Khánh Hòa sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp: Tăng quyền cơ sở, tháo gỡ điểm nghẽn

Khánh Hòa hiện có diện tích tự nhiên 8.555,86 km², dân số hơn 2,29 triệu người, với 65 đơn vị hành chính cấp xã gồm 48 xã, 16 phường và đặc khu Trường Sa. Đây là nền tảng mới cho phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu lớn về tổ chức bộ máy, chất lượng nhân lực, hạ tầng số và năng lực phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bộ máy mới trước yêu cầu quản trị địa bàn rộng

Theo ông Võ Chí Vương - Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa, sau sắp xếp, Khánh Hòa là địa phương có không gian phát triển đa dạng, trải dài từ đô thị, đồng bằng ven biển đến miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo. Tỉnh có lợi thế về vị trí chiến lược, hệ thống giao thông liên vùng đang từng bước hoàn thiện, tiềm năng phát triển kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và công nghiệp. Tuy nhiên, sự đa dạng địa bàn cũng tạo ra chênh lệch về hạ tầng, trình độ đô thị hóa, khả năng tiếp cận dịch vụ công và ứng dụng công nghệ thông tin giữa các khu vực.

Sau sắp xếp, toàn tỉnh có 45 đơn vị hành chính cấp xã loại I, 18 đơn vị cấp xã loại II và 1 đơn vị cấp xã loại III là đặc khu Trường Sa. Các phường đô thị tập trung tại trung tâm kinh tế, du lịch, dịch vụ, có mật độ dân cư cao, khối lượng quản lý nhà nước lớn, yêu cầu cao về cải cách hành chính và chuyển đổi số. Trong khi đó, nhiều xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có diện tích rộng, dân cư phân tán, hạ tầng giao thông và hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế.

Trong bối cảnh đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai theo hướng thống nhất, có trọng tâm. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, toàn tỉnh tổ chức 6 hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai nghị quyết, văn bản chỉ đạo với 326.641 lượt cán bộ, đảng viên tham dự. Việc cung cấp tài liệu được đổi mới qua mã QR, nhóm Zalo, trang thông tin điện tử và ứng dụng chuyên ngành, góp phần giảm văn bản giấy, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.

Công tác tuyên truyền cũng được triển khai trên nhiều kênh. Từ tháng 7/2025 đến tháng 5/2026, tỉnh phát hành 6 số Bản tin Thông tin nội bộ, 6 số tài liệu tham khảo dành cho đội ngũ báo cáo viên; đăng tải khoảng 1.000 tin, bài trên các phương tiện thông tin, tuyên truyền. Đây là cơ sở quan trọng để tạo đồng thuận trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và Nhân dân khi mô hình mới làm thay đổi đáng kể cách thức tổ chức công việc ở cơ sở.

Phân cấp mạnh hơn, áp lực lên cấp xã lớn hơn

Một trong những nội dung trọng tâm sau một năm vận hành là việc phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền giữa cấp tỉnh với cấp xã. Theo ông Võ Chí Vương, tổng số nhiệm vụ cấp xã được giao thực hiện là 404 nhiệm vụ, trong đó khối Đảng 73 nhiệm vụ, khối HĐND 29 nhiệm vụ, khối UBND 284 nhiệm vụ, khối Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội 18 nhiệm vụ.

Riêng lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, UBND tỉnh đã quyết định phân quyền cho Sở Nông nghiệp và Môi trường 19 nhiệm vụ, phân quyền cho UBND cấp xã 5 nhiệm vụ, phân cấp cho UBND cấp xã 3 nhiệm vụ và ủy quyền cho Sở 63 nhiệm vụ. Các lĩnh vực xây dựng, quy hoạch, công thương, tài chính - ngân sách, văn hóa, nội vụ, y tế, tư pháp cũng được rà soát để phân cấp, ủy quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Toàn tỉnh hiện có 2.117 thủ tục hành chính, trong đó cấp tỉnh 1.764 thủ tục, cấp xã 353 thủ tục. Đáng chú ý, 787 thủ tục được xác định là người dân có thể thực hiện tại nhà. Đây là bước chuyển trong cải cách hành chính, giúp giảm thời gian đi lại, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn 33 thủ tục hành chính cấp xã phải xin ý kiến cấp trên, cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy trình liên thông, tránh kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.

