Làng cổ Đường Lâm xây dựng mô hình an toàn thực phẩm gắn với du lịch, văn hoá, ẩm thực

Ngày 4/2, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Dự án SAFEGRO phối hợp với Ủy ban Nhân dân phường Sơn Tây tổ chức sự kiện chuyển giao kết quả triển khai mô hình “An toàn thực phẩm gắn với Du lịch, Văn hoá, Ẩm thực tại làng cổ Đường Lâm”.

Tiếp cận từ cộng đồng, lấy con người làm trung tâm trong nâng cao an toàn thực phẩm

Đường Lâm là làng cổ có lịch sử hơn 1.200 năm, được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ năm 2006, đồng thời là điểm đến nổi tiếng về văn hóa và ẩm thực của Thủ đô. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm truyền thống tại đây có quy mô nhỏ lẻ, sản xuất tại hộ gia đình, điều kiện cơ sở vật chất và thực hành ATTP còn nhiều hạn chế. Đây cũng là một trong những “điểm nghẽn” khiến Đường Lâm chưa đạt tiêu chí môi trường và ATTP trong xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Xuất phát từ thực trạng đó, Dự án An toàn Thực phẩm vì Sự phát triển (SAFEGRO) đã phối hợp với chính quyền địa phương triển khai mô hình “Văn hóa an toàn thực phẩm dựa vào cộng đồng” tại 5 thôn làng cổ, trong giai đoạn từ tháng 5/2024 đến tháng 1/2026. Mục tiêu chung của mô hình là từng bước hình thành các cơ sở sản xuất - kinh doanh thực phẩm truyền thống đảm bảo ATTP, gắn kết chặt chẽ với du lịch, văn hóa và ẩm thực địa phương.

Trọng tâm của mô hình là nâng cao năng lực quản lý và thực hành ATTP cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại nhà, đặc biệt là các cơ sở do phụ nữ làm chủ. Trong thời gian triển khai, dự án đã tổ chức 6 khóa tập huấn cho 388 lượt người, trong đó phụ nữ chiếm hơn 76%, tập trung vào quản lý ATTP dựa trên nguy cơ, thực hành vệ sinh, ghi nhãn hàng hóa và tuân thủ quy định pháp luật. Đáng chú ý, các khóa tập huấn không dừng lại ở lý thuyết mà được kết hợp với hoạt động kèm cặp, tư vấn kỹ thuật trực tiếp tại cơ sở.

Song song với đào tạo, dự án đã dành nguồn lực đáng kể để hỗ trợ trang thiết bị, cải thiện điều kiện vệ sinh cho chợ Mía và các cơ sở sản xuất, kinh doanh tiêu biểu như nhà hàng Bếp Làng, cơ sở thịt quay đòn Hương Lương, bánh kẹo Quý Thảo, kẹo lạc Hiền Bao và 15 hộ sản xuất nước tương truyền thống. Tổng giá trị gói thiết bị hỗ trợ lên tới hơn 712 triệu đồng, tập trung vào các hạng mục thiết yếu như bàn kệ inox, bồn rửa tay, khu sơ chế, hệ thống vệ sinh và thiết bị kiểm soát nguy cơ mất ATTP.

Tại chợ Mía - chợ dân sinh lớn nhất khu vực làng cổ, mô hình đã góp phần cải thiện rõ rệt điều kiện vệ sinh thông qua việc tư vấn phân khu ngành hàng, nâng cấp nhà vệ sinh, hệ thống thoát nước, bố trí lại mặt bằng bán hàng và tăng cường truyền thông trực quan về ATTP. Ban Quản lý chợ và chính quyền địa phương cũng chủ động phối hợp, đầu tư đối ứng để duy trì và phát huy hiệu quả các hạng mục đã được hỗ trợ.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Khuất Duy Hạnh, Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây khẳng định, sau hơn 18 tháng triển khai, mô hình “An toàn thực phẩm gắn với Văn hóa, Ẩm thực, Du lịch” tại làng cổ Đường Lâm đã mang lại những kết quả rõ nét, góp phần nâng cao nhận thức và từng bước thay đổi hành vi của các cơ sở sản xuất, kinh doanh và cộng đồng dân cư. Mô hình không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình sản xuất, chế biến thực phẩm truyền thống mà còn khẳng định hướng đi đúng đắn trong việc kết hợp bảo tồn giá trị di sản với phát triển kinh tế, du lịch bền vững.

