Khánh Hòa kiến tạo hệ sinh thái du lịch hiện đại, bản sắc

Đây là diễn đàn nhằm tập hợp trí tuệ, kinh nghiệm và sáng kiến để hiện thực hóa mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm du lịch biển quốc tế, điểm đến hấp dẫn hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2045. Hội thảo cũng đặt ra yêu cầu thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân về vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Chuyển lợi thế tài nguyên thành giá trị phát triển

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Long Biên cho biết, Hội thảo triển khai Chiến lược phát triển du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 là diễn đàn quan trọng nhằm cụ thể hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển theo hướng hiện đại, bản sắc và bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, Khánh Hòa cần chuyển hóa lợi thế tài nguyên thành sản phẩm đặc sắc, dịch vụ chất lượng cao và một hệ sinh thái du lịch được quản trị hiệu quả, qua đó tạo động lực tăng trưởng mới cho tỉnh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa Thái Thị Lệ Hằng, năm 2025 mở ra bối cảnh có ý nghĩa đặc biệt khi Khánh Hòa và Ninh Thuận hợp nhất, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là điều kiện thuận lợi để tái cấu trúc không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và phát huy hiệu quả các nguồn lực.

Với đường bờ biển dài, nhiều vịnh biển đẹp, hệ sinh thái tự nhiên đa dạng, không gian văn hóa đặc sắc và hạ tầng du lịch tiếp tục được đầu tư, Khánh Hòa có nhiều điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, lợi thế tài nguyên tự nhiên không còn là yếu tố đủ để tạo khác biệt. Trong bối cảnh nhiều địa phương cùng phát triển du lịch biển, nghỉ dưỡng và dịch vụ, Khánh Hòa cần chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên sang tư duy kiến tạo giá trị, tổ chức sản phẩm và quản trị điểm đến chuyên nghiệp hơn.

Những năm qua, du lịch Khánh Hòa tiếp tục khẳng định vai trò là ngành kinh tế động lực của tỉnh. Năm 2025, toàn tỉnh đón hơn 16,4 triệu lượt khách, trong đó có 5,5 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu du lịch đạt trên 66,7 nghìn tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, du lịch Khánh Hòa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đón gần 11,9 triệu lượt khách, tăng hơn 41%; khách quốc tế đạt khoảng 4,6 triệu lượt, tăng trên 66%; tổng thu du lịch ước đạt hơn 42.500 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ.

Tuy vậy, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào lượng khách, khai thác lợi thế biển đảo và sản phẩm nghỉ dưỡng truyền thống đã bộc lộ những giới hạn nhất định. Mục tiêu phát triển du lịch không thể chỉ dừng ở việc đón thêm nhiều khách, mà cần hướng đến tăng giá trị giữ lại tại địa phương, kéo dài thời gian lưu trú, nâng cao mức chi tiêu, phân bổ dòng khách hợp lý và bảo vệ tài nguyên, môi trường.

Kinh tế đêm và du lịch cộng đồng mở rộng không gian trải nghiệm

Một trong những định hướng được đặt ra tại hội thảo là phát triển kinh tế đêm như một không gian tăng trưởng mới của du lịch Khánh Hòa. Trong tham luận “Khai thác kinh tế đêm - không gian tăng trưởng mới của du lịch Khánh Hòa”, PGS, TS. Nguyễn Quyết Thắng, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Du lịch Việt Nam, Trưởng Khoa Quản trị Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn, Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, cho rằng kinh tế đêm không chỉ là kéo dài thời gian kinh doanh sau 18 giờ, mà cần được tổ chức thành một hệ sinh thái trải nghiệm.

Hệ sinh thái đó bao gồm ẩm thực, mua sắm, biểu diễn nghệ thuật, lễ hội, thể thao, giải trí, phố đi bộ, chợ đêm, không gian văn hóa và các sản phẩm đặc trưng địa phương. Với lợi thế về khí hậu, cảnh quan biển, hệ thống lưu trú, lượng khách quốc tế lớn và nhu cầu trải nghiệm đa dạng, Khánh Hòa có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế đêm.