Về tổ chức bộ máy, cấp tỉnh có 14 tổ chức hành chính trực thuộc UBND tỉnh, 10 đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND tỉnh, 93 phòng chuyên môn, 11 chi cục và 132 đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc sở, ban, ngành. Ở cấp xã, 65/65 xã, phường đã thành lập đủ 4 phòng chuyên môn và tương đương; 64/64 xã, phường có trạm y tế, trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công; có 32 ban quản lý dự án và hệ thống trường học thuộc UBND cấp xã.

“Công tác cán bộ được triển khai gắn với vị trí việc làm. Trước sắp xếp, tổng số cán bộ, công chức cấp tỉnh, huyện, xã của Khánh Hòa và Ninh Thuận được giao năm 2025 là 9.373 chỉ tiêu. Sau sắp xếp, tỉnh giao 6.830 chỉ tiêu; đến ngày 15/5/2026, số cán bộ, công chức hiện có mặt là 6.075 người. Đối với viên chức, số được giao sau sắp xếp là 31.871 chỉ tiêu; đến ngày 15/5/2026, số hiện có mặt là 28.006 người” - ông Võ Chí Vương cho biết.

Năm 2026, tỉnh ban hành kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức với 38 lớp tập huấn, tập trung vào kỹ năng quản lý hành chính hiện đại, kỹ năng số và năng lực thực thi công vụ cho đội ngũ cấp xã. Đồng thời, tỉnh điều động, luân chuyển 364 cán bộ; tăng cường 162 nhân sự thuộc các tổ công tác hỗ trợ chuyển đổi số về cấp xã nhằm tháo gỡ khó khăn tại cơ sở.

Nhận diện điểm nghẽn để tiếp tục hoàn thiện

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại Khánh Hòa vẫn bộc lộ một số khó khăn. Năng lực của một bộ phận cán bộ, công chức sau điều chuyển, sắp xếp lại chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ. Bình quân mỗi cán bộ, công chức cấp xã phải đảm nhận từ 4 đến 9 nhóm nhiệm vụ, trong khi khối lượng công việc tăng, phạm vi quản lý mở rộng. Một số lĩnh vực còn thiếu nhân lực chuyên sâu như công nghệ thông tin, kế toán, địa chính, xây dựng, y tế dự phòng.

Theo ông Võ Chí Vương, hạ tầng số và dữ liệu liên thông cũng là điểm nghẽn lớn. Một số thiết bị máy tính, máy in, máy scan tại cơ quan, đơn vị, nhất là cấp xã, chưa đạt thông số kỹ thuật khuyến nghị. Một số chức năng của hệ thống GIS không còn phù hợp sau khi hợp nhất hai tỉnh; phần mềm quản lý đất đai, giấy phép kinh doanh, hộ tịch và dịch vụ công còn thiếu liên thông, gây áp lực về thời gian và chất lượng thực thi công vụ.

Công tác quản lý tài liệu sau sắp xếp cũng phát sinh nhiều khó khăn. Khối lượng tài liệu cần chỉnh lý, số hóa của khối Nhà nước ước khoảng 24.547 mét, trong đó tài liệu của sở, ban, ngành là 7.409 mét; đơn vị sự nghiệp thuộc UBND tỉnh là 2.663 mét; cấp xã, phường là 14.475 mét. Riêng tài liệu của cấp huyện đã kết thúc hoạt động còn khoảng 25.000 mét, đang phân tán tạm thời tại 15 xã, phường trong khi chờ sửa chữa trụ sở để lưu trữ tập trung.

Về nguồn lực, dù HĐND tỉnh đã ban hành các nghị quyết phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và UBND tỉnh giao dự toán ngân sách năm 2026 với tổng số 13.960 tỷ đồng cho cấp xã, trong đó chi thường xuyên 11.071 tỷ đồng, nhưng tại một số địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hải đảo, nguồn lực vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu phát sinh.

“Giai đoạn 2026 - 2031, Khánh Hòa xác định tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành, phân cấp, phân quyền và cải cách hành chính; rà soát hiệu quả hoạt động của các đơn vị hành chính cấp xã; đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, hạ tầng số cho cơ sở; nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, viên chức. Tỉnh cũng đặt trọng tâm xây dựng cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, liên thông, dùng chung”, ông Võ Chí Vương nhấn mạnh.

Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Khánh Hòa đã bước đầu tạo chuyển động trong tinh gọn bộ máy, tăng quyền chủ động cho cơ sở và thúc đẩy cải cách hành chính. Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả thực chất, nhiệm vụ trọng tâm không chỉ là hoàn thiện quy định, mà còn là đầu tư đồng bộ cho con người, dữ liệu, hạ tầng số và cơ chế phối hợp liên thông.