Với năng lực cung ứng khoảng 50 tỷ con giống mỗi năm, chiếm trên 30% tổng sản lượng tôm giống cả nước, Khánh Hòa tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm sản xuất, ương dưỡng giống tôm nước lợ hàng đầu Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng con giống, an toàn dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, bài toán đặt ra cho địa phương không chỉ là duy trì sản lượng, mà còn phải chuyển mạnh sang sản xuất hiện đại, sạch bệnh và bền vững.
Khánh Hòa có lợi thế đặc biệt về điều kiện tự nhiên để phát triển thủy sản. Với đường bờ biển dài khoảng 491 km, hệ thống vịnh, đầm kín gió như Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy cùng chất lượng nguồn nước biển thuận lợi, nghề sản xuất giống thủy sản tại tỉnh đã hình thành từ đầu những năm 1990. Sau hơn 30 năm phát triển, lĩnh vực này đã trở thành một trong những ngành sản xuất chủ lực, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân ven biển và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế địa phương.
Sau khi hợp nhất, tỉnh Khánh Hòa có diện tích tự nhiên 8.555,86 km², dân số 2.243.554 người, với 64 xã, phường và 1 đặc khu; đường bờ biển kéo dài từ mũi Đại Lãnh đến Cà Ná. Không gian phát triển được mở rộng, hệ sinh thái biển đa dạng, giàu tài nguyên. Đặc biệt, vùng ven biển Nam Khánh Hòa có trung tâm nước trồi, là nơi gặp nhau giữa các dòng biển nóng và dòng biển lạnh; nền đáy biển có các rạn san hô có khả năng tự làm sạch nên chất lượng nước biển rất thích hợp cho sản xuất giống và nuôi các đối tượng hải sản như tôm sú, tôm thẻ, cua, cá biển, nhuyễn thể.
Hiện, toàn tỉnh có khoảng 480 cơ sở sản xuất, ương dưỡng tôm giống nước lợ, với năng lực cung ứng khoảng 50 tỷ con giống mỗi năm. Năm 2025, sản lượng tôm giống đạt 49,983 tỷ con, hoàn thành 100% kế hoạch và tăng 6,56% so với năm 2024. Đến tháng 5/2026, sản lượng đã đạt khoảng 20,4 tỷ con giống. Sản lượng tôm giống của tỉnh hiện chiếm trên 30% tổng sản lượng tôm giống cả nước, tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm sản xuất tôm giống hàng đầu Việt Nam.
Không chỉ có quy mô lớn, ngành tôm giống Khánh Hòa còn tập trung nhiều doanh nghiệp hàng đầu như Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P Việt Nam, Công ty TNHH Việt Úc, Công ty TNHH Giống thủy sản Minh Phú, Công ty TNHH Moana… Sản xuất tôm giống trên địa bàn đã phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao, với quy trình khép kín từ nuôi vỗ tôm bố mẹ, sản xuất ấu trùng đến đóng gói, vận chuyển sản phẩm.
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa, các doanh nghiệp sản xuất giống luôn chú trọng đầu tư, ứng dụng công nghệ tiên tiến như hệ thống siêu lọc, tia cực tím, Ozone, công nghệ sinh học trong xử lý môi trường, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao chất lượng con giống. Nhiều cơ sở áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng như BMP, VietGAP, GlobalGAP, BAP và tiêu chuẩn của Tổ chức Thú y thế giới, góp phần nâng cao chất lượng, khả năng thích nghi và sức chống chịu của con giống khi đưa vào nuôi thương phẩm.
“Đến nay, 100% cơ sở sản xuất, ương dưỡng tôm giống được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất và được giám sát dịch bệnh; trong đó có 16 cơ sở được chứng nhận an toàn dịch bệnh, 27 doanh nghiệp sản xuất tôm giống ứng dụng công nghệ cao và 2 doanh nghiệp được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao”, ông Huỳnh Minh Khánh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa cho biết.
Cũng theo ông Huỳnh Minh Khánh, hiện công tác quản lý và kiểm dịch giống thủy sản tiếp tục được tăng cường. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Chi cục Chăn nuôi và Thú y đã kiểm dịch xuất tỉnh 22,44 tỷ con tôm giống, cấp 23.443 giấy chứng nhận kiểm dịch điện tử có gắn mã QR phục vụ truy xuất nguồn gốc. Việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính được thực hiện hoàn toàn trực tuyến mức độ 4, góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Công tác kiểm soát nguồn tôm bố mẹ nhập khẩu cũng được thực hiện chặt chẽ. Từ đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh có 59 cơ sở nhập khẩu 86 lô tôm bố mẹ và giống tôm sú phục vụ sản xuất giống. Tất cả các lô giống nhập khẩu đều được cơ quan thú y kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm các bệnh nguy hiểm. Kết quả cho thấy 100% mẫu xét nghiệm âm tính với các tác nhân gây bệnh như đốm trắng, hội chứng Taura, hoại tử dưới vỏ và cơ quan tạo máu, hoại tử gan tụy cấp.