Nếu được quy hoạch và vận hành bài bản, kinh tế đêm có thể giúp kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của du khách, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng, tạo thêm việc làm và làm phong phú đời sống đô thị du lịch. Tuy nhiên, hoạt động kinh tế đêm hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào ăn uống, mua sắm và giải trí truyền thống; chưa hình thành được những khu kinh tế đêm quy mô lớn, có bản sắc, có sản phẩm văn hóa nghệ thuật đặc trưng và cơ chế quản lý chuyên biệt.

Cùng với kinh tế đêm, du lịch cộng đồng và trải nghiệm xanh được xem là hướng đi quan trọng để Khánh Hòa đa dạng hóa sản phẩm, bảo tồn bản sắc và nâng cao sinh kế cho người dân. Trong tham luận “Kiến tạo mô hình du lịch cộng đồng tại Khánh Hòa trong xu hướng trải nghiệm xanh”, TS. Phạm Bích Ngọc, Nghiên cứu viên cao cấp, Phó trưởng phòng Kinh tế vi mô và phát triển doanh nghiệp, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, cho rằng Khánh Hòa là một trong số ít địa phương hội tụ đồng thời hệ sinh thái biển đảo, văn hóa Chăm, văn hóa Raglai, làng nghề truyền thống, nông nghiệp đặc thù vùng khô hạn và sinh thái núi rừng.

Đây là nền tảng thuận lợi để phát triển các mô hình du lịch cộng đồng hiện đại, bản sắc và bền vững. Tại các khu vực ven biển như Ninh Vân, Đại Lãnh, Cam Ranh, Vĩnh Hy, du lịch cộng đồng có thể gắn với làng chài, nghề cá truyền thống, sinh thái biển, bảo tồn san hô và giáo dục môi trường. Ở các làng nghề, những giá trị như gốm, dệt, trầm hương, ẩm thực và sản phẩm thủ công có thể trở thành nền tảng cho du lịch văn hóa, du lịch sáng tạo và tiêu dùng sản phẩm địa phương.

Tuy nhiên, du lịch cộng đồng không thể phát triển theo cách tự phát, nhỏ lẻ, mà cần được hỗ trợ bằng chính sách, đào tạo, chuyển đổi số, liên kết doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Khi người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch, lợi ích kinh tế sẽ được giữ lại nhiều hơn tại cộng đồng, đồng thời góp phần bảo tồn tài nguyên, văn hóa và bản sắc địa phương.

Chuyển đổi số và thương hiệu điểm đến

Trong bức tranh du lịch mới, chuyển đổi số không chỉ là xây dựng ứng dụng, website hay các nền tảng quảng bá. Quan trọng hơn, chuyển đổi số phải giúp ngành du lịch quản trị điểm đến bằng dữ liệu. Khi có dữ liệu đầy đủ và được kết nối, địa phương có thể biết rõ khách là ai, đến từ đâu, chi tiêu thế nào, lưu trú bao lâu, sản phẩm nào hiệu quả, khu vực nào quá tải và thị trường nào đang có rủi ro.

Ở góc nhìn này, tham luận “Chuyển đổi số du lịch - giải pháp thúc đẩy tăng trưởng bền vững ngành du lịch” của TS. Nguyễn Đức Trí, Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh yêu cầu chuyển ngành du lịch từ tăng trưởng theo lượng sang tăng trưởng theo giá trị. Theo đó, tăng trưởng bền vững không chỉ được đo bằng số lượt khách hay tổng doanh thu, mà cần được nhìn nhận qua giá trị giữ lại trên mỗi đơn vị tài nguyên, mức chi tiêu trên mỗi khách, thời gian lưu trú, khả năng phân tán dòng khách và sức chống chịu trước biến động thị trường.

