là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng điểm đến và hướng đến phát triển du lịch bền vững. Để giải quyết bài toán môi trường một cách lâu dài và hiệu quả, ngành du lịch Huế đã triển khai cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư ven biển và du khách nhằm xây dựng các bãi biển văn minh, an toàn và thân thiện với môi trường.
Tại các bãi tắm cộng đồng như Thuận An, Vinh Thanh, Cảnh Dương, Hải Dương… hạ tầng dịch vụ du lịch từng bước được quy hoạch theo hướng đồng bộ, ngăn nắp và đảm bảo mỹ quan. Các địa phương đã tăng cường đầu tư hệ thống thu gom, phân loại rác thải, bố trí thùng rác công cộng và nhà vệ sinh đạt chuẩn để phục vụ du khách. Các chiến dịch làm sạch biển, “Ngày Chủ nhật xanh”, “Hãy làm sạch biển” hay các hoạt động nhặt rác cộng đồng được tổ chức định kỳ với sự tham gia của đoàn thể, doanh nghiệp, người dân và du khách.
Song song với đó, ngành du lịch Huế đặc biệt chú trọng giảm thiểu rác thải nhựa trong hoạt động du lịch. Sở đã phối hợp triển khai nhiều mô hình “điểm đến không rác thải nhựa”, khuyến khích các cơ sở lưu trú, nhà hàng và điểm tham quan nói không với túi ni lông, ống hút nhựa và sản phẩm nhựa dùng một lần. Đồng thời, Sở phối hợp với Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” do Tổ chức WWF - Việt Nam triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, thu gom rác thải và nâng cao nhận thức cộng đồng tại các bãi biển. Việc lắp đặt các trạm cấp nước sạch công cộng tại một số điểm du lịch cũng được thực hiện nhằm khuyến khích du khách sử dụng bình nước cá nhân, từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng theo hướng thân thiện với môi trường.
Đối với các doanh nghiệp, Sở Du lịch đã xây dựng và ban hành Bộ tiêu chí Du lịch xanh thành phố Huế áp dụng cho các cơ sở lưu trú, điểm tham quan du lịch và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Theo đó, các doanh nghiệp du lịch được định hướng triển khai các hành động, giải pháp nhằm giảm thiểu đồ nhựa dùng một lần, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, phân loại rác tại nguồn và tiết kiệm năng lượng. Những doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chí du lịch xanh sẽ được ưu tiên tham gia các chương trình quảng bá, xúc tiến du lịch của thành phố. Đây được xem là một giải pháp vừa mang tính khuyến khích, vừa tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp chủ động tham gia bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, doanh nghiệp và du khách về bảo vệ môi trường được đẩy mạnh nhằm hình thành văn hóa du lịch có trách nhiệm. Đặc biệt, ngành du lịch Huế xác định cộng đồng dân cư ven biển là lực lượng trung tâm trong quá trình phát triển du lịch bền vững. Ngoài việc nâng cao nhận thức, địa phương còn chú trọng tạo sinh kế từ du lịch xanh, du lịch cộng đồng để người dân trực tiếp hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Khi đời sống gắn với môi trường và tài nguyên du lịch, người dân sẽ trở thành những “người bảo vệ”, chủ động tham gia gìn giữ cảnh quan, hệ sinh thái và hình ảnh điểm đến. Song song với đó, chính quyền địa phương cũng tăng cường kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường tại các khu du lịch biển, góp phần xây dựng môi trường du lịch văn minh, an toàn và bền vững.
Thông qua sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng, nhận thức về bảo vệ môi trường du lịch biển tại Huế đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các bãi biển ngày càng sạch đẹp, văn minh hơn, góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến xanh, thân thiện và tạo ấn tượng tốt đối với du khách trong nước và quốc tế.
PV: Trong định hướng phát triển du lịch biển thời gian tới, Huế sẽ tập trung vào những sản phẩm hay mô hình du lịch xanh nào để vừa khai thác hiệu quả tiềm năng biển, vừa bảo tồn cảnh quan và hệ sinh thái tự nhiên?
Bà Trần Thị Hoài Trâm:
Trong định hướng phát triển thời gian tới, thành phố Huế xác định du lịch biển phải phát triển theo hướng xanh, bền vững và hài hòa giữa khai thác kinh tế với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, hệ sinh thái và bản sắc văn hóa địa phương. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu trước tác động của biến đổi khí hậu và áp lực môi trường mà còn là chiến lược nhằm nâng cao chất lượng điểm đến, tạo sự khác biệt và tăng sức cạnh tranh cho du lịch biển của thành phố Huế. Với lợi thế sẵn có về tài nguyên biển, Huế định hướng phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch xanh nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển nhưng không gây áp lực lên sức chứa của hệ sinh thái.