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa, một điểm đáng chú ý trong phát triển ngành tôm giống Khánh Hòa là vùng sản xuất tôm bố mẹ sạch bệnh Sơn Hải, xã Phước Dinh, diện tích 37,7 ha. Đây là vùng quy hoạch sản xuất tôm bố mẹ đầu tiên và duy nhất trong cả nước, đã được UBND tỉnh giao cho các công ty, tập đoàn lớn nghiên cứu sản xuất tôm bố mẹ.
Đối với tôm thẻ chân trắng bố mẹ, Tập đoàn Việt Úc hợp tác với Viện SCIRO của Úc đã thực hiện thành công chương trình gia hóa tôm thẻ chân trắng bố mẹ. Theo công suất thiết kế, sản lượng tôm thẻ chân trắng bố mẹ của Công ty TNHH Việt Úc Phước Dinh có thể đạt 36.000 con mỗi năm. Đối với tôm sú bố mẹ, Công ty TNHH Moana đã đạt được nhiều thành tựu trong gia hóa, chọn tạo tôm sú bố mẹ tại Hawaii, Hoa Kỳ, với sản lượng hằng năm dao động 18.000–24.000 con.
Bên cạnh kết quả đạt được, lĩnh vực sản xuất và ương dưỡng tôm giống nước lợ của tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Biến đổi khí hậu, thời tiết bất thường làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh; một số vùng sản xuất giống tập trung chưa được đầu tư hoàn chỉnh về điện, cấp thoát nước, xử lý nước thải và giao thông nội vùng. Ngoài ra, chi phí sản xuất tăng, trong khi ngành tôm giống vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn tôm thẻ chân trắng bố mẹ nhập khẩu; số lượng cơ sở nhỏ lẻ còn nhiều, liên kết chuỗi sản xuất – tiêu thụ chưa chặt chẽ.
Ông Huỳnh Minh Khánh cho biết, theo định hướng phát triển ngành tôm và Đề án phát triển kinh tế biển tỉnh Khánh Hòa, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu duy trì và nâng cao vị thế là trung tâm sản xuất tôm giống lớn nhất cả nước, cung cấp khoảng 30–35% nhu cầu tôm giống toàn quốc. Đồng thời, Khánh Hòa tập trung phát triển thành trung tâm sản xuất giống thủy sản chất lượng cao, ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại; nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và hướng tới sản xuất bền vững.
Để thực hiện mục tiêu này, địa phương xác định cần đẩy mạnh nghiên cứu, sản xuất giống sạch bệnh, kiểm soát chặt chẽ nguồn tôm bố mẹ; ứng dụng công nghệ tiên tiến trong xử lý nước, hệ thống tuần hoàn và an toàn sinh học. Cùng với đó, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, giám sát môi trường, cảnh báo dịch bệnh; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ, minh bạch và thúc đẩy liên kết chuỗi từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm.
Từ “thủ phủ tôm giống” đến trung tâm giống thủy sản chất lượng cao là bước chuyển quan trọng của Khánh Hòa trong giai đoạn mới. Khi sản lượng đã tạo nên vị thế, chất lượng, an toàn dịch bệnh và năng lực chủ động công nghệ sẽ là yếu tố quyết định để địa phương tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt trong ngành tôm Việt Nam.
Trong bối cảnh nuôi tôm nước lợ tiếp tục giữ vai trò ngành hàng chủ lực của thủy sản Việt Nam, câu chuyện con giống đang trở thành điểm then chốt để nâng cao năng suất, kiểm soát dịch bệnh và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Không chỉ cần đủ về số lượng, giống tôm nước lợ trong giai đoạn tới phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng, an toàn dịch bệnh, hồ sơ nguồn gốc và khả năng truy xuất theo chuỗi.
Trước áp lực cạnh tranh quốc tế, nguy cơ dịch bệnh và yêu cầu chủ động nguồn tôm bố mẹ, Hội thảo “Quản lý sức khỏe và nâng cao chất lượng giống tôm nước lợ tại Việt Nam” đã tập trung thảo luận các giải pháp nâng cao chất lượng con giống, kiểm soát an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc, hướng tới phát triển ngành tôm theo hướng bền vững.
Xác định ngành tôm là trụ cột chiến lược của kinh tế nông nghiệp, tỉnh Cà Mau tập trung đồng bộ quy hoạch, khoa học - công nghệ, hạ tầng, liên kết chuỗi và thích ứng biến đổi khí hậu nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp tôm quốc gia trong năm 2026 và các giai đoạn tiếp theo.