UBND phường Sơn Tây cam kết tiếp nhận, duy trì và phát huy hiệu quả các kết quả của dự án, từng bước nhân rộng mô hình, gắn công tác an toàn thực phẩm với quản lý du lịch, bảo tồn di sản và phát triển kinh tế địa phương theo hướng văn minh, hiện đại.

Duy trì và nhân rộng mô hình an toàn thực phẩm gắn văn hóa, du lịch tại Đường Lâm

Ông Phạm Văn Duy, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cho biết, việc lựa chọn Đường Lâm để triển khai mô hình là một quyết định mang tính chiến lược. Đường Lâm không chỉ là không gian văn hóa làng Việt cổ đặc sắc mà còn là điểm đến du lịch hấp dẫn, nơi các sản phẩm ẩm thực và thực phẩm truyền thống đóng vai trò quan trọng trong trải nghiệm của du khách. Do đó, ông Duy nhấn mạnh, đảm bảo an toàn thực phẩm gắn với bảo tồn giá trị văn hóa và phát triển du lịch bền vững là yêu cầu tất yếu và có ý nghĩa lâu dài.

Theo ông Phạm Văn Duy, đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn, việc duy trì nghiêm túc các thực hành an toàn thực phẩm đã được hướng dẫn cần được coi là yêu cầu thường xuyên, liên tục, không mang tính phong trào hay ngắn hạn. Cùng với đó, các cơ sở cần chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng uy tín và thương hiệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và du lịch, nhất là trong không gian di sản như Đường Lâm.

Từ kết quả thí điểm mô hình, Phó Cục trưởng đề nghị UBND phường Sơn Tây tiếp nhận đầy đủ những kết quả đã đạt được, xây dựng kế hoạch duy trì và phát triển hằng năm, đồng thời lồng ghép nội dung an toàn thực phẩm với các chương trình phát triển sản phẩm OCOP, du lịch và bảo tồn giá trị làng cổ. Việc tăng cường công tác giám sát, hướng dẫn theo hướng đồng hành, hỗ trợ các cơ sở sản xuất được xác định là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm hiệu quả và tính bền vững của mô hình.

Đối với công tác quản lý nhà nước, ông Phạm Văn Duy đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức tổng kết, đánh giá mô hình Đường Lâm như một mô hình điểm có tính đặc thù. Trên cơ sở đó, nghiên cứu khả năng lan tỏa, nhân rộng phù hợp tại các địa bàn có điều kiện tương đồng, đồng thời đề xuất các hình thức hỗ trợ chuyên môn cho địa phương trong quá trình triển khai.

Nhấn mạnh vai trò của truyền thông, Phó Cục trưởng cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh công tác quảng bá, phát triển thị trường cho các sản phẩm truyền thống an toàn, gắn với các hoạt động văn hóa, lễ hội và du lịch. Đây được coi là trụ cột quan trọng trong giai đoạn sau của mô hình, không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo động lực kinh tế để người dân chủ động duy trì các thực hành an toàn thực phẩm một cách bền vững.

Với vai trò là cơ quan thường trực của Dự án SAFEGRO, ông Phạm Văn Duy khẳng định Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng dẫn kỹ thuật và huy động nguồn lực, đồng hành cùng các địa phương trong nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và phát triển sản phẩm OCOP, sản phẩm truyền thống gắn với thị trường.