Một trong những định hướng trọng tâm là phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng gắn với không gian biển. Với lợi thế về môi trường trong lành, yên bình và giàu giá trị văn hóa, Huế có nhiều tiềm năng để phát triển các sản phẩm wellness tourism như thiền, yoga, nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe, trị liệu tự nhiên và ẩm thực xanh. Đây là phân khúc du lịch chất lượng cao, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại. Thành phố ưu tiên phát triển các dự án khu nghỉ dưỡng 4-5 sao, khu du lịch sinh thái, tổ hợp vui chơi giải trí và các sản phẩm du lịch cao cấp có khả năng tạo điểm nhấn, nâng cao sức cạnh tranh và đóng vai trò dẫn dắt thị trường. Nhiều dự án lớn chuẩn bị được đưa ra đấu thầu và triển khai trong thời gian tới như Khu nghỉ dưỡng sinh thái ven biển tại xã Giang Hải, xã Vinh Lộc, Khu du lịch Suối Voi, Khu du lịch Xanh Lăng Cô, Khu phức hợp Kim Long Lăng Cô. Các dự án du lịch ven biển được khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, hạn chế bê tông hóa không gian ven biển và ưu tiên thiết kế hài hòa với cảnh quan tự nhiên nhằm bảo tồn hệ sinh thái và giữ gìn vẻ đẹp đặc trưng của biển Huế.
Song song với phát triển sản phẩm, ngành du lịch tiếp tục xây dựng các mô hình “điểm đến xanh - không rác thải nhựa” tại các bãi biển và khu du lịch ven biển, khuyến khích các doanh nghiệp lữ hành phát triển và nhân rộng mô hình tour du lịch Net-Zero hướng tới trung hòa carbon từ các hoạt động vận chuyển, lưu trú và ăn uống. Đây là xu hướng du lịch mới đang được nhiều quốc gia quan tâm nhằm giảm tác động tiêu cực đến môi trường và nâng cao trách nhiệm của ngành du lịch đối với phát triển bền vững. Thông qua các tour này, du khách không chỉ được trải nghiệm thiên nhiên mà còn tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây, làm sạch bãi biển hay giảm thiểu rác thải nhựa trong suốt hành trình.
Đối với khu vực đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, Huế sẽ tiếp tục đẩy mạnh các sản phẩm du lịch sinh thái có chiều sâu, ít tác động tiêu cực đến môi trường tại các vùng bảo tồn nghiêm ngặt. Các hoạt động như ngắm bình minh, hoàng hôn trên đầm phá, chèo SUP, trải nghiệm đánh bắt thủy sản cùng ngư dân, khám phá hệ sinh thái nước lợ hay tìm hiểu đời sống làng nghề ven biển sẽ được phát triển theo hướng quy mô phù hợp, có kiểm soát và gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Đây là mô hình vừa tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương, vừa giúp du khách trải nghiệm chân thực giá trị văn hóa và sinh thái đặc trưng của Huế.
Huế kiên định quan điểm không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn. Mục tiêu của địa phương không chỉ là thu hút khách du lịch mà còn hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến biển xanh, sinh thái, an toàn và có trách nhiệm.
PV: Xin cảm ơn bà!
Không chỉ là nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ dân ven biển, những vùng rong mơ trải dài ở Đông Sơn và Vạn Tường (tỉnh Quảng Ngãi) còn được xem là "lá phổi xanh" của hệ sinh thái gần bờ. Từ bảo tồn nguồn lợi đến phát triển sản phẩm giá trị gia tăng và du lịch cộng đồng, Quảng Ngãi đang từng bước biến rong mơ thành nguồn tài nguyên kinh tế biển bền vững.
Nằm cách đất liền khoảng 15 hải lý và bốn bề vây quanh bởi nước biển, Đặc khu Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) không chỉ gắn liền với quê hương của Hải đội Hoàng Sa mà còn nức tiếng với sản vật hành, tỏi có hương vị đậm đà, thơm ngon không đâu sánh bằng.
Trong bối cảnh Quảng Trị đang từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới về kinh tế biển của khu vực Bắc Trung Bộ, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả tiềm năng từ biển mà quan trọng hơn là xây dựng mô hình phát triển dựa trên quản trị tài nguyên hiện đại, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Từ thực tiễn đó, các vấn đề như chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), phục hồi nguồn lợi thủy sản và tổ chức không gian phát triển ven biển theo hướng xanh, bền vững đang trở thành những trụ cột trong chiến lược phát triển của tỉnh. Phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, về các định hướng, giải pháp và cách tiếp cận dài hạn nhằm hài hòa giữa tăng trưởng và bảo vệ tài nguyên biển trong giai đoạn mới.
Biển có vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển đất nước, là không gian sinh tồn, không gian phát triển, không gian kết nối, đồng thời là không gian chiến lược về quốc phòng, an ninh và đối ngoại…, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp khẳng định.