TS. Nguyễn Đức Trí phân tích, nếu tiếp tục phụ thuộc lớn vào các kênh trung gian trực tuyến, nhiều doanh nghiệp du lịch sẽ phải chịu chi phí hoa hồng cao, làm giảm giá trị giữ lại tại địa phương. Bên cạnh đó, quá trình số hóa hiện nay còn rời rạc. Doanh nghiệp có phần mềm đặt phòng, fanpage, hệ thống bán hàng, dữ liệu khách hàng, nhưng các công cụ này chưa kết nối thành một hệ thống thông tin đủ mạnh để hỗ trợ ra quyết định.

Do đó, chuyển đổi số du lịch Khánh Hòa cần tập trung vào xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung, chuẩn hóa thông tin điểm đến, hỗ trợ chia sẻ dữ liệu an toàn, thúc đẩy bán hàng trực tiếp, phát triển nội dung số và nâng cao năng lực số cho doanh nghiệp, cộng đồng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo nền tảng và cơ chế, còn doanh nghiệp là chủ thể khai thác, vận hành và tạo giá trị.

Với một điểm đến đã nổi tiếng, bài toán của Khánh Hòa không còn là làm sao để được biết đến, mà là làm sao để được nhớ đến bằng một giá trị đặc biệt hơn. Trong tham luận về xây dựng thương hiệu ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa, bà Lê Quỳnh Thư, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Apex Media, Phó Chủ tịch CLB Sales & Marketing Việt Nam - CSMO, cho rằng Khánh Hòa sau hợp nhất không chỉ là sự mở rộng địa giới, mà là sự tái lập cấu trúc thương hiệu điểm đến.

Theo bà Lê Quỳnh Thư, thương hiệu không thể chỉ dừng ở logo, khẩu hiệu hay một chiến dịch truyền thông. Thương hiệu phải trở thành cách chiến lược đi vào đời sống: từ mục tiêu phát triển thành sản phẩm, trải nghiệm, sự kiện, nội dung số, dữ liệu, đối tác và cơ chế quản trị. Một định vị rõ sẽ giúp tỉnh tổ chức lại cách phát triển sản phẩm, thiết kế sự kiện, xúc tiến thị trường, kể câu chuyện đầu tư và tạo ra ngôn ngữ chung cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp, truyền thông và cộng đồng.

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Nguyễn Long Biên đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và chất lượng các tham luận, ý kiến trao đổi của chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đại biểu. Ông nhấn mạnh, việc triển khai Chiến lược phát triển du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 cần được thực hiện với tư duy đổi mới, lấy chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và phát triển bền vững làm mục tiêu xuyên suốt.

Khánh Hòa cần tập trung hình thành các công trình biểu tượng, sản phẩm du lịch đặc sắc, không gian kinh tế đêm, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu điểm đến, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản trị du lịch. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì tiếp thu các ý kiến tại hội thảo, tham mưu kế hoạch triển khai cụ thể, lựa chọn một số nhiệm vụ, đề án, dự án có tính đột phá để ưu tiên thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027.

Công trình biểu tượng phải gắn với bản sắc và đời sống đô thị   Trong tham luận “Xây dựng công trình biểu tượng - động lực nâng tầm thương hiệu du lịch Khánh Hòa”, TS.KTS. Phạm Phú Cường, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh, Ủy viên Hội đồng Tư vấn về kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, Trưởng khoa Kiến trúc, Trường Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò của công trình biểu tượng trong định vị hình ảnh điểm đến, kích hoạt không gian công cộng và tạo dấu ấn nhận diện cho đô thị du lịch. Theo đó, công trình biểu tượng không nên chỉ là một hình ảnh để chụp ảnh hay phô diễn kiến trúc. Một công trình thành công phải gắn với nhu cầu thực tế, bản sắc địa phương, không gian công cộng, hoạt động văn hóa, dịch vụ, quản trị vận hành và lợi ích cộng đồng. Khi đó, công trình biểu tượng mới có thể trở thành tài sản nhận diện, điểm kết nối trải nghiệm và thiết chế văn hóa có giá trị lâu dài.